Giáo xứ Ngọc Thạch – Giáo hạt Vĩnh Thạnh, Giáo phận Long Xuyên

Một cộng đoàn hình thành năm 1956

Lịch sử Ngọc Thạch bắt đầu vào năm 1956.

Khi ấy cộng đoàn có khoảng 20 gia đình với hơn 100 giáo dân và được hình thành như một giáo họ thuộc Giáo xứ Ninh Cù.

Trong những năm đầu, cộng đoàn chưa có linh mục thường trú. Việc mục vụ được các linh mục từ những giáo xứ lân cận đảm nhận, trong đó có cha Giuse Phạm Hữu Đoàn và cha Phêrô Huỳnh Tấn Hoàng từ Giáo xứ Bò Ót.

Đó cũng là hoàn cảnh khá điển hình của nhiều cộng đoàn Công giáo hình thành trên vùng đất Cái Sắn và khu vực phía tây Cần Thơ trong những năm sau 1954.

Người dân đến định cư, khai phá đất đai, lập xóm làng. Đi cùng với những mái nhà mới là nhu cầu có một nơi để đọc kinh, tham dự Thánh lễ và duy trì đời sống đức tin.

Ngọc Thạch ra đời trong bối cảnh ấy.

Từ mái nhà thờ tre lá đến một giáo xứ

Năm 1958, cộng đoàn dựng ngôi nhà thờ đầu tiên bằng gỗ và tre lá.

Công trình còn đơn sơ nhưng trở thành điểm quy tụ của những gia đình Công giáo sống trong vùng.

Đến năm 1964, nhà thờ được xây dựng lại theo hình thức bán kiên cố, dài khoảng 40 m và rộng 10 m. Quy mô ấy phần nào phản ánh sự phát triển của cộng đoàn sau chưa đầy một thập niên.

Trong suốt khoảng 13 năm đầu, từ 1956 đến 1969, Ngọc Thạch vẫn chưa có linh mục thường trú liên tục.

Bước ngoặt đến vào tháng 4 năm 1969.

Tòa Giám mục Long Xuyên chính thức nâng Giáo họ Ngọc Thạch lên hàng Giáo xứ và bổ nhiệm cha Phêrô Trần Đức Tiến làm cha sở tiên khởi.

Từ đây, Ngọc Thạch bước sang một giai đoạn mới với tư cách một giáo xứ độc lập.

Ngọc Thạch giữa vùng đất Cái Sắn

Muốn hiểu sự hình thành của Ngọc Thạch cũng cần đặt giáo xứ trong không gian rộng hơn của vùng Cái Sắn.

Sau năm 1954, một lượng lớn người Công giáo từ miền Bắc vào Nam và đến lập nghiệp tại khu vực này. Những tuyến kênh, vùng đất mới khai phá và các khu định cư dần hình thành một mạng lưới cộng đoàn Công giáo khá đặc biệt.

Sự gia tăng nhanh chóng của số tín hữu tại vùng Cái Sắn cũng là một trong những yếu tố quan trọng dẫn đến việc thành lập Giáo phận Long Xuyên vào ngày 24 tháng 11 năm 1960.

Ngọc Thạch xuất hiện giữa chính giai đoạn biến chuyển ấy.

Từ một nhóm nhỏ hơn 100 người năm 1956, cộng đoàn dần phát triển thành một giáo xứ có hàng nghìn giáo dân. Những giáo xứ lân cận như Thạnh An, Trinh Vương, Phụng Hưng, Hải Hưng và các cộng đoàn dọc hệ thống kênh tạo thành một vùng Công giáo khá rõ nét ở phía tây thành phố Cần Thơ ngày nay.

Một cộng đoàn đi qua nhiều thế hệ mục tử

Sau cha sở tiên khởi Phêrô Trần Đức Tiến, nhiều thế hệ linh mục tiếp tục đến phục vụ tại Ngọc Thạch.

Giai đoạn 1969–1975 là thời kỳ cha Phêrô Trần Đức Tiến coi sóc giáo xứ. Từ năm 1975, cha Sêbastianô Đỗ Đức Phổ tiếp tục đồng hành với cộng đoàn trong một giai đoạn kéo dài khoảng hai thập niên.

Những linh mục khác sau đó tiếp tục đảm nhận công việc mục vụ, xây dựng cơ sở và củng cố đời sống giáo xứ.

Qua mỗi thời kỳ, Ngọc Thạch không chỉ tăng về số giáo dân mà đời sống cộng đoàn cũng dần hoàn chỉnh hơn với các hội đoàn, giáo lý, phụng vụ và hoạt động mục vụ.

Sự hiện diện của các nữ tu Dòng Chúa Quan Phòng trong đời sống giáo xứ cũng cho thấy mối liên hệ giữa Ngọc Thạch với một Hội dòng đã gắn bó lâu đời với vùng đất thuộc Giáo phận Long Xuyên.

Ngôi thánh đường mới đầu thế kỷ XXI

Bước sang đầu thế kỷ XXI, quy mô cộng đoàn đã vượt xa thời kỳ của ngôi nhà thờ bán kiên cố năm 1964.

Năm 2001, Giáo xứ Ngọc Thạch bắt đầu xây dựng một ngôi thánh đường mới.

Công trình được thiết kế với một tầng trệt và một tầng trên, chiều dài khoảng 52,6 m, rộng 26,8 m. Tổng diện tích sử dụng được ghi nhận hơn 3.300 m².

Đến năm 2005, khuôn viên giáo xứ tiếp tục được hoàn thiện với nhà xứ, nhà bếp, cổng và tường rào, Đài Đức Mẹ, Đài Thánh Giuse, công viên cùng các công trình phụ trợ khác.

Từ mái nhà thờ bằng tre lá năm 1958 đến một quần thể nhà thờ tương đối lớn đầu thế kỷ XXI là một khoảng cách gần nửa thế kỷ.

Nhưng phía sau sự thay đổi của công trình vẫn là câu chuyện của một cộng đoàn ngày càng đông lên qua nhiều thế hệ.

Một điểm quy tụ của Giáo phận Long Xuyên

Quy mô của Ngọc Thạch khiến giáo xứ không chỉ phục vụ sinh hoạt của cộng đoàn địa phương mà nhiều lần còn trở thành nơi tổ chức những sinh hoạt chung của Giáo phận Long Xuyên.

Năm 2008, Ngọc Thạch được chọn làm nơi cử hành lễ phong chức linh mục cho 19 phó tế của Giáo phận Long Xuyên. Sự kiện quy tụ hàng nghìn giáo dân cùng đông đảo linh mục về tham dự.

Tháng 7 năm 2023, gần 600 giáo lý viên từ chín giáo hạt của Giáo phận Long Xuyên cũng quy tụ tại Ngọc Thạch trong ngày thường huấn và mừng lễ bổn mạng Giáo lý viên.

Những sự kiện ấy phần nào cho thấy vị trí của Ngọc Thạch trong đời sống chung của Giáo phận.

Từ một giáo họ từng không có linh mục thường trú trong những năm đầu, Ngọc Thạch đã trở thành một cộng đoàn đủ điều kiện đón những sinh hoạt quy mô cấp giáo phận.

Ngôi nhà thờ bên Quốc lộ 80

Một nét rất dễ nhận diện của Giáo xứ Ngọc Thạch là vị trí nằm gần trục Quốc lộ 80.

Đây là tuyến giao thông nối khu vực Cần Thơ với vùng Kiên Giang cũ, đi qua một vùng có nhiều cộng đoàn Công giáo thuộc Giáo phận Long Xuyên.

Trong những tài liệu trước đây, địa chỉ Nhà thờ Ngọc Thạch thường được ghi là 3519 Quốc lộ 80, Phụng Quới B, huyện Vĩnh Thạnh, thành phố Cần Thơ. Một số tài liệu Giáo phận lại sử dụng địa danh Thạnh An khi xác định khu vực nhà thờ.

Sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, địa giới tại Vĩnh Thạnh đã thay đổi, nhưng Ngọc Thạch vẫn thuộc thành phố Cần Thơ và tiếp tục nằm trong Giáo hạt Vĩnh Thạnh của Giáo phận Long Xuyên.

Quốc lộ 80 hôm nay đông đúc hơn rất nhiều so với những năm cộng đoàn mới hình thành. Vùng đất hai bên đường cũng đã thay đổi, những mái nhà mới nối dài và giao thông không còn phụ thuộc nhiều vào hệ thống kênh rạch như trước.

Nhưng giữa những thay đổi ấy, Nhà thờ Ngọc Thạch vẫn đứng trên vùng đất nơi những gia đình Công giáo đầu tiên đã quy tụ từ năm 1956.

Từ hơn 100 người đến một cộng đoàn lớn

Nếu nhìn lại lịch sử Ngọc Thạch, những con số đầu tiên khá khiêm tốn: khoảng 20 gia đình và hơn 100 giáo dân.

Hai năm sau, họ dựng một nhà thờ bằng gỗ và tre lá.

Mười ba năm sau ngày hình thành, Ngọc Thạch trở thành một giáo xứ.

Đến đầu thế kỷ XXI, số giáo dân đã lên đến hàng nghìn người và cộng đoàn đủ sức xây dựng một ngôi thánh đường lớn, cùng nhiều công trình phục vụ đời sống giáo xứ.

Hành trình ấy cũng phản ánh một phần lịch sử Công giáo của vùng Cái Sắn – Vĩnh Thạnh trong nửa sau thế kỷ XX.

Những người đến vùng đất mới không chỉ khai phá ruộng đồng và xây dựng cuộc sống. Họ mang theo đời sống đức tin, hình thành những giáo họ, dựng những nhà thờ nhỏ rồi từng bước tạo nên mạng lưới giáo xứ vẫn hiện diện trên vùng đất phía tây Cần Thơ ngày nay.

Ngọc Thạch là một trong những cộng đoàn được sinh ra từ hành trình ấy.

Thông tin Giáo xứ Ngọc Thạch

Tên: Giáo xứ Ngọc Thạch
Giáo hạt: Vĩnh Thạnh
Giáo phận: Long Xuyên
Năm hình thành giáo họ: 1956
Cộng đoàn ban đầu: Khoảng 20 gia đình, hơn 100 giáo dân
Giáo xứ mẹ: Giáo xứ Ninh Cù
Nhà thờ đầu tiên: Xây dựng năm 1958 bằng gỗ và tre lá
Nâng lên hàng giáo xứ: Tháng 04/1969
Cha sở tiên khởi: Phêrô Trần Đức Tiến
Nhà thờ hiện nay: Khởi xây năm 2001
Địa chỉ được ghi nhận trước đây: 3519 Quốc lộ 80, Phụng Quới B, huyện Vĩnh Thạnh, thành phố Cần Thơ
Địa bàn hiện nay: Khu vực Vĩnh Thạnh, thành phố Cần Thơ
Loại hình: Giáo xứ Công giáo