Ailsa Bay Distillery – nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky hiện đại tại Girvan, Scotland

Khác với nhiều nhà chưng cất Scotland có lịch sử từ thế kỷ XVIII hoặc XIX, Ailsa Bay là một distillery của thế kỷ XXI. Nhà máy được xây dựng với quy mô lớn, mức độ tự động hóa cao và khả năng tạo ra nhiều phong cách spirit khác nhau nhằm phục vụ hệ thống whisky của William Grant & Sons.

Sau khi được mở rộng vào năm 2013, Ailsa Bay trở thành một trong những malt distillery có công suất lớn tại Scotland, với công suất danh nghĩa khoảng 12 triệu lít cồn nguyên chất mỗi năm.

Ailsa Bay ra đời năm 2007

Ailsa Bay được William Grant & Sons xây dựng năm 2007 trong khu phức hợp sản xuất whisky của công ty tại Girvan, một thị trấn ven biển thuộc South Ayrshire.

Sự ra đời của nhà chưng cất gắn với giai đoạn nhu cầu đối với whisky của William Grant & Sons tăng cao.

Glenfiddich và The Balvenie ngày càng phát triển với tư cách những thương hiệu Single Malt, trong khi các dòng Blended Scotch của tập đoàn cũng cần nguồn malt whisky ổn định cho hoạt động phối trộn.

Thay vì tiếp tục sử dụng một phần sản lượng Glenfiddich và Balvenie cho blending, William Grant & Sons quyết định xây dựng thêm một malt distillery quy mô lớn ngay trong khu phức hợp Girvan.

Ailsa Bay vì vậy ra đời trước hết như một mắt xích chiến lược trong hệ thống sản xuất whisky của tập đoàn.

Nằm trong khu phức hợp Girvan Distillery

Một điểm cần phân biệt rõ khi tìm hiểu Ailsa Bay là Ailsa Bay Distillery và Girvan Distillery không phải cùng một nhà chưng cất.

Girvan Distillery được William Grant & Sons xây dựng từ năm 1963, chủ yếu sản xuất grain whisky bằng hệ thống chưng cất liên tục.

Ailsa Bay được xây dựng bên trong cùng khu phức hợp nhiều thập niên sau đó để sản xuất malt whisky bằng pot still.

Vì vậy tại cùng địa điểm Girvan tồn tại hai hệ thống sản xuất có vai trò khác nhau:

Girvan Distillery – Grain Scotch Whisky

và

Ailsa Bay Distillery – Malt Scotch Whisky.

Sự kết hợp này cho phép William Grant & Sons chủ động cả nguồn grain whisky và malt whisky phục vụ hoạt động blending ở quy mô lớn.

Trên vùng đất từng có Ladyburn Distillery

Ailsa Bay còn có một mối liên hệ thú vị với một nhà chưng cất đã biến mất của Scotland – Ladyburn Distillery.

Ladyburn từng được xây dựng trong khu phức hợp Girvan vào thập niên 1960 nhằm cung cấp malt whisky cho các dòng blended whisky của William Grant & Sons.

Nhà chưng cất này chỉ hoạt động trong thời gian tương đối ngắn rồi đóng cửa vào thập niên 1970.

Nhiều thập niên sau, William Grant & Sons một lần nữa đưa hoạt động malt distillation trở lại Girvan thông qua việc xây dựng Ailsa Bay.

Vì vậy nếu nhìn theo lịch sử địa điểm, có thể hình dung một chuỗi phát triển:

Girvan Grain Distillery → Ladyburn Malt Distillery → Ailsa Bay Malt Distillery.

Đây là một mối liên kết dữ liệu lịch sử đáng chú ý khi nghiên cứu quá trình phát triển ngành Scotch whisky tại Girvan.

Tên Ailsa Bay và hòn đảo Ailsa Craig

Tên gọi Ailsa Bay gắn với vùng biển phía ngoài Girvan và đặc biệt là Ailsa Craig – hòn đảo đá nổi bật ngoài khơi bờ biển Ayrshire.

Ailsa Craig có hình dáng đặc trưng và có thể quan sát từ khu vực Girvan.

Việc sử dụng tên Ailsa Bay giúp nhà chưng cất tạo mối liên hệ trực tiếp với cảnh quan ven biển phía tây Scotland, nơi nhà máy được xây dựng.

Đối với Mapstore, đây cũng là một liên kết địa lý thú vị giữa nhà chưng cất – thị trấn Girvan – bờ biển Ayrshire – Ailsa Craig.

Nhà chưng cất được thiết kế cho nhiều phong cách spirit

Một trong những đặc điểm đáng chú ý nhất của Ailsa Bay là tính linh hoạt trong sản xuất.

Nhà máy không được xây dựng chỉ để tạo ra một phong cách spirit duy nhất.

Hệ thống chưng cất cho phép William Grant & Sons điều chỉnh quy trình nhằm tạo ra nhiều profile khác nhau, từ whisky nhẹ, trái cây và không peat cho đến những spirit có mức độ khói và peat rõ rệt.

Khả năng này đặc biệt quan trọng đối với một tập đoàn sở hữu nhiều thương hiệu blended whisky bởi đội ngũ blender cần nhiều loại malt whisky với đặc tính khác nhau để xây dựng công thức phối trộn.

Ailsa Bay vì vậy vừa là một malt distillery quy mô lớn vừa đóng vai trò như một nguồn cung spirit linh hoạt cho hệ thống blending của William Grant & Sons.

Từ 8 lên 16 pot still

Khi mới hình thành, Ailsa Bay được xây dựng với 8 pot still.

Đến năm 2013, nhà chưng cất được mở rộng đáng kể.

Hệ thống hiện có 16 pot still, gồm 8 wash still và 8 spirit still.

Việc mở rộng đưa công suất danh nghĩa của nhà chưng cất lên khoảng 12 triệu lít cồn nguyên chất mỗi năm – 12 MLPA.

Đây là công suất sản xuất, không đồng nghĩa với việc Ailsa Bay thực tế sản xuất đủ 12 triệu lít mỗi năm. Sản lượng thực tế có thể thay đổi tùy kế hoạch sản xuất và nhu cầu của William Grant & Sons.

Sự phân biệt giữa công suất thiết kế và sản lượng thực tế đặc biệt quan trọng khi xây dựng dữ liệu ngành whisky.

Quy mô sản xuất hiện đại

Ailsa Bay được thiết kế theo hướng sản xuất quy mô lớn và tự động hóa cao.

Những dữ liệu kỹ thuật được công bố về nhà chưng cất cho thấy hệ thống gồm 24 washback bằng thép không gỉ, hệ thống mash tun công suất lớn và 16 pot still.

Nguồn nước sản xuất được ghi nhận từ Penwhapple Reservoir.

So với những nhà chưng cất truyền thống có quy mô nhỏ, Ailsa Bay thể hiện một hướng phát triển khác của ngành Scotch whisky: sử dụng công nghệ và khả năng kiểm soát quy trình để sản xuất lượng lớn spirit nhưng vẫn có thể điều chỉnh đặc tính hương vị theo yêu cầu.

Peat và khả năng kiểm soát phong cách whisky

Lowland thường được biết đến với những phong cách whisky nhẹ và thanh hơn, nhưng Ailsa Bay lại cho thấy whisky region không phải lúc nào cũng quyết định phong cách của một nhà chưng cất.

Ailsa Bay có khả năng sản xuất cả spirit không peat và spirit có mức độ peat đáng kể.

Nhà chưng cất có thể điều chỉnh nhiều yếu tố trong quá trình sản xuất để tạo ra các profile khác nhau phục vụ blending hoặc các sản phẩm Single Malt riêng.

Chính khả năng này đã trở thành nền tảng để William Grant & Sons phát triển Ailsa Bay Single Malt theo hướng kết hợp giữa khói và vị ngọt.

Ailsa Bay trở thành Single Malt

Trong những năm đầu hoạt động, phần lớn spirit của Ailsa Bay được sản xuất phục vụ nhu cầu blending.

Phải đến tháng 2/2016, sau khoảng tám năm sản xuất và trưởng thành whisky, chai Single Malt chính thức đầu tiên mang tên Ailsa Bay mới được giới thiệu.

Đó là một whisky không công bố tuổi – NAS – với phong cách peat khá rõ.

Việc phát hành này đánh dấu bước chuyển đáng chú ý: từ một distillery chủ yếu hoạt động phía sau hệ thống blended whisky, Ailsa Bay bắt đầu xuất hiện trước người tiêu dùng với tên gọi riêng.

Sweet Smoke – khói và vị ngọt

Một trong những hướng phát triển đặc trưng của Ailsa Bay Single Malt là sự cân bằng giữa smoke – khói và sweetness – vị ngọt.

Thay vì chỉ nói chung rằng whisky có nhiều hay ít khói, Ailsa Bay từng đưa các thông số liên quan đến mức phenol và độ ngọt vào cách giới thiệu sản phẩm.

Điều này phản ánh tư duy khá đặc trưng của nhà chưng cất: cố gắng đo lường và kiểm soát những yếu tố trước đây thường được mô tả chủ yếu bằng cảm quan.

Ailsa Bay vì vậy thường được nhắc đến như một ví dụ về cách ngành Scotch whisky kết hợp kỹ thuật sản xuất hiện đại với nghệ thuật tạo phong cách whisky.

William Grant & Sons

Ailsa Bay thuộc William Grant & Sons, doanh nghiệp whisky độc lập do gia đình William Grant thành lập từ năm 1887.

Tập đoàn hiện sở hữu một hệ thống sản xuất whisky đáng chú ý tại Scotland.

Trong đó:

Glenfiddich và The Balvenie là những Single Malt Scotch Whisky nổi tiếng tại Speyside.

Kininvie cung cấp malt whisky cho nhiều hoạt động blending.

Girvan là cơ sở grain whisky quy mô lớn.

Ailsa Bay bổ sung nguồn malt whisky với công suất lớn và khả năng tạo nhiều phong cách spirit khác nhau.

Khi đặt các nhà chưng cất này vào cùng một hệ thống, có thể thấy Ailsa Bay không phải một dự án độc lập mà là một mắt xích quan trọng trong chiến lược sản xuất dài hạn của William Grant & Sons.

Ailsa Bay trong bản đồ whisky Scotland

Ailsa Bay là một ví dụ thú vị khi nghiên cứu sự thay đổi của ngành Scotch whisky trong thế kỷ XXI.

Nếu những nhà chưng cất như Glenfiddich, Balvenie hay Tamdhu kể câu chuyện về quá trình hình thành whisky Scotland từ cuối thế kỷ XIX, Ailsa Bay lại cho thấy cách một distillery hiện đại được xây dựng để đáp ứng nhu cầu của một ngành công nghiệp toàn cầu.

Nhà chưng cất có quy mô lớn, mức độ tự động hóa cao, khả năng sản xuất nhiều loại spirit và được tích hợp trong một khu phức hợp có cả grain whisky lẫn malt whisky.

Từ Girvan Distillery năm 1963, Ladyburn từng tồn tại trong khu phức hợp, đến Ailsa Bay năm 2007, địa điểm này phản ánh nhiều giai đoạn phát triển khác nhau của William Grant & Sons và của chính ngành Scotch whisky.

Vì vậy, Ailsa Bay không chỉ đáng chú ý bởi chai Single Malt mang tên mình. Giá trị của nhà chưng cất còn nằm ở vai trò một cơ sở malt whisky quy mô lớn trong hệ sinh thái sản xuất của William Grant & Sons tại Scotland.

Thông tin Ailsa Bay Distillery

Tên: Ailsa Bay Distillery
Xây dựng/bắt đầu hoạt động: 2007
Địa điểm: Girvan, South Ayrshire, Scotland
Whisky region: Lowland
Loại: Malt Scotch Whisky Distillery
Chủ sở hữu: William Grant & Sons
Mở rộng: 2013
Hệ thống chưng cất: 16 pot still – 8 wash still và 8 spirit still
Công suất danh nghĩa: khoảng 12 triệu LPA
Nguồn nước: Penwhapple Reservoir
Single Malt chính thức đầu tiên: 2016
Đặc điểm sản xuất: có khả năng tạo nhiều phong cách spirit, từ unpeated đến peated
Liên hệ địa điểm: Girvan Distillery và địa điểm lịch sử của Ladyburn Distillery
Visitor Centre: không mở cửa tham quan công chúng
Địa chỉ: Grangestone Industrial Estate, Girvan, Ayrshire KA26 9PT
Quốc gia: Scotland, Vương quốc Anh