Roseisle Distillery – nhà chưng cất hiện đại giữa vùng Speyside

Một distillery của thế kỷ XXI giữa vùng whisky lâu đời

Speyside thường được nhắc đến qua những nhà chưng cất có lịch sử từ thế kỷ XIX, thậm chí lâu hơn. Roseisle lại đại diện cho một thế hệ hoàn toàn khác.

Diageo công bố kế hoạch xây dựng nhà máy vào năm 2007, trong bối cảnh nhu cầu Scotch whisky toàn cầu tăng trưởng và tập đoàn cần bổ sung năng lực sản xuất malt whisky cho hệ thống thương hiệu của mình.

Địa điểm được lựa chọn tại Roseisle, gần Elgin thuộc Moray, nằm giữa một trong những khu vực tập trung nhiều distillery nhất Scotland.

Sau khoảng ba năm xây dựng, Roseisle chính thức đi vào hoạt động năm 2010. Dự án có giá trị khoảng 40 triệu bảng, đồng thời trở thành một trong những malt distillery mới quy mô lớn đáng chú ý nhất được xây dựng tại Scotland trong nhiều thập niên.

Nếu nhiều nhà chưng cất Speyside hình thành từng bước qua hàng trăm năm, Roseisle được thiết kế ngay từ đầu như một tổ hợp sản xuất hiện đại, nơi quy trình, năng lượng và xử lý phụ phẩm được tính toán đồng bộ.

14 nồi chưng cất và quy mô khoảng 10 triệu lít mỗi năm

Quy mô là một trong những điểm khiến Roseisle khác biệt.

Nhà máy được xây dựng với 14 copper pot still, gồm 7 wash still và 7 spirit still, cùng năng lực sản xuất khoảng 10 triệu lít alcohol mỗi năm.

Con số này đưa Roseisle vào nhóm những malt distillery có quy mô lớn của Scotland.

Nhưng mục tiêu của nhà máy không đơn thuần là tạo ra thật nhiều một loại spirit cố định.

Hệ thống chưng cất được thiết kế với mức độ linh hoạt cao, cho phép điều chỉnh các thông số để tạo ra những đặc tính spirit khác nhau. Điều này đặc biệt quan trọng đối với Diageo bởi malt whisky từ Roseisle có thể tham gia vào nhiều công thức blended Scotch trong danh mục của tập đoàn.

Đó cũng là lý do trong nhiều năm đầu, người uống whisky gần như không nhìn thấy tên Roseisle trên thị trường.

Nhà máy vẫn sản xuất với quy mô rất lớn, hàng triệu lít spirit được đưa vào cask mỗi năm, nhưng Roseisle chủ yếu hoạt động phía sau những chai blended Scotch thay vì xây dựng hình ảnh như một single malt brand độc lập.

Một nhà chưng cất được thiết kế cùng hệ thống năng lượng tái tạo

Roseisle còn đáng chú ý bởi cách yếu tố môi trường được đưa vào thiết kế ngay từ khi xây dựng.

Bên cạnh distillery là một bioenergy plant trị giá khoảng 17 triệu bảng. Hệ thống tận dụng các phụ phẩm phát sinh trong quá trình sản xuất whisky để tạo năng lượng tái tạo phục vụ trở lại nhà máy.

Spent grain và những phụ phẩm hữu cơ có thể được đưa vào hệ thống biomass và xử lý sinh học. Nước thải cũng được xử lý thông qua các công nghệ như anaerobic digestion và membrane filtration.

Theo các tài liệu về dự án, hệ thống bioenergy ban đầu có khả năng đáp ứng khoảng 50% nhu cầu năng lượng của distillery bằng nguồn năng lượng tái tạo tại chỗ. Roseisle cũng được ghi nhận là một trong những dự án malt whisky tiên phong tại Scotland trong việc tạo năng lượng từ chính phụ phẩm của quá trình sản xuất.

Nhìn từ góc độ lịch sử công nghiệp, đây là điểm đáng chú ý.

Những distillery thế kỷ XIX thường được xây gần sông, suối, nguồn than và tuyến đường sắt để giải quyết bài toán năng lượng và vận chuyển của thời đại đó. Roseisle ra đời hơn một thế kỷ sau nên phải đối mặt với một bài toán khác: làm thế nào một nhà máy sản xuất hàng triệu lít alcohol mỗi năm có thể giảm lượng năng lượng và tài nguyên bị lãng phí.

Hơn một thập niên không có single malt mang tên Roseisle

Roseisle bắt đầu sản xuất năm 2010 nhưng trong nhiều năm gần như không có official single malt mang tên nhà chưng cất.

Điều đó thay đổi vào năm 2023.

Trong bộ Diageo Special Releases 2023 – Spirited Xchange, Roseisle lần đầu xuất hiện với tư cách một single malt độc lập thông qua phiên bản Roseisle 12 Year Old – The Origami Kite.

Đây được Diageo xác nhận là first public release của Roseisle.

Whisky được trưởng thành trong first-fill ex-Bourbon và refill casks, đóng chai ở 56,5% ABV theo natural cask strength.

Phong cách của phiên bản đầu tiên thể hiện vanilla, cereal, trái cây chín, white chocolate và gia vị nhẹ, với cấu trúc creamy và độ ngọt khá rõ. Diageo mô tả Roseisle như nằm ở khoảng giao thoa giữa nét grassy, fruity của trung tâm Speyside và sắc thái nutty, spicy thường liên tưởng tới Highland.

Sự kiện này có ý nghĩa lớn hơn việc phát hành thêm một chai whisky.

Sau hơn một thập niên tồn tại chủ yếu như một production distillery, người uống lần đầu tiên có thể nếm Roseisle dưới chính tên của nhà chưng cất và bắt đầu nhận diện phong cách riêng của spirit được sản xuất tại đây.

Roseisle vì vậy đại diện cho một phần khác của bản đồ Scotch whisky mà Mapstore đang xây dựng.

Không phải distillery nào cũng bắt đầu bằng một thương hiệu single malt. Có những nhà máy được xây dựng trước hết để trở thành mắt xích sản xuất phía sau ngành blended Scotch, và chỉ nhiều năm sau người tiêu dùng mới biết tới whisky của chúng dưới dạng single malt.

Nếu những distillery cổ của Speyside kể câu chuyện về quá trình hình thành ngành Scotch whisky, Roseisle lại cho thấy một nhà chưng cất lớn của Scotland được xây dựng như thế nào trong thế kỷ XXI – từ công suất, công nghệ sản xuất đến bài toán năng lượng và môi trường.

Thông tin Roseisle Distillery

Tên: Roseisle Distillery
Loại hình: Nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky
Khu vực whisky: Speyside
Địa điểm: Roseisle, gần Elgin, Moray, Scotland
Công bố dự án: 2007
Bắt đầu hoạt động: 2010
Chủ đầu tư: Diageo
Giá trị đầu tư distillery: Khoảng 40 triệu bảng
Hệ thống chưng cất: 14 copper pot still
Wash still: 7
Spirit still: 7
Năng lực sản xuất: Khoảng 10 triệu lít alcohol/năm
Đặc điểm: Malt distillery quy mô lớn với hệ thống sản xuất linh hoạt
Hệ thống năng lượng: Bioenergy plant tận dụng phụ phẩm sản xuất
Vai trò lịch sử: Chủ yếu cung cấp malt whisky cho hệ thống blended Scotch của Diageo
Single malt chính thức đầu tiên: Roseisle 12 Year Old Special Release 2023
Thùng trưởng thành phiên bản đầu tiên: First-fill ex-Bourbon và refill casks
Phong cách được thể hiện ở bản 12 năm: Vanilla, cereal, trái cây, creamy, nutty và gia vị nhẹ
Chủ sở hữu hiện nay: Diageo
Tình trạng: Đang hoạt động
Quốc gia: Scotland, Vương quốc Anh