Giáo xứ Hàng Kênh – Giáo hạt Chính Tòa, Giáo phận Hải Phòng

Một giáo họ hình thành từ năm 1893

Lịch sử Hàng Kênh bắt đầu từ năm 1893, khi cộng đoàn được thành lập với tư cách một giáo họ thuộc Giáo xứ Nam Pháp.

Đây là giai đoạn Công giáo tại Hải Phòng đang có nhiều bước phát triển. Giáo xứ Hải Phòng đã được thiết lập từ năm 1870, Nhà thờ Chính Tòa được khởi công năm 1876 và đến năm 1890 Tòa Giám mục được chuyển từ Hải Dương về Hải Phòng.

Trong bối cảnh một thành phố cảng đang hình thành và mở rộng, những cộng đoàn Công giáo nhỏ cũng xuất hiện tại các khu dân cư chung quanh. Hàng Kênh là một trong những cộng đoàn ra đời trong giai đoạn ấy.

Từ năm 1893, cái tên Hàng Kênh bắt đầu gắn với một cộng đồng Công giáo giữa khu vực đô thị Hải Phòng.

Hơn một thế kỷ thuộc Giáo xứ Nam Pháp

Trong phần lớn lịch sử của mình, Hàng Kênh là một giáo họ thuộc Giáo xứ Nam Pháp.

Mối quan hệ này kéo dài hơn một thế kỷ. Trong thời gian ấy, dù trải qua nhiều biến động lịch sử và những thay đổi lớn của thành phố Hải Phòng, cộng đoàn Hàng Kênh vẫn duy trì đời sống đức tin, từng bước củng cố Ban Hành giáo, các hội đoàn và cơ sở phục vụ sinh hoạt tôn giáo.

Hàng Kênh vì vậy không phải một giáo xứ mới hình thành về mặt cộng đoàn. Điều mới chỉ là quy chế giáo xứ được thiết lập vào năm 2020; còn lịch sử cộng đồng đã bắt đầu từ cuối thế kỷ XIX.

Đây là hai mốc cần phân biệt rõ khi xây dựng dữ liệu Mapstore: 1893 là năm thành lập giáo họ; 2020 là năm Hàng Kênh được nâng lên hàng giáo xứ.

Một xứ đạo giữa lòng thành phố Hải Phòng

Vị trí là một trong những nét đặc biệt của Hàng Kênh.

Nhà thờ tọa lạc tại 116 Lạch Tray, trên một trong những tuyến đường quen thuộc của khu vực trung tâm Hải Phòng. Qua quá trình đô thị hóa, khu vực chung quanh nhà thờ ngày càng đông dân cư, hoạt động thương mại và giao thông.

Điều đó khiến Hàng Kênh có đặc điểm khác với nhiều giáo xứ nông thôn truyền thống. Không gian mục vụ của giáo xứ nằm giữa một đô thị lớn, nơi dân cư liên tục dịch chuyển và có nhiều người từ các địa phương khác đến học tập, làm việc và sinh sống.

Chính vị trí ấy dần tạo cho Hàng Kênh thêm một vai trò mới: không chỉ phục vụ những gia đình Công giáo đã gắn bó lâu đời với khu vực mà còn đón nhận những người Công giáo di cư đến thành phố.

Ngày 04/06/2020 – Hàng Kênh trở thành giáo xứ

Sau gần 130 năm tồn tại với tư cách giáo họ, Hàng Kênh bước sang một giai đoạn mới vào năm 2020.

Ngày 04/06/2020, Đức Tổng Giám mục Giuse Vũ Văn Thiên, khi đó là Giám quản Tông tòa Giáo phận Hải Phòng, ký quyết định nâng Giáo họ Hàng Kênh thuộc Giáo xứ Nam Pháp lên thành Giáo xứ Hàng Kênh, thuộc Giáo hạt Chính Tòa.

Quyết định này đánh dấu sự trưởng thành của cộng đoàn sau hơn một thế kỷ.

Ngày 28/01/2021, tại Nhà thờ Hàng Kênh, Đức Tổng Giám mục Giuse Vũ Văn Thiên chủ sự Thánh lễ tạ ơn và công bố quyết định thành lập giáo xứ trước cộng đoàn.

Từ đây, Hàng Kênh chính thức bước vào đời sống của một giáo xứ độc lập trong Giáo phận Hải Phòng.

Thánh Tôma Aquinô – quan thầy Giáo xứ Hàng Kênh

Khi Hàng Kênh được nâng lên hàng giáo xứ, Thánh Tôma Aquinô được chọn làm quan thầy.

Thánh Tôma Aquinô là một linh mục Dòng Đa Minh, nhà thần học và triết gia có ảnh hưởng lớn trong lịch sử Giáo hội Công giáo. Ngài được Giáo hội tôn kính như một trong những vị tiến sĩ lớn của Hội Thánh.

Ngày kính Thánh Tôma Aquinô là 28/01.

Cũng chính ngày 28/01/2021, lễ kính Thánh Tôma Aquinô, Giáo phận Hải Phòng tổ chức Thánh lễ tạ ơn và chính thức công bố quyết định thành lập Giáo xứ Hàng Kênh.

Vì vậy ngày lễ quan thầy đồng thời gắn với một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử của cộng đoàn.

Nhà thờ trên đường Lạch Tray

Nhà thờ Hàng Kênh nằm tại số 116 Lạch Tray, một vị trí khá thuận tiện trong khu vực nội thành Hải Phòng.

Lối vào nhà thờ có các công trình tôn giáo giúp tạo dấu ấn nhận diện cho không gian giáo xứ, trong đó có đài Đức Mẹ La Vang và đài Thánh Tôma Aquinô – quan thầy của giáo xứ.

Không gian nhà thờ nằm ngay giữa khu dân cư đô thị, khác với hình ảnh nhiều nhà thờ vùng đồng bằng Bắc Bộ thường có khuôn viên rộng và được bao quanh bởi làng xóm truyền thống.

Chính đặc điểm ấy khiến Hàng Kênh mang dáng dấp của một giáo xứ đô thị: nhà thờ hiện diện giữa phố xá, giao thông và nhịp sống thường ngày của thành phố.

Thánh lễ tiếng Anh giữa thành phố cảng

Một nét đáng chú ý trong đời sống hiện nay của Giáo xứ Hàng Kênh là việc tổ chức Thánh lễ bằng tiếng Anh.

Từ ngày 08/09/2024, Giáo phận Hải Phòng thông báo Nhà thờ Hàng Kênh tổ chức Thánh lễ tiếng Anh vào lúc 10 giờ sáng Chúa nhật hằng tuần.

Việc tổ chức Thánh lễ tiếng Anh cho thấy vai trò đặc biệt của một giáo xứ nằm giữa thành phố cảng. Hải Phòng là trung tâm công nghiệp, logistics và giao thương quốc tế lớn của miền Bắc, có cộng đồng người nước ngoài cùng nhiều người đến từ các địa phương khác sinh sống và làm việc.

Trong bối cảnh ấy, Hàng Kênh không chỉ phục vụ một cộng đồng dân cư cố định mà còn có khả năng trở thành điểm sinh hoạt Công giáo cho những người đang tạm trú, làm việc hoặc học tập tại thành phố.

Hàng Kênh trong Giáo hạt Chính Tòa

Hiện nay, Giáo xứ Hàng Kênh thuộc Giáo hạt Chính Tòa, Giáo phận Hải Phòng.

Giáo hạt Chính Tòa tập hợp nhiều giáo xứ tại khu vực Hải Phòng, trong đó có Nhà thờ Chính Tòa, Nam Pháp, Hàng Kênh, An Hải, An Tân, Lãm Hà, Thư Trung, Xâm Bồ và nhiều cộng đoàn khác.

Trong mạng lưới ấy, Hàng Kênh có một mối quan hệ lịch sử đặc biệt với Nam Pháp bởi đây chính là giáo xứ mẹ của cộng đoàn trong hơn một thế kỷ.

Vì vậy khi xây dựng dữ liệu Mapstore, nên lưu quan hệ lịch sử Giáo xứ Nam Pháp → Giáo họ Hàng Kênh → Giáo xứ Hàng Kênh, thay vì xem hai giáo xứ hoàn toàn tách rời về lịch sử.

Từ phường Lạch Tray đến phường Lê Chân

Trong các tài liệu trước đây, địa chỉ Nhà thờ Hàng Kênh được ghi là 116 Lạch Tray, phường Lạch Tray, quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng.

Đây vẫn là địa chỉ rất quen thuộc và xuất hiện trong nhiều tài liệu của Giáo phận Hải Phòng.

Sau việc sắp xếp đơn vị hành chính, địa điểm 116 Lạch Tray hiện thuộc phường Lê Chân, thành phố Hải Phòng.

Với Mapstore, nên giữ đồng thời hai lớp địa chỉ. 116 Lạch Tray, phường Lê Chân, thành phố Hải Phòng là địa chỉ hành chính hiện hành; còn 116 Lạch Tray, phường Lạch Tray, quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng được lưu làm địa chỉ cũ để hỗ trợ tìm kiếm và đối chiếu dữ liệu.

Riêng số nhà 116 Lạch Tray không thay đổi và vẫn là yếu tố nhận diện quan trọng nhất của địa điểm.

Từ một giáo họ cũ đến một giáo xứ đô thị

Hàng Kênh có một hành trình khá đặc biệt.

Năm 1893, cộng đoàn bắt đầu với tư cách một giáo họ thuộc Giáo xứ Nam Pháp. Trải qua hơn một thế kỷ cùng những biến động của Hải Phòng, giáo họ vẫn tồn tại giữa khu vực ngày càng đô thị hóa.

Đến ngày 04/06/2020, Hàng Kênh chính thức được nâng lên hàng giáo xứ. Một cộng đoàn gần 130 năm tuổi bước sang một giai đoạn mới.

Ngày nay, chung quanh nhà thờ không còn là không gian của Hải Phòng cuối thế kỷ XIX. Lạch Tray đã trở thành một tuyến phố đông đúc, dân cư đến rồi đi, thành phố mở rộng và nhịp sống thay đổi từng ngày.

Nhưng giữa sự chuyển động ấy, Nhà thờ Hàng Kênh vẫn ở số 116 Lạch Tray.

Từ một giáo họ cũ thuộc Nam Pháp đến một giáo xứ độc lập, từ cộng đoàn địa phương đến nơi có thêm Thánh lễ tiếng Anh phục vụ những người đến thành phố sinh sống và làm việc, lịch sử Hàng Kênh cũng phần nào phản ánh sự thay đổi của chính Hải Phòng: từ một đô thị cảng hình thành cuối thế kỷ XIX đến một thành phố lớn, mở cửa và ngày càng kết nối với nhiều vùng đất khác.

Thông tin Giáo xứ Hàng Kênh

Tên: Giáo xứ Hàng Kênh
Giáo hạt: Chính Tòa
Giáo phận: Hải Phòng
Thành lập giáo họ: Năm 1893
Giáo xứ mẹ: Giáo xứ Nam Pháp
Nâng lên hàng giáo xứ: 04/06/2020
Công bố quyết định thành lập giáo xứ: 28/01/2021
Quan thầy: Thánh Tôma Aquinô
Ngày kính quan thầy: 28/01
Địa chỉ hiện nay: 116 Lạch Tray, phường Lê Chân, thành phố Hải Phòng
Địa chỉ trước đây: 116 Lạch Tray, phường Lạch Tray, quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng
Thánh lễ tiếng Anh: 10h00 sáng Chúa nhật
Loại hình: Giáo xứ Công giáo