GlenWyvis Distillery – Nhà chưng cất whisky cộng đồng tại Dingwall, Scottish Highlands

Điểm đặc biệt của GlenWyvis không chỉ nằm ở whisky. Nhà chưng cất được hình thành dựa trên mô hình sở hữu cộng đồng, huy động nguồn lực từ hàng nghìn nhà đầu tư và gắn hoạt động kinh doanh với mục tiêu tạo giá trị cho Dingwall cũng như khu vực Highlands.

Bên cạnh đó, GlenWyvis được xây dựng với định hướng sử dụng năng lượng tái tạo, tạo nên một mô hình kết hợp giữa di sản whisky địa phương – cộng đồng – phát triển bền vững.

Khôi phục truyền thống chưng cất whisky tại Dingwall

Dingwall từng có lịch sử sản xuất whisky nhưng nhà chưng cất cuối cùng của thị trấn đã đóng cửa vào năm 1926. Trong khoảng 90 năm sau đó, hoạt động chưng cất whisky gần như biến mất khỏi khu vực.

Ý tưởng đưa whisky trở lại Dingwall được hình thành bởi John McKenzie, một cư dân địa phương và cựu phi công trực thăng của Army Air Corps.

GlenWyvis Distillery được thành lập năm 2015 với mục tiêu không chỉ xây dựng một nhà chưng cất mới mà còn tạo ra một doanh nghiệp có sự tham gia và sở hữu của cộng đồng.

Năm 2016, dự án tiến hành chiến dịch huy động vốn cổ phần cộng đồng. Hơn 3.000 người đã tham gia đầu tư, tạo nền tảng tài chính để GlenWyvis xây dựng nhà chưng cất và từng bước đưa Dingwall trở lại bản đồ whisky Scotland.

Nhà chưng cất thuộc sở hữu cộng đồng

Mô hình sở hữu là một trong những yếu tố tạo nên bản sắc khác biệt của GlenWyvis.

Thay vì được sở hữu bởi một tập đoàn đồ uống lớn hoặc một nhóm cổ đông tư nhân truyền thống, GlenWyvis hoạt động dưới hình thức Community Benefit Society – tổ chức được xây dựng nhằm kinh doanh đồng thời tạo lợi ích cho cộng đồng.

GlenWyvis tự giới thiệu là nhà chưng cất đầu tiên trên thế giới thuộc sở hữu 100% của cộng đồng.

Qua nhiều đợt huy động vốn, số lượng cổ đông của GlenWyvis đã tăng lên hàng nghìn người, không chỉ sống tại Dingwall và Scotland mà còn đến từ nhiều quốc gia khác.

Cấu trúc này tạo nên mối quan hệ tương đối đặc biệt giữa một nhà chưng cất Scotch whisky và cộng đồng đứng phía sau nó.

GlenWyvis và định hướng chưng cất bền vững

Ngay từ khi hình thành, GlenWyvis đã đặt yếu tố môi trường vào thiết kế và hoạt động của nhà chưng cất.

Cơ sở sản xuất sử dụng kết hợp nhiều nguồn năng lượng tái tạo, bao gồm năng lượng gió, thủy điện và năng lượng mặt trời. Hệ thống tạo hơi sử dụng biomass với nhiên liệu từ gỗ cũng góp phần giảm sự phụ thuộc vào nguồn năng lượng hóa thạch.

Nhà chưng cất nằm bên dưới vùng núi Ben Wyvis, trong cảnh quan đặc trưng của Scottish Highlands.

Việc kết hợp quy mô sản xuất tương đối nhỏ với năng lượng tái tạo giúp GlenWyvis xây dựng hình ảnh của một thế hệ distillery Scotland mới: kế thừa kỹ thuật làm whisky truyền thống nhưng đồng thời quan tâm đến tác động môi trường và tính bền vững dài hạn.

Phong cách whisky GlenWyvis

GlenWyvis sản xuất Highland Single Malt Scotch Whisky với định hướng tạo ra spirit mang đặc tính thơm, trái cây, malt và gia vị.

Một điểm đáng chú ý trong quá trình sản xuất là thời gian lên men tương đối dài, góp phần phát triển các tầng hương trước khi spirit được đưa qua quá trình chưng cất và trưởng thành trong thùng gỗ.

Nhà chưng cất sử dụng nhiều loại thùng khác nhau trong quá trình maturation. Bên cạnh những loại thùng truyền thống, một số batch còn khai thác ảnh hưởng của các thùng từng chứa rượu vang nhằm tạo thêm chiều sâu và sự khác biệt giữa từng đợt phát hành.

GlenWyvis cũng chủ động phát triển sản phẩm theo vintage và batch, vì vậy mỗi đợt whisky có thể thể hiện một giai đoạn khác nhau trong quá trình trưởng thành của spirit do nhà chưng cất sản xuất.

Những chai whisky đầu tiên đưa Dingwall trở lại bản đồ Scotch whisky

Sau khi nhà chưng cất đi vào sản xuất, GlenWyvis phải trải qua thời gian trưởng thành tối thiểu theo quy định trước khi spirit có thể được gọi là Scotch whisky.

Cuối năm 2021, GlenWyvis giới thiệu whisky single malt đầu tiên do nhà chưng cất sản xuất. Đây là một cột mốc mang nhiều ý nghĩa bởi nó đánh dấu sự trở lại của whisky được chưng cất tại Dingwall sau gần 100 năm.

Sau phiên bản đầu tiên, GlenWyvis tiếp tục phát hành các batch khác nhau từ những vintage đầu của nhà chưng cất.

Các phiên bản như Batch 01/18, Batch 02/18 và Batch 01/19 giúp người thưởng thức theo dõi quá trình phát triển của GlenWyvis khi những kho whisky đầu tiên ngày càng trưởng thành.

Trong đó, Batch 01/19 khai thác vintage 2019 và thể hiện định hướng sử dụng quá trình lên men dài cùng ảnh hưởng của các loại thùng rượu vang đặc biệt để bổ sung chiều sâu cho phong cách spirit của nhà chưng cất.

Whisky gắn với lợi ích cộng đồng

Mối liên hệ giữa GlenWyvis và Dingwall không dừng lại ở cấu trúc sở hữu.

Nhà chưng cất xây dựng GoodWill Fund nhằm đưa một phần doanh thu từ hoạt động kinh doanh trực tuyến trở lại hỗ trợ các dự án cộng đồng. Quỹ hướng đến những hoạt động liên quan đến giáo dục, văn hóa, doanh nghiệp địa phương và các sáng kiến mang lại lợi ích cho khu vực Ross-shire.

Theo cơ chế được GlenWyvis công bố, một phần doanh thu bán whisky và gin trực tuyến được phân bổ cho quỹ này.

Điều đó khiến mỗi chai GlenWyvis mang thêm một lớp câu chuyện khác ngoài whisky: hoạt động của nhà chưng cất được liên kết trực tiếp với cộng đồng đã góp phần hình thành và sở hữu nó.

GlenWyvis không phải nhà chưng cất mở cửa tham quan thông thường

Mặc dù nằm trong khu vực Highlands có lượng khách du lịch lớn, GlenWyvis hiện không hoạt động như một visitor distillery truyền thống.

Nhà máy nằm trong khu đất tư nhân của một trang trại chăn nuôi đang hoạt động, vì vậy địa điểm sản xuất không mở cửa trực tiếp cho công chúng tham quan.

GlenWyvis đã định hướng phát triển những hình thức trải nghiệm khác tại Dingwall nhằm giúp du khách tìm hiểu về whisky, lịch sử chưng cất địa phương và câu chuyện cộng đồng mà không phụ thuộc vào việc tiếp cận trực tiếp khu vực sản xuất.

Đây cũng là một đặc điểm cần phân biệt GlenWyvis với nhiều nhà chưng cất Highlands có visitor centre ngay tại nhà máy.

Một thế hệ mới của ngành whisky Scotland

Nếu nhiều nhà chưng cất Scotland nổi tiếng nhờ lịch sử kéo dài hàng thế kỷ, GlenWyvis lại kể một câu chuyện khác.

Nhà chưng cất mới được hình thành trong thế kỷ XXI nhưng dựa trên mong muốn khôi phục một truyền thống đã biến mất khỏi Dingwall gần 100 năm.

Mô hình sở hữu cộng đồng, nguồn vốn từ hàng nghìn nhà đầu tư, định hướng năng lượng tái tạo và cơ chế đưa một phần lợi ích trở lại địa phương khiến GlenWyvis trở thành một trường hợp đáng chú ý trong ngành Scotch whisky hiện đại.

Từ góc nhìn đó, GlenWyvis không đơn thuần là một nhà sản xuất Highland Single Malt mới. Đây còn là ví dụ về cách một cộng đồng địa phương có thể sử dụng di sản whisky để xây dựng doanh nghiệp, khôi phục bản sắc vùng đất và tạo ra giá trị kinh tế – xã hội mới.

Thông tin GlenWyvis Distillery

Tên: GlenWyvis Distillery
Loại: Malt whisky distillery
Sản phẩm chính: Highland Single Malt Scotch Whisky
Thành lập: 2015
Người khởi xướng: John McKenzie
Địa điểm: Upper Dochcarty, Dingwall, Scotland
Khu vực whisky: Highlands
Mô hình: Community Benefit Society
Đặc điểm sở hữu: Nhà chưng cất thuộc sở hữu cộng đồng
Số nhà đầu tư/cổ đông: Hàng nghìn thành viên tại Scotland và nhiều quốc gia
Định hướng sản xuất: Kết hợp kỹ thuật chưng cất truyền thống với năng lượng tái tạo
Nguồn năng lượng: Gió, thủy điện, mặt trời và biomass
Sản phẩm: Single malt whisky và gin
Dấu mốc whisky: Phát hành single malt đầu tiên vào năm 2021
Quỹ cộng đồng: GoodWill Fund
Tham quan nhà chưng cất: Không mở cửa trực tiếp cho công chúng
Tình trạng: Đang hoạt động