Loch Lomond Malt Distillery – nhà chưng cất malt whisky đặc biệt tại vùng Highland

Từ hồ Loch Lomond đến nhà máy hiện nay tại Alexandria

Tên Loch Lomond gắn với một trong những thắng cảnh nổi tiếng của Scotland. Hồ Loch Lomond nằm ở khu vực chuyển tiếp giữa vùng Lowlands và Highlands, với cảnh quan hồ nước, núi và những hòn đảo nhỏ đã trở thành một phần quen thuộc của hình ảnh Scotland.

Lịch sử whisky mang tên Loch Lomond có thể lần về năm 1814, khi một nhà chưng cất được ghi nhận gần Tarbet, phía tây bắc hồ Loch Lomond. Tuy nhiên, cơ sở lịch sử này về sau đóng cửa và tài liệu còn lại khá hạn chế. Nhà chưng cất Loch Lomond đang hoạt động ngày nay là một cơ sở khác, được hình thành tại Alexandria vào giữa thập niên 1960.

Nguồn của Loch Lomond Group ghi nhà máy mở cửa năm 1964 và bắt đầu sản xuất năm 1965, trong khi lịch sử thương hiệu Loch Lomond hiện mô tả cơ sở được hình thành năm 1965 và chính thức mở trên địa điểm hiện tại năm 1966. Do chính các nguồn của doanh nghiệp có cách ghi mốc thời gian hơi khác nhau, với dữ liệu Mapstore nên thể hiện “thành lập giữa thập niên 1960; sản xuất từ 1965–1966” thay vì khẳng định một mốc duy nhất mà không chú thích.

Những người đứng sau nhà máy mới là các chủ sở hữu của Littlemill Distillery, một nhà chưng cất có lịch sử lâu đời nằm gần Glasgow. Chính mối liên hệ này cũng góp phần tạo nên một trong những đặc điểm kỹ thuật quan trọng nhất của Loch Lomond sau này: hệ thống Straight Neck Pot Still.

Những nồi chưng cất cổ thẳng tạo nên nét riêng của Loch Lomond

Nếu nhiều nhà chưng cất single malt Scotland được nhận diện qua những chiếc pot still với phần cổ cong hình thiên nga, Loch Lomond lại phát triển thêm một cấu hình khác.

Khi cơ sở hiện tại bắt đầu hoạt động, nhà máy sử dụng Straight Neck Pot Still dựa trên thiết kế đã được phát triển tại Littlemill vào đầu thập niên 1960. Thay vì phần cổ cong quen thuộc, những nồi này có phần cổ hình trụ kéo thẳng lên phía trên và bên trong được bố trí các đĩa chưng cất.

Thiết kế đó cho phép người vận hành kiểm soát quá trình hồi lưu và lựa chọn spirit ở những mức độ cồn khác nhau. Theo Loch Lomond, khả năng kiểm soát này giúp nhà máy tạo ra nhiều đặc tính hương vị, đặc biệt là những nét trái cây đã trở thành một phần nhận diện của whisky Loch Lomond.

Hệ thống tiếp tục được mở rộng. Một cặp Straight Neck Still thứ hai được bổ sung năm 1990. Đến năm 1998, Loch Lomond đưa thêm các pot still cổ thiên nga truyền thống vào sản xuất. Năm 2017, cặp Straight Neck Still thứ ba được lắp đặt, nâng công suất malt mà hãng công bố lên khoảng 5 triệu lít mỗi năm.

Như vậy, Loch Lomond có thể sử dụng hai kiểu pot still cho sản xuất single malt: Straight Neck Pot Still và Swan Neck Pot Still truyền thống. Đây là một trong những đặc điểm đáng chú ý nhất khi đặt Loch Lomond cạnh các nhà chưng cất malt khác của Scotland.

Một nhà máy, nhiều phong cách single malt

Sự đa dạng của hệ thống chưng cất giúp Loch Lomond tạo ra nhiều loại spirit ngay trong một nhà máy.

Một ví dụ là Inchmurrin 12 Year Old, được sản xuất từ spirit không than bùn chưng cất bằng Straight Neck Still, mang phong cách nhẹ và thiên về hương hoa, đào và mơ. Trong khi đó, Inchmoan 12 Year Old kết hợp spirit có ảnh hưởng than bùn từ cả Straight Neck Still và Swan Neck Pot Still để tạo phong cách khói và gia vị rõ hơn.

Bên cạnh những tên gọi này là các single malt mang trực tiếp thương hiệu Loch Lomond, từ những phiên bản phổ biến đến whisky lâu năm. Nhà máy thậm chí đã sử dụng nguồn spirit từ Straight Neck Still để phát hành bộ Remarkable Stills Series, gồm những single malt 45, 46 và 47 năm tuổi nhằm kể lại vai trò của hệ thống chưng cất đặc trưng này.

Điều đó cho thấy tên Loch Lomond Malt Distillery trong các cơ sở dữ liệu whisky thực chất đại diện cho một hệ thống sản xuất khá đa dạng, chứ không đơn giản là một dây chuyền tạo ra duy nhất một loại malt spirit.

Malt và grain cùng tồn tại tại Loch Lomond

Câu chuyện của Loch Lomond càng đặc biệt hơn từ năm 1994, khi một khu sản xuất grain whisky được bổ sung vào nhà máy. Loch Lomond cho biết việc này khiến cơ sở trở thành trường hợp đặc biệt tại Scotland khi cùng có hoạt động sản xuất malt và grain whisky tại một địa điểm.

Đây cũng chính là nguyên nhân trong các danh sách nhà chưng cất, chúng ta có thể bắt gặp hai tên Loch Lomond Malt Distillery và Loch Lomond Grain Distillery.

Nếu nhìn theo loại spirit, việc tách hai record giúp phân biệt rõ malt và grain. Nhưng nếu nhìn theo địa lý – đúng với hướng dữ liệu mà Mapstore đang xây dựng – thì cả hai đều thuộc Loch Lomond Distillery tại Lomond Estate, Alexandria.

Cách hiểu này quan trọng vì nó giúp người đọc nhìn đúng bản chất của Loch Lomond: một địa điểm sản xuất whisky nhưng bên trong có khả năng tạo ra nhiều loại spirit bằng nhiều hệ thống chưng cất khác nhau. Chính sự linh hoạt đó đã làm cho Loch Lomond trở thành một trường hợp khá khác biệt trên bản đồ các nhà chưng cất Scotch whisky.

Thông tin Loch Lomond Malt Distillery

Tên: Loch Lomond Malt Distillery
Tên cơ sở chính thức: Loch Lomond Distillery
Loại hình: Nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky
Khu vực whisky: Highland
Địa điểm: Lomond Estate, Alexandria, Scotland, G83 0TL
Thành lập cơ sở hiện tại: Giữa thập niên 1960
Bắt đầu sản xuất: Khoảng 1965–1966
Nguồn gốc: Được hình thành bởi những người chủ của Littlemill Distillery
Hệ thống chưng cất malt: Straight Neck Pot Still và Swan Neck Pot Still truyền thống
Công suất malt: Khoảng 5 triệu lít/năm theo công bố của nhà sản xuất
Phong cách: Đa dạng, nổi bật với đặc tính trái cây; có thể sản xuất spirit không than bùn và có ảnh hưởng than bùn
Thương hiệu liên quan: Loch Lomond, Inchmurrin, Inchmoan
Chủ sở hữu: Loch Lomond Group
Tình trạng: Đang hoạt động
Quốc gia: Scotland, Vương quốc Anh