Đang tải bài viết…
Đang tải bài viết…
Mỗi năm vào tháng Hai âm lịch, không gian quanh Dinh Cô và bờ biển Long Hải bước vào những ngày đặc biệt. Ghe thuyền tập trung về vùng biển trước Dinh, người dân dâng hương, thực hiện các nghi lễ và cùng hướng ra biển trong lễ Nghinh Cô. Đằng sau một lễ hội đông người là lớp văn hóa được hình thành từ đời sống của cộng đồng ngư dân: biết ơn người được thờ phụng, cầu cho biển lặng sóng yên và mong những chuyến ra khơi được bình an trở về. Lễ hội Dinh Cô đã được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2023.
Lễ hội Dinh Cô được tổ chức tại Long Hải, ngày nay thuộc xã Long Hải, Thành phố Hồ Chí Minh. Trước khi sắp xếp lại đơn vị hành chính, lễ hội vốn được biết đến với địa chỉ thị trấn Long Hải, huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Vì vậy, cả hai cách ghi địa danh vẫn có thể gặp trong tài liệu và những câu chuyện về lễ hội qua các thời kỳ.
Lễ hội được tổ chức hằng năm vào các ngày 10, 11 và 12 tháng Hai âm lịch, với ngày 12 là ngày chính lễ. Tư liệu văn hóa địa phương cho thấy lễ hội đã hình thành từ lâu trong cộng đồng cư dân ven biển Long Hải và gắn với quá trình khai phá, lập làng từ cuối thế kỷ XVIII.
Ở trung tâm của lễ hội là tín ngưỡng thờ Bà Cô. Nhưng nếu nhìn rộng hơn, đây không chỉ là ngày tưởng niệm một nhân vật trong truyền tích.
Đời sống của người dân Long Hải từ lâu gắn với biển. Mỗi chuyến ra khơi đồng nghĩa với sinh kế của gia đình nhưng cũng đi cùng sóng gió và những bất trắc khó lường. Trong môi trường ấy, mong ước bình an, thuận buồm xuôi gió và đánh bắt thuận lợi dần trở thành một phần của đời sống tinh thần.
Lễ hội Dinh Cô được nuôi dưỡng chính từ nền văn hóa ấy.
Một trong những nghi thức tạo nên bản sắc riêng của lễ hội là Nghinh Cô.
Sáng ngày 12 tháng Hai âm lịch, đoàn ghe được chuẩn bị và trang hoàng để từ bờ tiến ra biển. Tư liệu Bảo tàng Bà Rịa – Vũng Tàu mô tả nghi thức Nghinh Cô có nhiều nét tương đồng với hình thức Nghinh Ông trong tín ngưỡng thờ cá Ông của cư dân biển Nam Bộ. Đoàn ghe ra khơi, thực hiện nghi lễ trên mặt nước rồi trở về khu vực Dinh.
Chính ở nghi thức này, mối quan hệ giữa lễ hội và biển hiện ra rõ nhất.
Cô được thờ trong Dinh, Mộ Cô nằm trên đồi Cô Sơn, nhưng nghi lễ quan trọng lại đưa cộng đồng từ đất liền trở ra mặt nước. Biển không còn là phông nền phía trước lễ hội mà trở thành một phần của không gian hành lễ.
Tín ngưỡng tại Dinh Cô cũng giao thoa với nhiều lớp tín ngưỡng biển khác. Trong các nghi thức có sự hiện diện của Bà Thủy thần, Ông Nam Hải và những vị thần được cộng đồng cư dân ven biển tôn kính. Tư liệu về lễ hội năm 2023 ghi nhận nghi thức thỉnh long vị Bà Lớn, Ông Nam Hải và Thần hoàng về Dinh.
Bởi vậy, gọi đây đơn thuần là ngày giỗ Bà Cô sẽ chưa diễn tả hết chiều sâu của lễ hội. Qua nhiều thế hệ, tín ngưỡng về Cô đã hòa vào một không gian văn hóa rộng hơn của những cộng đồng sống bằng biển.
Bên cạnh phần lễ, những ngày Dinh Cô còn là dịp cộng đồng gặp gỡ và tham gia nhiều hoạt động văn hóa.
Trước ngày chính lễ, không gian bờ biển trở nên đông đúc khi ghe thuyền tập trung về Long Hải. Tư liệu ngành văn hóa ghi nhận đêm hoa đăng trước chính lễ, với ghe thuyền đậu trên biển và hướng về phía Dinh; đến ngày 12 tháng Hai âm lịch, các thuyền quay hướng ra biển để thực hiện nghi lễ.
Qua thời gian, phần hội có thêm các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và thể thao, nhưng nhiều nội dung vẫn gợi lại đời sống của cư dân biển.
Năm 2026, Lễ hội Dinh Cô diễn ra từ ngày 27 đến 30/3, tương ứng ngày 9 đến 12 tháng Hai âm lịch. Ngoài các nghi thức truyền thống, chương trình có những hoạt động như thi đan lưới, đi cà kheo, biểu diễn Lân – Sư – Rồng, thả diều và các chương trình nghệ thuật. Lễ hội thu hút lượng lớn người dân và khách từ nhiều nơi về Long Hải.
Quy mô có thể thay đổi theo từng năm, nhưng phần cốt lõi vẫn nằm ở những nghi thức mà cộng đồng duy trì.
Đó cũng là điểm phân biệt một lễ hội đang sống với một hoạt động được dựng lại chỉ để phục vụ khách tham quan.
Năm 2023, Lễ hội Dinh Cô được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình lễ hội truyền thống. Sau thay đổi địa giới, Lễ hội Dinh Cô tiếp tục nằm trong danh mục các di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được Thành phố Hồ Chí Minh quản lý và xây dựng kế hoạch bảo vệ, phát huy giá trị.
Sự ghi nhận ấy có ý nghĩa, nhưng danh hiệu không phải điều tạo nên lễ hội.
Lễ hội đã tồn tại trước đó bởi cộng đồng vẫn thực hành nó.
Ngư dân vẫn hướng về Dinh Cô. Những nghi thức trên biển vẫn được duy trì. Mộ Cô vẫn là một phần của không gian tín ngưỡng. Và cứ đến tháng Hai âm lịch, những câu chuyện vốn tồn tại trong đời sống thường ngày lại cùng xuất hiện trong một khoảng thời gian chung của cả cộng đồng.
Nhìn từ đó, Dinh Cô, Mộ Cô và Lễ hội Dinh Cô tạo thành ba lớp khác nhau của cùng một ký ức.
Mộ Cô gắn với nơi người con gái trong truyền tích được an táng. Dinh Cô là nơi niềm tin của cộng đồng tìm thấy một không gian thờ tự. Còn lễ hội là lúc niềm tin ấy bước ra khỏi ngôi Dinh, đi cùng con người xuống bờ và trở lại với biển.
Đó cũng là lý do Lễ hội Dinh Cô có một vị trí đặc biệt trong câu chuyện Long Hải: biển không chỉ tạo ra sinh kế cho cộng đồng, mà qua nhiều thế hệ còn góp phần hình thành đời sống tinh thần và bản sắc của vùng đất.
Mapstore tổng hợp, đối chiếu và biên tập từ nhiều nguồn tư liệu. Cập nhật: 20/09/2026.

The Dropshot Pickleball Club – 117 Liên Phường, Phước Long, TP.HCM
117 Liên Phường, Phường Phước Long, Thành phố Hồ Chí Minh

Đại lý MobiFone Hiền Trang – 698 Tỉnh lộ 10, Bình Trị Đông, TP.HCM
698 Tỉnh Lộ 10, Phường Bình Trị Đông, Thành phố Hồ Chí Minh

Nhà thuốc Cẩm Hà 3 – 016C Mạc Thiên Tích, phường Chợ Lớn, TP.HCM
016C Mạc Thiên Tích, Phường Chợ Lớn, Thành phố Hồ Chí Minh

Chành xe Tô Châu – Quốc lộ 54, Bình Minh, Vĩnh Long
Cầu vượt Quốc lộ 54, Tổ 22, Khóm Đông Thuận, Phường Đông Thành, Tỉnh Vĩnh Long

Chành xe Tô Châu – 501 Nguyễn Đáng, Trà Vinh, Vĩnh Long
501 Nguyễn Đáng, Khóm 20, Phường Trà Vinh, Tỉnh Vĩnh Long

Giáo xứ Hải Dương – Giáo hạt Hải Dương, Giáo phận Hải Phòng
Nằm tại số 100 Trần Hưng Đạo, Giáo xứ Hải Dương thuộc Giáo hạt Hải Dương, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo lâu đời giữa vùng đất Hải Dương. Ngôi nhà thờ được ghi nhận xây dựng từ năm 1875, hiện diện giữa khu vực trung tâm đô thị và gắn với một vùng đất có vị trí đặc biệt trong lịch sử Công giáo miền Đông Bắc. Không xa nhà thờ là Đền Thánh Tử Đạo Hải Dương, nơi lưu dấu cuộc tử đạo năm 1861 của các chứng nhân đức tin sau này được Giáo hội tuyên phong hiển thánh.

Giáo xứ Hàng Kênh – Giáo hạt Chính Tòa, Giáo phận Hải Phòng
Giữa khu vực nội thành Hải Phòng, trên trục đường Lạch Tray đông đúc, Giáo xứ Hàng Kênh thuộc Giáo hạt Chính Tòa, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo có lịch sử hơn một thế kỷ. Hàng Kênh được thành lập với tư cách giáo họ từ năm 1893, từng trực thuộc Giáo xứ Nam Pháp trước khi chính thức được nâng lên hàng giáo xứ năm 2020. Từ một giáo họ lâu đời giữa lòng thành phố, Hàng Kênh ngày nay vừa phục vụ cộng đoàn địa phương, vừa trở thành điểm quy tụ của nhiều người Công giáo từ các nơi đến Hải Phòng sinh sống và làm việc.

Giáo xứ Truyền Tin – Giáo hạt Tân Thạnh, Giáo phận Long Xuyên
Giữa vùng đồng bằng được nhận diện bằng những con kinh mang số, Giáo xứ Truyền Tin nằm bên Kinh 8A, thuộc Giáo hạt Tân Thạnh, Giáo phận Long Xuyên. Trước đây, địa chỉ quen thuộc của nhà thờ là Thạnh Đông A, huyện Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang; sau thay đổi địa giới hành chính, khu vực này thuộc xã Thạnh Đông, tỉnh An Giang. Tên gọi Kinh 8A vẫn còn đó, gắn nhà thờ với một không gian rất đặc trưng của miền Tây: những con kinh thẳng dài, ruộng lúa và các xóm dân cư hình thành dọc hai bên bờ nước.

Đỉnh Tầm Bồ – điểm cao giữa rừng Bình Châu – Phước Bửu
Giữa một vùng ven biển vốn được hình dung bằng những bãi cát thấp và Biển Đông, Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu còn có những điểm địa hình cao hơn nằm trong rừng. Tầm Bồ là một trong số đó. Với độ cao khoảng 114 m, nơi đây không phải một ngọn núi lớn, nhưng đủ để mở ra một góc nhìn khác về vùng đất: từ rừng nhìn về phía dải biển Hồ Cốc – Hồ Tràm.Câu chuyện của Tầm Bồ vì thế không nằm ở độ cao. Điều đáng chú ý là vị trí của một điểm cao giữa khu rừng tự nhiên nằm rất gần biển.

Cửa Bình Châu – nơi làng biển mở ra Biển Đông
Ở phía biển của Bình Châu có một khoảng cửa nước nối không gian phía trong với Biển Đông. Trên bản đồ địa danh biển Việt Nam, nơi này mang tên Cửa Bình Châu. Gần đó là Đầm Bình Châu, cảng cá, khu neo đậu tàu thuyền và những công trình phục vụ hoạt động nghề biển.

Aultmore Distillery – Nhà chưng cất whisky giữa vùng Foggie Moss, Speyside, Scotland
Aultmore Distillery là nhà chưng cất Scotch whisky nằm gần thị trấn Keith, thuộc vùng Speyside của Scotland. Được Alexander Edward thành lập và bắt đầu sản xuất năm 1897, Aultmore đã tồn tại hơn 125 năm giữa một khu vực từ lâu gắn với nghề chưng cất whisky.

The Glenrothes Distillery – Nhà chưng cất Speyside từ năm 1879 tại Rothes, Scotland
The Glenrothes Distillery là nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky nằm tại Rothes, Moray, Scotland, ngay trung tâm vùng whisky Speyside. Được thành lập năm 1879, nhà chưng cất trải qua gần 150 năm phát triển và ngày nay là một trong những tên tuổi lâu đời gắn với thị trấn Rothes.

Stirling Distillery – Khi whisky trở lại dưới chân lâu đài Stirling sau hơn 170 năm
Ngay dưới chân Stirling Castle, giữa khu phố cổ mang đậm dấu ấn lịch sử Scotland, một nhà chưng cất nhỏ đang viết tiếp câu chuyện từng bị gián đoạn hơn một thế kỷ. Stirling Distillery không có quy mô lớn, nhưng vị trí, lịch sử và hành trình đưa whisky trở lại thành phố Stirling khiến nơi đây trở thành một điểm đáng chú ý trên bản đồ whisky Scotland.

Kininvie Distillery – Nhà chưng cất Speyside kín tiếng của William Grant & Sons
Kininvie Distillery là nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky nằm tại Dufftown, Moray, Scotland, thuộc vùng whisky Speyside. Được William Grant & Sons xây dựng năm 1990, Kininvie có vị trí đặc biệt khi nằm ngay trong khu vực của The Balvenie Distillery và gần Glenfiddich – hai nhà chưng cất nổi tiếng cùng thuộc tập đoàn gia đình William Grant & Sons.

Auchentoshan Distillery – Nhà chưng cất whisky Lowland hơn 200 năm bên Glasgow, Scotland
Auchentoshan Distillery là nhà chưng cất Scotch whisky nằm tại Clydebank, ở phía tây bắc Glasgow, Scotland. Nhà chưng cất có lịch sử chính thức từ năm 1823 và ngày nay được biết đến đặc biệt với phương pháp chưng cất ba lần – Triple Distillation, tạo nên phong cách nhẹ, tươi và mềm mại đặc trưng của Auchentoshan Single Malt Scotch Whisky.

Nằm tại số 100 Trần Hưng Đạo, Giáo xứ Hải Dương thuộc Giáo hạt Hải Dương, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo lâu đời giữa vùng đất Hải Dương. Ngôi nhà thờ được ghi nhận xây dựng từ năm 1875, hiện diện giữa khu vực trung tâm đô thị và gắn với một vùng đất có vị trí đặc biệt trong lịch sử Công giáo miền Đông Bắc. Không xa nhà thờ là Đền Thánh Tử Đạo Hải Dương, nơi lưu dấu cuộc tử đạo năm 1861 của các chứng nhân đức tin sau này được Giáo hội tuyên phong hiển thánh.

Giữa khu vực nội thành Hải Phòng, trên trục đường Lạch Tray đông đúc, Giáo xứ Hàng Kênh thuộc Giáo hạt Chính Tòa, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo có lịch sử hơn một thế kỷ. Hàng Kênh được thành lập với tư cách giáo họ từ năm 1893, từng trực thuộc Giáo xứ Nam Pháp trước khi chính thức được nâng lên hàng giáo xứ năm 2020. Từ một giáo họ lâu đời giữa lòng thành phố, Hàng Kênh ngày nay vừa phục vụ cộng đoàn địa phương, vừa trở thành điểm quy tụ của nhiều người Công giáo từ các nơi đến Hải Phòng sinh sống và làm việc.

Giữa vùng đồng bằng được nhận diện bằng những con kinh mang số, Giáo xứ Truyền Tin nằm bên Kinh 8A, thuộc Giáo hạt Tân Thạnh, Giáo phận Long Xuyên. Trước đây, địa chỉ quen thuộc của nhà thờ là Thạnh Đông A, huyện Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang; sau thay đổi địa giới hành chính, khu vực này thuộc xã Thạnh Đông, tỉnh An Giang. Tên gọi Kinh 8A vẫn còn đó, gắn nhà thờ với một không gian rất đặc trưng của miền Tây: những con kinh thẳng dài, ruộng lúa và các xóm dân cư hình thành dọc hai bên bờ nước.

Giữa một vùng ven biển vốn được hình dung bằng những bãi cát thấp và Biển Đông, Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu còn có những điểm địa hình cao hơn nằm trong rừng. Tầm Bồ là một trong số đó. Với độ cao khoảng 114 m, nơi đây không phải một ngọn núi lớn, nhưng đủ để mở ra một góc nhìn khác về vùng đất: từ rừng nhìn về phía dải biển Hồ Cốc – Hồ Tràm.Câu chuyện của Tầm Bồ vì thế không nằm ở độ cao. Điều đáng chú ý là vị trí của một điểm cao giữa khu rừng tự nhiên nằm rất gần biển.

Ở phía biển của Bình Châu có một khoảng cửa nước nối không gian phía trong với Biển Đông. Trên bản đồ địa danh biển Việt Nam, nơi này mang tên Cửa Bình Châu. Gần đó là Đầm Bình Châu, cảng cá, khu neo đậu tàu thuyền và những công trình phục vụ hoạt động nghề biển.

Trên hành trình từ vùng đất phía trong Đông Nam Bộ về cửa biển Lộc An, sông Ray đi qua một công trình đã làm thay đổi đáng kể cảnh quan và vai trò của dòng nước: Hồ Sông Ray. Với dung tích hơn 215 triệu m³, đây không đơn thuần là một mặt hồ rộng giữa vùng nông nghiệp mà là một hồ chứa có vai trò quan trọng đối với nguồn nước của cả khu vực.

Trước khi gặp Biển Đông tại Lộc An, nước của sông Ray đã đi qua một hành trình dài từ vùng đất phía trong của Đông Nam Bộ. Dòng sông đi qua địa bàn Đồng Nai, tiếp tục chảy về phía nam, qua hồ chứa Sông Ray rồi cuối cùng mở ra vùng cửa biển Lộc An. Nếu nhìn Lộc An từ phía biển, sông Ray là dòng nước đi đến điểm kết thúc; nhưng nếu lần ngược dòng, đó lại là một câu chuyện kéo dài qua nhiều vùng đất.

Ở phía biển của xã Bình Châu, những con tàu đánh cá, bến neo đậu và hoạt động mua bán thủy sản tạo nên một diện mạo rất khác với rừng hay suối khoáng nóng thường được nhắc đến khi nói về vùng đất này. Nơi người dân quen gọi là Cảng cá Bình Châu cũng gắn với tên Bến Lội trong các tài liệu quản lý nghề cá, lưu giữ một phần đời sống biển đã hình thành và tiếp diễn qua nhiều năm.

Giữa vùng rừng ven biển Bình Châu, có một hiện tượng tự nhiên đã khiến tên Bình Châu được biết đến từ rất lâu trước khi những khu nghỉ dưỡng hiện đại xuất hiện: nước nóng từ lòng đất. Hàng chục điểm nước khoáng nóng lộ thiên, có nơi đạt nhiệt độ khoảng 80°C, tạo nên một không gian đặc biệt giữa rừng, cách Biển Đông không xa.