Đang tải bài viết…
Đang tải bài viết…
Mỗi năm vào tháng Hai âm lịch, không gian quanh Dinh Cô và bờ biển Long Hải bước vào những ngày đặc biệt. Ghe thuyền tập trung về vùng biển trước Dinh, người dân dâng hương, thực hiện các nghi lễ và cùng hướng ra biển trong lễ Nghinh Cô. Đằng sau một lễ hội đông người là lớp văn hóa được hình thành từ đời sống của cộng đồng ngư dân: biết ơn người được thờ phụng, cầu cho biển lặng sóng yên và mong những chuyến ra khơi được bình an trở về. Lễ hội Dinh Cô đã được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2023.
Lễ hội Dinh Cô được tổ chức tại Long Hải, ngày nay thuộc xã Long Hải, Thành phố Hồ Chí Minh. Trước khi sắp xếp lại đơn vị hành chính, lễ hội vốn được biết đến với địa chỉ thị trấn Long Hải, huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Vì vậy, cả hai cách ghi địa danh vẫn có thể gặp trong tài liệu và những câu chuyện về lễ hội qua các thời kỳ.
Lễ hội được tổ chức hằng năm vào các ngày 10, 11 và 12 tháng Hai âm lịch, với ngày 12 là ngày chính lễ. Tư liệu văn hóa địa phương cho thấy lễ hội đã hình thành từ lâu trong cộng đồng cư dân ven biển Long Hải và gắn với quá trình khai phá, lập làng từ cuối thế kỷ XVIII.
Ở trung tâm của lễ hội là tín ngưỡng thờ Bà Cô. Nhưng nếu nhìn rộng hơn, đây không chỉ là ngày tưởng niệm một nhân vật trong truyền tích.
Đời sống của người dân Long Hải từ lâu gắn với biển. Mỗi chuyến ra khơi đồng nghĩa với sinh kế của gia đình nhưng cũng đi cùng sóng gió và những bất trắc khó lường. Trong môi trường ấy, mong ước bình an, thuận buồm xuôi gió và đánh bắt thuận lợi dần trở thành một phần của đời sống tinh thần.
Lễ hội Dinh Cô được nuôi dưỡng chính từ nền văn hóa ấy.
Một trong những nghi thức tạo nên bản sắc riêng của lễ hội là Nghinh Cô.
Sáng ngày 12 tháng Hai âm lịch, đoàn ghe được chuẩn bị và trang hoàng để từ bờ tiến ra biển. Tư liệu Bảo tàng Bà Rịa – Vũng Tàu mô tả nghi thức Nghinh Cô có nhiều nét tương đồng với hình thức Nghinh Ông trong tín ngưỡng thờ cá Ông của cư dân biển Nam Bộ. Đoàn ghe ra khơi, thực hiện nghi lễ trên mặt nước rồi trở về khu vực Dinh.
Chính ở nghi thức này, mối quan hệ giữa lễ hội và biển hiện ra rõ nhất.
Cô được thờ trong Dinh, Mộ Cô nằm trên đồi Cô Sơn, nhưng nghi lễ quan trọng lại đưa cộng đồng từ đất liền trở ra mặt nước. Biển không còn là phông nền phía trước lễ hội mà trở thành một phần của không gian hành lễ.
Tín ngưỡng tại Dinh Cô cũng giao thoa với nhiều lớp tín ngưỡng biển khác. Trong các nghi thức có sự hiện diện của Bà Thủy thần, Ông Nam Hải và những vị thần được cộng đồng cư dân ven biển tôn kính. Tư liệu về lễ hội năm 2023 ghi nhận nghi thức thỉnh long vị Bà Lớn, Ông Nam Hải và Thần hoàng về Dinh.
Bởi vậy, gọi đây đơn thuần là ngày giỗ Bà Cô sẽ chưa diễn tả hết chiều sâu của lễ hội. Qua nhiều thế hệ, tín ngưỡng về Cô đã hòa vào một không gian văn hóa rộng hơn của những cộng đồng sống bằng biển.
Bên cạnh phần lễ, những ngày Dinh Cô còn là dịp cộng đồng gặp gỡ và tham gia nhiều hoạt động văn hóa.
Trước ngày chính lễ, không gian bờ biển trở nên đông đúc khi ghe thuyền tập trung về Long Hải. Tư liệu ngành văn hóa ghi nhận đêm hoa đăng trước chính lễ, với ghe thuyền đậu trên biển và hướng về phía Dinh; đến ngày 12 tháng Hai âm lịch, các thuyền quay hướng ra biển để thực hiện nghi lễ.
Qua thời gian, phần hội có thêm các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và thể thao, nhưng nhiều nội dung vẫn gợi lại đời sống của cư dân biển.
Năm 2026, Lễ hội Dinh Cô diễn ra từ ngày 27 đến 30/3, tương ứng ngày 9 đến 12 tháng Hai âm lịch. Ngoài các nghi thức truyền thống, chương trình có những hoạt động như thi đan lưới, đi cà kheo, biểu diễn Lân – Sư – Rồng, thả diều và các chương trình nghệ thuật. Lễ hội thu hút lượng lớn người dân và khách từ nhiều nơi về Long Hải.
Quy mô có thể thay đổi theo từng năm, nhưng phần cốt lõi vẫn nằm ở những nghi thức mà cộng đồng duy trì.
Đó cũng là điểm phân biệt một lễ hội đang sống với một hoạt động được dựng lại chỉ để phục vụ khách tham quan.
Năm 2023, Lễ hội Dinh Cô được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình lễ hội truyền thống. Sau thay đổi địa giới, Lễ hội Dinh Cô tiếp tục nằm trong danh mục các di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được Thành phố Hồ Chí Minh quản lý và xây dựng kế hoạch bảo vệ, phát huy giá trị.
Sự ghi nhận ấy có ý nghĩa, nhưng danh hiệu không phải điều tạo nên lễ hội.
Lễ hội đã tồn tại trước đó bởi cộng đồng vẫn thực hành nó.
Ngư dân vẫn hướng về Dinh Cô. Những nghi thức trên biển vẫn được duy trì. Mộ Cô vẫn là một phần của không gian tín ngưỡng. Và cứ đến tháng Hai âm lịch, những câu chuyện vốn tồn tại trong đời sống thường ngày lại cùng xuất hiện trong một khoảng thời gian chung của cả cộng đồng.
Nhìn từ đó, Dinh Cô, Mộ Cô và Lễ hội Dinh Cô tạo thành ba lớp khác nhau của cùng một ký ức.
Mộ Cô gắn với nơi người con gái trong truyền tích được an táng. Dinh Cô là nơi niềm tin của cộng đồng tìm thấy một không gian thờ tự. Còn lễ hội là lúc niềm tin ấy bước ra khỏi ngôi Dinh, đi cùng con người xuống bờ và trở lại với biển.
Đó cũng là lý do Lễ hội Dinh Cô có một vị trí đặc biệt trong câu chuyện Long Hải: biển không chỉ tạo ra sinh kế cho cộng đồng, mà qua nhiều thế hệ còn góp phần hình thành đời sống tinh thần và bản sắc của vùng đất.
Mapstore tổng hợp, đối chiếu và biên tập từ nhiều nguồn tư liệu. Cập nhật: 20/09/2026.

Công ty TNHH iWater
122/6 Đặng Văn Ngữ, Phường Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh

Công ty TNHH Rượu 5 Châu (Topruou.com)
1368/79/1/3 Lê Văn Lương, Xã Nhà Bè, Thành phố Hồ Chí Minh

Vựa Cá Thạch Nguyệt – Cửa hàng cá tươi tại phường Thới An, TP.HCM
193 Tô Ngọc Vân, Phường Thới An, Thành phố Hồ Chí Minh

MazLaw – Tổ chức đại diện sở hữu trí tuệ tại Hà Nội
430 Đê La Thành, Phường Ô Chợ Dừa, Thành phố Hà Nội

Văn phòng Luật sư Đặng Đình Ngọc – 27 Lê Văn Lương, Hà Nội
27 Lê Văn Lương, Phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội

Nước mắm và hải sản khô Phước Hải – nghề từ những chuyến biển
Một chuyến biển không kết thúc khi ghe trở về bờ. Cá được gỡ khỏi lưới, phân loại và đưa đi tiêu thụ; phần khác tiếp tục bước vào một vòng đời mới qua bàn tay của những người ở lại trên đất liền. Cá được xẻ, ướp rồi phơi dưới nắng. Những mẻ cá khác được trộn với muối và đưa vào thùng ủ để sau nhiều tháng trở thành nước mắm. Từ nhu cầu bảo quản sản vật của biển, người Phước Hải đã hình thành những nghề chế biến gắn với làng cá qua nhiều thế hệ. Nước mắm và hải sản khô vì thế không chỉ là món quà người ta mua khi đến Phước Hải. Đằng sau chúng là một phần lịch sử sinh kế của cộng đồng sống bên biển.

Phước Hải đến Lộc An – hành trình tiếp tục về phía đông
Rời vùng làng biển Phước Hải tiếp tục theo dải ven biển về phía đông, cảnh quan dần thay đổi. Minh Đạm lùi lại phía sau, đường bờ mở rộng hơn và vùng đất phía trước tiến dần về hệ thống sông Ray. Ở cuối hành trình là Lộc An – một địa danh từng là xã ven biển độc lập, có cửa sông đổ ra Biển Đông và gắn với một bến quan trọng của Đường Hồ Chí Minh trên biển. Điều đặc biệt là sau những lần sắp xếp hành chính năm 2025, cả điểm xuất phát Phước Hải lẫn vùng Lộc An cũ ngày nay đều nằm trong cùng xã Phước Hải, Thành phố Hồ Chí Minh.

Long Hải đến Phước Hải – qua Kỳ Vân và Đèo Nước Ngọt
Từ Long Hải đi về phía đông, quãng đường sang Phước Hải không dài nhưng cảnh quan thay đổi khá rõ. Bãi biển dần khép lại khi núi tiến sát mặt nước, Mũi Kỳ Vân nhô ra phía biển và con đường phải uốn theo chân núi qua Đèo Nước Ngọt. Qua khỏi đoạn địa hình ấy, không gian lại mở ra với biển Phước Hải và một làng cá lâu đời dưới chân Minh Đạm. Vì vậy, hành trình Long Hải – Phước Hải không chỉ nối hai địa danh gần nhau; nó đi xuyên qua một đoạn bờ nơi núi, biển, đường sá và cộng đồng cư dân cùng tạo nên hình dáng của vùng đất.

Lễ hội Nghinh Ông Nam Hải – mùa lễ của ngư dân Phước Hải
Mỗi năm vào tháng Hai âm lịch, nhịp sống của làng biển Phước Hải có những ngày khác thường. Chiếc lưới vốn theo ngư dân ra biển bước vào những cuộc thi đan lưới, cột lưới; hình ảnh tôm cá xuất hiện trong đoàn diễn hành; còn những người cao niên của làng thực hiện nghi thức ra biển nghinh đón Ông Nam Hải về Dinh. Đó là Lễ hội Nghinh Ông Nam Hải – mùa lễ hình thành từ tín ngưỡng cá Ông, nhưng phía sau nghi lễ còn là câu chuyện về nghề biển, tiền hiền, cộng đồng và cách một làng cá gìn giữ ký ức của mình qua nhiều thế hệ.

Ngọc Lăng Nam Hải – nơi cá Ông được an táng bên biển Phước Hải
Sát bờ biển Phước Hải có một không gian rất khác với những bãi cát, ghe thuyền và khu dân cư thường thấy của một làng chài. Dưới những hàng dương là những ngôi mộ có bia ghi “Nam Hải chi mộ” – nơi người dân an táng những cá voi được kính gọi là cá Ông khi chúng lụy vào vùng biển này. Đó là Ngọc Lăng Nam Hải, một không gian tín ngưỡng đặc biệt được hình thành từ chính mối quan hệ lâu đời giữa cộng đồng ngư dân Phước Hải với biển.

Aultmore Distillery – Nhà chưng cất whisky giữa vùng Foggie Moss, Speyside, Scotland
Aultmore Distillery là nhà chưng cất Scotch whisky nằm gần thị trấn Keith, thuộc vùng Speyside của Scotland. Được Alexander Edward thành lập và bắt đầu sản xuất năm 1897, Aultmore đã tồn tại hơn 125 năm giữa một khu vực từ lâu gắn với nghề chưng cất whisky.

The Glenrothes Distillery – Nhà chưng cất Speyside từ năm 1879 tại Rothes, Scotland
The Glenrothes Distillery là nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky nằm tại Rothes, Moray, Scotland, ngay trung tâm vùng whisky Speyside. Được thành lập năm 1879, nhà chưng cất trải qua gần 150 năm phát triển và ngày nay là một trong những tên tuổi lâu đời gắn với thị trấn Rothes.

Stirling Distillery – Khi whisky trở lại dưới chân lâu đài Stirling sau hơn 170 năm
Ngay dưới chân Stirling Castle, giữa khu phố cổ mang đậm dấu ấn lịch sử Scotland, một nhà chưng cất nhỏ đang viết tiếp câu chuyện từng bị gián đoạn hơn một thế kỷ. Stirling Distillery không có quy mô lớn, nhưng vị trí, lịch sử và hành trình đưa whisky trở lại thành phố Stirling khiến nơi đây trở thành một điểm đáng chú ý trên bản đồ whisky Scotland.

Kininvie Distillery – Nhà chưng cất Speyside kín tiếng của William Grant & Sons
Kininvie Distillery là nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky nằm tại Dufftown, Moray, Scotland, thuộc vùng whisky Speyside. Được William Grant & Sons xây dựng năm 1990, Kininvie có vị trí đặc biệt khi nằm ngay trong khu vực của The Balvenie Distillery và gần Glenfiddich – hai nhà chưng cất nổi tiếng cùng thuộc tập đoàn gia đình William Grant & Sons.

Auchentoshan Distillery – Nhà chưng cất whisky Lowland hơn 200 năm bên Glasgow, Scotland
Auchentoshan Distillery là nhà chưng cất Scotch whisky nằm tại Clydebank, ở phía tây bắc Glasgow, Scotland. Nhà chưng cất có lịch sử chính thức từ năm 1823 và ngày nay được biết đến đặc biệt với phương pháp chưng cất ba lần – Triple Distillation, tạo nên phong cách nhẹ, tươi và mềm mại đặc trưng của Auchentoshan Single Malt Scotch Whisky.

Một chuyến biển không kết thúc khi ghe trở về bờ. Cá được gỡ khỏi lưới, phân loại và đưa đi tiêu thụ; phần khác tiếp tục bước vào một vòng đời mới qua bàn tay của những người ở lại trên đất liền. Cá được xẻ, ướp rồi phơi dưới nắng. Những mẻ cá khác được trộn với muối và đưa vào thùng ủ để sau nhiều tháng trở thành nước mắm. Từ nhu cầu bảo quản sản vật của biển, người Phước Hải đã hình thành những nghề chế biến gắn với làng cá qua nhiều thế hệ. Nước mắm và hải sản khô vì thế không chỉ là món quà người ta mua khi đến Phước Hải. Đằng sau chúng là một phần lịch sử sinh kế của cộng đồng sống bên biển.

Rời vùng làng biển Phước Hải tiếp tục theo dải ven biển về phía đông, cảnh quan dần thay đổi. Minh Đạm lùi lại phía sau, đường bờ mở rộng hơn và vùng đất phía trước tiến dần về hệ thống sông Ray. Ở cuối hành trình là Lộc An – một địa danh từng là xã ven biển độc lập, có cửa sông đổ ra Biển Đông và gắn với một bến quan trọng của Đường Hồ Chí Minh trên biển. Điều đặc biệt là sau những lần sắp xếp hành chính năm 2025, cả điểm xuất phát Phước Hải lẫn vùng Lộc An cũ ngày nay đều nằm trong cùng xã Phước Hải, Thành phố Hồ Chí Minh.

Từ Long Hải đi về phía đông, quãng đường sang Phước Hải không dài nhưng cảnh quan thay đổi khá rõ. Bãi biển dần khép lại khi núi tiến sát mặt nước, Mũi Kỳ Vân nhô ra phía biển và con đường phải uốn theo chân núi qua Đèo Nước Ngọt. Qua khỏi đoạn địa hình ấy, không gian lại mở ra với biển Phước Hải và một làng cá lâu đời dưới chân Minh Đạm. Vì vậy, hành trình Long Hải – Phước Hải không chỉ nối hai địa danh gần nhau; nó đi xuyên qua một đoạn bờ nơi núi, biển, đường sá và cộng đồng cư dân cùng tạo nên hình dáng của vùng đất.

Mỗi năm vào tháng Hai âm lịch, nhịp sống của làng biển Phước Hải có những ngày khác thường. Chiếc lưới vốn theo ngư dân ra biển bước vào những cuộc thi đan lưới, cột lưới; hình ảnh tôm cá xuất hiện trong đoàn diễn hành; còn những người cao niên của làng thực hiện nghi thức ra biển nghinh đón Ông Nam Hải về Dinh. Đó là Lễ hội Nghinh Ông Nam Hải – mùa lễ hình thành từ tín ngưỡng cá Ông, nhưng phía sau nghi lễ còn là câu chuyện về nghề biển, tiền hiền, cộng đồng và cách một làng cá gìn giữ ký ức của mình qua nhiều thế hệ.

Sát bờ biển Phước Hải có một không gian rất khác với những bãi cát, ghe thuyền và khu dân cư thường thấy của một làng chài. Dưới những hàng dương là những ngôi mộ có bia ghi “Nam Hải chi mộ” – nơi người dân an táng những cá voi được kính gọi là cá Ông khi chúng lụy vào vùng biển này. Đó là Ngọc Lăng Nam Hải, một không gian tín ngưỡng đặc biệt được hình thành từ chính mối quan hệ lâu đời giữa cộng đồng ngư dân Phước Hải với biển.

Ở một làng biển, niềm tin thường bắt đầu từ những điều rất gần với đời sống. Với ngư dân Phước Hải, biển mang lại nguồn sống nhưng cũng là nơi con người phải đối diện với sóng gió và những bất trắc ngoài khơi. Từ trải nghiệm ấy, cá voi được kính gọi là cá Ông, được xem như vị thần hộ mệnh của người đi biển. Dinh Ông Nam Hải là một trong những nơi cộng đồng gửi gắm niềm tin đó, đồng thời là mắt xích quan trọng trong không gian tín ngưỡng nối Dinh Ông, Ngọc Lăng và Lễ hội Nghinh Ông của làng biển Phước Hải.

Trước khi có tên Phước Hải, vùng làng biển dưới chân Minh Đạm từng được biết đến với một cái tên rất gần với nghề nghiệp của cư dân: Lưới Rê. Từ một xóm chài hình thành bên biển, tên Lưới Rê đi qua lớp tên Hải Chữ rồi bước vào Phước Hải thôn vào đầu thế kỷ XIX. Những tên gọi ấy không chỉ cho biết một địa danh đã thay đổi như thế nào. Chúng còn lưu lại dấu vết về quá trình tụ cư, sinh kế và cách một cộng đồng nghề biển từng bước tạo dựng vùng đất mà ngày nay chúng ta gọi là Phước Hải.

Khi trời còn sớm, bờ biển Phước Hải đã bắt đầu một nhịp sống khác với hình ảnh của một vùng nghỉ dưỡng. Ghe thuyền trở về, cá được đưa lên bờ, lưới được gỡ, hải sản được phân loại trước khi đi vào chợ, các cơ sở chế biến hoặc những sân phơi. Nhịp sống ấy đã tồn tại qua nhiều thế hệ và tạo nên Làng chài Phước Hải – một cộng đồng ven biển dưới chân Minh Đạm, nơi lịch sử của vùng đất gắn chặt với nghề đánh bắt, chế biến hải sản và những tín ngưỡng hình thành từ cuộc sống ngoài khơi.

Từ Đèo Nước Ngọt đi về phía đông, đường bờ mở ra sau đoạn núi tiến sát mặt nước ở Kỳ Vân. Phía trước là biển, phía sau vẫn còn đường nền của hệ núi Minh Đạm, còn ở khoảng giữa là một cộng đồng đã sống bằng nghề biển qua nhiều thế hệ. Bãi biển Phước Hải nằm trong chính không gian ấy. Vì vậy, đây không chỉ là một bãi tắm trên tuyến ven biển, mà còn là nơi cảnh quan tự nhiên và đời sống của làng cá Phước Hải gặp nhau mỗi ngày.