Nhà thờ Giáo xứ Thánh Gẫm – Giáo hạt Thủ Thiêm, Tổng Giáo phận Sài Gòn

Từ họ đạo Gò Công đến Giáo xứ Thánh Gẫm

Giáo xứ Thánh Gẫm thuộc Giáo hạt Thủ Thiêm, Tổng Giáo phận Sài Gòn, tọa lạc tại số 12 Đường số 16, phường Long Bình, TP.HCM. Trước đây, địa điểm này thuộc phường Long Thạnh Mỹ, Quận 9, sau đó là TP. Thủ Đức.

Theo tư liệu lịch sử của Tổng Giáo phận Sài Gòn, Giáo xứ Thánh Gẫm được thành lập năm 1848 với tên gọi ban đầu là họ đạo Gò Công, thuộc vùng Thủ Đức xưa. Đây là một trong những cộng đoàn Công giáo hình thành sớm tại khu vực Sài Gòn.

Vùng đất Gò Công nằm giữa hai con rạch Gò Công và Cao Trảo, gần sông Tắc, nơi cư dân chủ yếu sinh sống bằng nghề nông nghiệp và giao thương đường thủy.

Trong những năm đầu hình thành, giáo dân dựng một ngôi nhà nguyện đơn sơ bằng lá để làm nơi cầu nguyện và cử hành các nghi thức tôn giáo. Trải qua nhiều biến động lịch sử, cộng đoàn từng bước phát triển, xây dựng cơ sở vật chất và duy trì đời sống đức tin qua nhiều thế hệ.

Tên gọi Thánh Gẫm gắn với Thánh Matthêu Lê Văn Gẫm, người con của vùng đất này, một trong những vị thánh tử đạo Việt Nam được Giáo hội Công giáo tôn kính.

Thánh Matthêu Lê Văn Gẫm và dấu ấn lịch sử

Thánh Matthêu Lê Văn Gẫm sinh năm 1813 tại họ Tắc, làng Long Đại, thuộc vùng Biên Hòa xưa. Ngài là con trưởng trong một gia đình Công giáo có sáu người con.

Thông thạo sông nước và có thuyền riêng, Matthêu Gẫm làm nghề thương mại, đồng thời hỗ trợ các hoạt động truyền giáo bằng việc đưa đón các linh mục thừa sai và chủng sinh trên những tuyến đường thủy.

Trong một chuyến đi, ngài bị bắt tại cửa Cần Giờ và đưa về Sài Gòn. Dù chịu nhiều lần tra khảo, ngài vẫn kiên quyết giữ vững đức tin.

Ngày 11/5/1847, Matthêu Lê Văn Gẫm chịu tử đạo tại pháp trường Da Còm, khu vực Chợ Đũi, Sài Gòn.

Ngày 27/5/1900, ngài được Đức Giáo hoàng Lêô XIII phong Chân phước. Đến ngày 19/6/1988, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II tuyên phong ngài lên bậc Hiển thánh cùng các Thánh Tử đạo Việt Nam.

Cuộc đời và chứng tá đức tin của Thánh Matthêu Lê Văn Gẫm trở thành một phần quan trọng trong lịch sử và truyền thống của cộng đoàn Giáo xứ Thánh Gẫm.

Quá trình xây dựng Nhà thờ Thánh Gẫm

Lịch sử Nhà thờ Thánh Gẫm gắn với ba giai đoạn xây dựng, phản ánh quá trình phát triển của cộng đoàn Công giáo địa phương.

Ngôi nhà nguyện đầu tiên được dựng bằng vật liệu đơn sơ, với mái và tường bằng lá. Trong thập niên 1940, do ảnh hưởng của chiến tranh, cộng đoàn xây dựng nhà nguyện thứ hai bằng tường gạch, mái ngói tại một vị trí khác.

Ngày 11/5/1999, Đức Tổng Giám mục Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn đặt viên đá đầu tiên xây dựng ngôi nhà thờ thứ ba, là công trình hiện nay.

Ngày 14/11/2006, ngôi thánh đường được khánh thành và làm phép, đánh dấu một bước phát triển quan trọng trong đời sống giáo xứ.

Cùng ngày, giáo xứ đặt viên đá đầu tiên xây dựng nhà sinh hoạt mục vụ. Công trình này được khánh thành ngày 10/5/2012, tạo thêm không gian phục vụ các hoạt động giáo lý, hội đoàn và sinh hoạt cộng đồng.

Nhà thờ Thánh Gẫm ngày nay là trung tâm sinh hoạt phụng vụ của giáo xứ, đồng thời là nơi lưu giữ ký ức về lịch sử hình thành cộng đoàn và truyền thống đức tin của các thế hệ giáo dân.

Đời sống đức tin và sinh hoạt cộng đoàn

Giáo xứ Thánh Gẫm nhận Chúa Kitô Vua làm bổn mạng. Đây là dịp đặc biệt trong năm phụng vụ, khi cộng đoàn quy tụ để cầu nguyện, tạ ơn và củng cố đời sống đức tin.

Bên cạnh các Thánh lễ thường xuyên, giáo xứ tổ chức những hoạt động giáo lý, thánh nhạc, sinh hoạt hội đoàn và các chương trình mục vụ dành cho nhiều thành phần giáo dân.

Nhà sinh hoạt mục vụ góp phần đáp ứng nhu cầu gặp gỡ, học hỏi giáo lý và tổ chức những hoạt động chung của cộng đoàn.

Trong Năm Thánh 2025, Nhà thờ Thánh Gẫm cũng là một trong những địa điểm đón tiếp các đoàn hành hương của Tổng Giáo phận Sài Gòn. Các hoạt động hành hương gắn với việc tìm hiểu cuộc đời Thánh Matthêu Lê Văn Gẫm và truyền thống đức tin của giáo xứ.

Qua nhiều thế hệ, đời sống tôn giáo tại Thánh Gẫm tiếp tục được duy trì, góp phần gìn giữ những giá trị tinh thần và sự gắn kết giữa các gia đình Công giáo địa phương.

Giáo xứ Thánh Gẫm trong không gian đô thị phía Đông TP.HCM

Từ một họ đạo nằm giữa vùng sông rạch và đất nông nghiệp Gò Công – Thủ Đức, Giáo xứ Thánh Gẫm ngày nay nằm trong khu vực đô thị đang phát triển của phía Đông TP.HCM.

Quá trình đô thị hóa đã làm thay đổi đáng kể cảnh quan và đời sống dân cư. Tuy nhiên, nhà thờ vẫn giữ vai trò là nơi sinh hoạt tôn giáo, gặp gỡ cộng đồng và kết nối các thế hệ giáo dân.

Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, địa chỉ Nhà thờ Thánh Gẫm được xác định tại phường Long Bình, TP.HCM, thay cho địa chỉ phường Long Thạnh Mỹ, Quận 9 trước đây.

Với lịch sử hình thành từ năm 1848 và mối liên hệ đặc biệt với Thánh Matthêu Lê Văn Gẫm, giáo xứ là một địa chỉ mang giá trị lịch sử Công giáo và văn hóa cộng đồng tại khu vực phía Đông thành phố.

Thông tin Giáo xứ Thánh Gẫm

Tên giáo xứ: Thánh Gẫm
Tên nhà thờ: Nhà thờ Thánh Gẫm
Giáo hạt: Thủ Thiêm
Giáo phận: Tổng Giáo phận Sài Gòn
Địa chỉ hiện nay: 12 Đường số 16, phường Long Bình, TP.HCM
Địa chỉ cũ: Đường số 16, phường Long Thạnh Mỹ, Quận 9, TP.HCM
Năm thành lập giáo xứ: 1848
Tên gọi ban đầu: Họ đạo Gò Công
Bổn mạng: Chúa Kitô Vua
Đặt viên đá đầu tiên nhà thờ hiện nay: 11/5/1999
Khánh thành nhà thờ: 14/11/2006
Khánh thành nhà sinh hoạt mục vụ: 10/5/2012
Điện thoại: 028 3897 3102

Giờ Thánh lễ (tham khảo)

Chúa nhật: 06:00, 08:00, 16:30, 18:00
Thứ Bảy: 18:00
Thứ Ba đến Thứ Sáu: 18:00
Thứ Hai: Cần xác nhận trực tiếp với giáo xứ

Lịch lễ có thể thay đổi vào các dịp lễ trọng hoặc theo thông báo mục vụ của giáo xứ.