Jim McEwan – Người kể câu chuyện Islay qua từng giọt whisky

Lớn lên cùng hương vị của biển và than bùn

Jim McEwan sinh ra trên đảo Islay – hòn đảo nhỏ nằm ngoài khơi bờ tây Scotland, nơi thiên nhiên khắc nghiệt nhưng lại sản sinh những dòng whisky nổi tiếng nhất thế giới.

Biển mặn, gió mạnh, những cánh đồng lúa mạch và lớp than bùn dày đã trở thành một phần tuổi thơ của ông.

Mới 15 tuổi, Jim bước chân vào Bowmore Distillery với công việc học việc tại xưởng đóng thùng gỗ. Khi ấy, ông chưa từng nghĩ mình sẽ trở thành một trong những Master Distiller có ảnh hưởng nhất của ngành whisky Scotland.

Suốt gần 40 năm tại Bowmore, Jim không chỉ học cách vận hành một nhà máy chưng cất, mà còn học cách lắng nghe từng tiếng chảy của rượu, cảm nhận từng thay đổi nhỏ trong quá trình trưởng thành của whisky.

Có lẽ chính quãng thời gian ấy đã hình thành nên triết lý mà ông luôn theo đuổi sau này:

Một chai whisky tuyệt vời không được tạo ra trong ngày đóng chai. Nó bắt đầu từ vùng đất nơi hạt lúa mạch được gieo xuống.

Khi một nhà máy cũ được trao cơ hội thứ hai

Năm 1994, Bruichladdich Distillery phải đóng cửa.

Đối với nhiều người, đó chỉ là một nhà máy không còn khả năng cạnh tranh.

Nhưng với Jim McEwan, đó lại là một phần lịch sử của Islay không nên biến mất.

Năm 2000, khi nhóm nhà đầu tư do Mark Reynier dẫn đầu quyết định mua lại Bruichladdich, người đầu tiên họ tìm đến chính là Jim McEwan.

Ông rời Bowmore sau gần bốn thập kỷ gắn bó để bắt đầu lại từ con số gần như bằng không.

Không phải vì danh tiếng.

Không phải vì tiền bạc.

Mà vì ông tin rằng Bruichladdich vẫn còn rất nhiều điều có thể kể với thế giới.

Không chạy theo công nghệ, mà giữ lại linh hồn của nhà máy

Khi nhiều nhà máy whisky đầu tư mạnh vào tự động hóa để tăng sản lượng, Jim McEwan lại chọn con đường hoàn toàn ngược lại.

Ông giữ lại những nồi chưng cất bằng đồng từ thời Victoria.

Giữ lại phương pháp vận hành thủ công.

Giữ lại nhịp sản xuất chậm rãi.

Nhiều người cho rằng đó là một quyết định thiếu thực tế.

Nhưng Jim tin rằng, nếu thay đổi tất cả để chạy theo hiệu suất, Bruichladdich sẽ đánh mất điều quý giá nhất: bản sắc.

Whisky không chỉ được tạo nên bởi công thức.

Nó còn được tạo nên bởi những con người đứng sau từng công đoạn.

Đưa "terroir" vào thế giới whisky

Trong ngành rượu vang, người ta thường nói đến terroir – khái niệm về ảnh hưởng của vùng đất, khí hậu và con người đến chất lượng sản phẩm.

Jim McEwan là một trong những người đầu tiên đưa tư duy ấy vào whisky.

Ông hợp tác với các nông dân trên đảo Islay, sử dụng lúa mạch địa phương, ghi rõ nguồn gốc nguyên liệu và khuyến khích người thưởng thức quan tâm đến nơi hạt lúa được trồng, chứ không chỉ quan tâm đến số năm ủ.

Theo ông, mỗi cánh đồng đều mang đến một cá tính riêng.

Và nếu rượu vang có thể kể câu chuyện về vùng đất, thì whisky cũng hoàn toàn có thể làm điều đó.

Đó là một tư duy mới mẻ vào thời điểm ấy, nhưng sau này đã trở thành xu hướng được nhiều nhà chưng cất trên thế giới học hỏi.

Octomore – Khi giới hạn chỉ là điểm khởi đầu

Có lẽ dấu ấn lớn nhất của Jim McEwan chính là Octomore.

Thời điểm đó, whisky Islay vốn đã nổi tiếng với hương khói mạnh.

Nhưng Jim lại đặt ra một câu hỏi:

Liệu khói có thể đi xa hơn nữa mà vẫn giữ được sự thanh lịch?

Kết quả là Octomore ra đời.

Không đơn thuần là dòng whisky có chỉ số than bùn rất cao, Octomore còn chứng minh rằng một chai whisky nhiều khói vẫn có thể cân bằng, tinh tế và giàu cảm xúc.

Jim không tạo ra Octomore để lập kỷ lục.

Ông tạo ra nó để khẳng định rằng sáng tạo luôn bắt đầu từ sự tò mò.

Whisky trước hết phải là một câu chuyện

Những ai từng gặp Jim McEwan đều có chung một nhận xét.

Ông nói về whisky giống như đang kể về một người bạn cũ.

Ông hiếm khi bắt đầu bằng những con số.

Không nói quá nhiều về PPM.

Không nhấn mạnh số năm ủ.

Thay vào đó, ông kể về cơn gió thổi từ Đại Tây Dương, về những cánh đồng lúa mạch trên đảo Islay, về người nông dân, người đóng thùng, người vận hành nồi chưng cất.

Có lẽ vì vậy mà sau mỗi buổi thử rượu, điều người nghe nhớ nhiều nhất không phải là thông số kỹ thuật, mà là câu chuyện phía sau ly whisky họ vừa thưởng thức.

Di sản lớn nhất không nằm trong những chai rượu

Jim McEwan nghỉ hưu, nhưng Bruichladdich vẫn tiếp tục phát triển.

Octomore vẫn khiến người yêu whisky trên khắp thế giới háo hức mỗi khi có phiên bản mới.

Port Charlotte vẫn giữ được cá tính riêng.

Điều đó cho thấy di sản ông để lại không chỉ là những công thức phối trộn.

Mà là một cách tư duy.

Một triết lý làm whisky đặt con người, vùng đất và sự chân thật lên trên mọi xu hướng thị trường.

Góc nhìn của Topruou

Khi tìm hiểu về Jim McEwan, chúng tôi nhận ra rằng điều làm nên giá trị của một chai whisky đôi khi không nằm ở tuổi rượu hay mức giá.

Mà nằm ở con người đứng phía sau.

Hiểu về Jim McEwan cũng là hiểu vì sao Bruichladdich không chỉ bán whisky.

Họ đang giới thiệu với thế giới một phần văn hóa của đảo Islay.

Và có lẽ, đó cũng là điều khiến những chai Bruichladdich, Port Charlotte hay Octomore luôn mang đến cảm giác đặc biệt.

Không chỉ bởi hương vị.

Mà bởi mỗi lần nâng ly, người thưởng thức đang chạm vào một câu chuyện đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ.