Ardnahoe Distillery – nhà chưng cất Single Malt mới trên đảo Islay, Scotland

Ý tưởng xây dựng Ardnahoe xuất phát từ Stewart Hunter Laing cùng hai người con trai Andrew và Scott Laing, sau nhiều thập niên gia đình hoạt động trong lĩnh vực blending, maturation và independent bottling Scotch whisky.

Những mẻ spirit đầu tiên được chưng cất tại Ardnahoe vào tháng 10/2018 và cask số 001 được điền ngày 09/11/2018. Sau thời gian trưởng thành, Ardnahoe chính thức giới thiệu Single Malt đầu tiên vào năm 2024.

Gia đình Laing và hành trình đến Ardnahoe

Câu chuyện Ardnahoe gắn chặt với lịch sử của gia đình Laing trong ngành Scotch whisky.

Gia đình có nền tảng kinh doanh whisky từ những năm 1940. Riêng Stewart Laing có hơn 60 năm kinh nghiệm trong ngành trước khi biến mong muốn sở hữu một nhà chưng cất của riêng gia đình thành hiện thực.

Năm 2013, Stewart cùng hai con trai Andrew và Scott thành lập Hunter Laing & Co. Ltd, hoạt động trong lĩnh vực blending và independent bottling Scotch whisky.

Sau nhiều năm sở hữu và lựa chọn whisky từ các distillery trên khắp Scotland, gia đình quyết định tiến thêm một bước: tự sản xuất spirit của chính mình.

Ardnahoe Distillery trở thành hiện thực hóa tham vọng đó.

Vì sao gia đình Laing chọn Islay?

Gia đình Laing có mối quan hệ lâu dài với whisky Islay và đặc biệt yêu thích phong cách peated malt của hòn đảo.

Năm 2015, họ tìm được khu đất rộng khoảng 4 acre ở phía đông bắc Islay, cạnh Loch Ardnahoe.

Địa điểm hội tụ nhiều yếu tố phù hợp cho một nhà chưng cất: nguồn nước, cảnh quan, vị trí gần biển và đặc biệt là nằm trên một trong những vùng whisky nổi tiếng nhất Scotland.

Sau khi mua đất và hoàn tất quy hoạch, dự án bắt đầu xây dựng vào cuối năm 2016.

Ardnahoe khi đó được giới thiệu là nhà chưng cất thứ chín của Islay.

Ardnahoe – “Height of the Hollow”

Tên Ardnahoe được lấy trực tiếp từ địa danh nơi nhà chưng cất tọa lạc.

Theo cách giải thích của distillery, Ardnahoe trong Scottish Gaelic có nghĩa là “Height of the Hollow”, phản ánh địa hình của khu vực.

Thay vì tạo ra một tên thương hiệu mới không liên quan đến vùng đất, gia đình Laing lựa chọn giữ tên địa phương cho distillery.

Điều này tạo mối liên hệ trực tiếp giữa:

Ardnahoe Distillery → Loch Ardnahoe → Islay.

Loch Ardnahoe – nguồn nước của nhà chưng cất

Một trong những lý do quan trọng khiến khu đất được lựa chọn là Loch Ardnahoe, nằm ngay gần distillery.

Nhà chưng cất lấy nước sản xuất từ chính loch này.

Nguồn nước được Ardnahoe mô tả là rất mềm, trải qua quá trình tự nhiên qua peat và đá trước khi được sử dụng trong quá trình sản xuất whisky.

Nguồn nước không chỉ phục vụ mashing mà trở thành một phần quan trọng trong nhận diện địa lý của nhà chưng cất.

Tên distillery và nguồn nước vì vậy cùng xuất phát từ một địa danh.

Bắt đầu chưng cất năm 2018

Sau quá trình xây dựng và commissioning, những lần chưng cất đầu tiên bắt đầu vào tháng 10/2018.

Ngày 09/11/2018, Ardnahoe điền cask số 001.

Đây là cột mốc quan trọng nhất khi chuẩn hóa dữ liệu sản xuất của nhà chưng cất.

Có thể phân chia lịch sử Ardnahoe thành các mốc:

2013: Hunter Laing & Co. được thành lập.
2015: lựa chọn khu đất tại Ardnahoe.
Cuối 2016: bắt đầu xây dựng distillery.
2018: bắt đầu chưng cất.
09/11/2018: điền cask số 001.
2019: mở cửa nhà chưng cất cho công chúng.
2024: phát hành Ardnahoe Single Malt đầu tiên.

Cách tách các mốc này giúp tránh việc ghi 2015, 2016 hoặc 2019 thành “năm bắt đầu chưng cất”.

Một Islay whisky mang đặc tính peat

Ardnahoe được xây dựng với định hướng tạo ra một peated Islay Single Malt.

Malted barley được sấy bằng khói peat để tạo nền tảng phenolic trước khi được nghiền và đưa vào quá trình mashing.

Phong cách spirit mà nhà chưng cất hướng tới kết hợp giữa trái cây, vị ngọt, malt và khói peat Islay.

Điều đáng chú ý là Ardnahoe không chỉ dựa vào mức peat của nguyên liệu mà còn sử dụng quá trình lên men, hình dạng still, lyne arm và worm tub để định hình cấu trúc spirit.

Chiếc Boby Mill hơn 100 năm tuổi

Mặc dù Ardnahoe là một distillery hoàn toàn mới, bên trong nhà máy lại có một thiết bị có lịch sử lâu đời.

Đó là Vickers Boby Mill dùng để nghiền malt.

Nhà chưng cất cho biết chiếc mill này đã khoảng 100 năm tuổi và là thiết bị duy nhất trong dây chuyền sản xuất không phải được mua mới khi xây dựng Ardnahoe.

Chi tiết này tạo nên một sự tương phản thú vị: một distillery của thế kỷ XXI nhưng vẫn sử dụng một thiết bị truyền thống có tuổi đời khoảng một thế kỷ.

Mash tun và quá trình tạo wort

Sau khi nghiền thành grist, malt được chuyển vào copper-domed mash tun.

Nước từ Loch Ardnahoe được làm nóng và đưa vào mash tun để hòa tan đường trong malt, tạo thành wort.

Ardnahoe chú trọng tạo ra clear wort – wort trong – nhằm hỗ trợ quá trình hình thành những đặc tính trái cây và tinh tế hơn trong fermentation.

Phần bã malt còn lại, gọi là draff, được chuyển cho các trang trại địa phương để sử dụng làm thức ăn gia súc.

Đây là cách tận dụng phụ phẩm khá phổ biến tại các distillery Scotland.

Washbacks bằng gỗ

Quá trình fermentation tại Ardnahoe được thực hiện trong các washback bằng gỗ.

Việc lựa chọn washback gỗ phù hợp với định hướng kết hợp giữa thiết bị hiện đại và kỹ thuật chưng cất truyền thống.

Trong quá trình fermentation, yeast chuyển hóa đường trong wort thành alcohol đồng thời hình thành nhiều hợp chất hương.

Chính giai đoạn này góp phần tạo nên lớp hương trái cây trước khi wash được đưa sang pot still.

Hai pot still và những lyne arm đặc biệt

Ardnahoe sử dụng một cặp copper pot still:

1 wash still

và

1 spirit still.

Điểm đặc biệt không chỉ nằm ở hình dáng still mà còn ở lyne arm rất dài nối từ still tới condenser.

Nhà chưng cất giới thiệu Ardnahoe là nơi sở hữu những lyne arm dài nhất Scotland.

Lyne arm dài kết hợp với quá trình distillation chậm giúp tăng thời gian tiếp xúc và reflux của vapour trước khi spirit đi tới condenser.

Mục tiêu là tạo ra spirit vừa giữ được cấu trúc của peated malt vừa có thêm độ tinh tế và đặc tính trái cây.

Worm tubs – điểm khác biệt của Ardnahoe trên Islay

Một trong những đặc điểm kỹ thuật quan trọng nhất của Ardnahoe là worm tub condenser.

Thay vì sử dụng shell-and-tube condenser phổ biến tại nhiều distillery hiện đại, Ardnahoe sử dụng những ống đồng dạng coil đặt trong các bể nước lạnh.

Vapour từ still đi qua lyne arm rồi vào worm, nơi nó từ từ ngưng tụ trở lại thành chất lỏng.

Worm tubs từng phổ biến trong ngành Scotch whisky nhưng dần ít được sử dụng trong thế kỷ XX.

Ardnahoe hiện là nhà chưng cất duy nhất trên Islay sử dụng worm tubs.

Nhà chưng cất cho rằng quá trình ngưng tụ chậm này góp phần tạo thêm texture và complexity cho spirit.

Chất lượng thay vì tốc độ

Triết lý sản xuất của Ardnahoe được xây dựng theo hướng khá rõ: quality over quantity, taste over time.

Điều này thể hiện qua quá trình chưng cất chậm, lyne arm dài và worm tubs – những yếu tố không tối ưu nếu mục tiêu duy nhất là sản xuất spirit nhanh với sản lượng lớn.

Ardnahoe vì vậy là một ví dụ thú vị về một distillery mới nhưng chủ động lựa chọn những kỹ thuật truyền thống, kể cả khi chúng kém hiệu quả hơn về thời gian.

Bourbon và Oloroso Sherry Casks

Sau khi chưng cất, spirit Ardnahoe được đưa vào nhiều loại cask để trưởng thành.

Hai nhóm quan trọng là:

Ex-Bourbon Casks – chủ yếu từ American white oak, mang đến những lớp vanilla, honey, caramel và sweetness.

Oloroso Sherry Casks – sử dụng European oak và mang lại những lớp dried fruit, spice và sweetness đậm hơn.

Sự kết hợp giữa peated Islay spirit và hai nhóm cask này trở thành nền tảng cho nhiều expression của Ardnahoe.

Ardnahoe trở thành Scotch Whisky năm 2021

Theo quy định, spirit phải trưởng thành trong thùng gỗ sồi tại Scotland ít nhất ba năm mới đủ điều kiện trở thành Scotch Whisky.

Vào đêm 08/11/2021, gia đình Laing và đội ngũ Ardnahoe tập trung tại warehouse để chờ những spirit đầu tiên hoàn thành mốc ba năm.

Khi bước sang ngày 09/11, một trong những cask đầu tiên được mở và dram Ardnahoe Single Malt Scotch Whisky đầu tiên được lấy ra.

Stewart Laing là người đầu tiên thưởng thức whisky của distillery mà ông đã dành nhiều năm xây dựng.

Đây là một cột mốc mang nhiều ý nghĩa đối với gia đình Laing: từ những independent bottler sở hữu whisky của người khác, họ đã trở thành những distiller có Single Malt của chính mình.

Inaugural Release năm 2024

Mặc dù whisky Ardnahoe đã đủ tuổi pháp lý từ năm 2021, gia đình Laing không phát hành thương mại ngay lập tức.

Họ tiếp tục để whisky trưởng thành thêm.

Đến năm 2024, Ardnahoe chính thức giới thiệu The Ardnahoe Inaugural Release, đánh dấu lần đầu tiên Single Malt do chính nhà chưng cất sản xuất được bán ra thị trường.

Inaugural Release trưởng thành trong sự kết hợp giữa ex-Bourbon và ex-Oloroso Sherry Casks, được đóng chai ở 50% ABV, không chill filtration và không bổ sung màu nhân tạo.

Đây là cột mốc chuyển Ardnahoe từ một “new distillery” sang một nhà chưng cất đã có Single Malt thương mại của riêng mình.

Từ Inaugural Release đến danh mục whisky riêng

Sau Inaugural Release, Ardnahoe tiếp tục mở rộng danh mục Single Malt.

Đến năm 2026, danh mục chính thức của distillery đã bao gồm những expression như Infinite Loch, Bholsa và Cask Strength, bên cạnh các phiên bản đặc biệt và single cask.

Điều này cho thấy Ardnahoe đã bước sang giai đoạn phát triển thứ hai.

Giai đoạn đầu là xây dựng distillery và tạo spirit.

Giai đoạn tiếp theo là xây dựng thương hiệu Single Malt từ kho whisky do chính Ardnahoe sản xuất.

Hunter Laing & Co.

Ardnahoe thuộc Hunter Laing & Co., doanh nghiệp whisky độc lập của gia đình Laing.

Trước khi sở hữu distillery, Hunter Laing đã hoạt động trong lĩnh vực blending và independent bottling, với những thương hiệu như Old Malt Cask, Old & Rare và The Sovereign.

Việc xây dựng Ardnahoe tạo ra một thay đổi quan trọng trong mô hình hoạt động của gia đình.

Từ:

mua và lựa chọn whisky → maturation → blending/bottling

Hunter Laing có thêm khả năng:

sản xuất new make spirit → maturation → phát triển Single Malt của chính mình.

Ardnahoe vì vậy là nhà chưng cất đầu tiên do Hunter Laing trực tiếp xây dựng và vận hành.

Ardnahoe và Scarabus cần được phân biệt

Một tên khác thường xuất hiện cùng Hunter Laing là Scarabus.

Scarabus là thương hiệu Islay Single Malt được Hunter Laing giới thiệu năm 2019, nhưng không nên mặc nhiên coi đây là whisky được chưng cất tại Ardnahoe.

Thời điểm Scarabus ra mắt, spirit Ardnahoe mới được chưng cất chưa đầy một năm và chưa đủ điều kiện trở thành Scotch Whisky.

Vì vậy trong cấu trúc dữ liệu Mapstore cần tách:

Ardnahoe Distillery → sản xuất Ardnahoe Single Malt.

Hunter Laing → sở hữu Ardnahoe Distillery và nhiều thương hiệu whisky khác.

Scarabus → thương hiệu Islay Single Malt của Hunter Laing, không đồng nghĩa với Ardnahoe Single Malt.

Visitor Centre nhìn ra Sound of Islay

Ardnahoe được xây dựng không chỉ như một cơ sở sản xuất mà còn là một điểm đến whisky.

Nhà chưng cất có visitor centre, shop, café và các chương trình tour – tasting.

Một trong những điểm đặc biệt của địa điểm là tầm nhìn từ distillery hướng qua Sound of Islay về phía đảo Jura, tạo nên một trong những bối cảnh cảnh quan nổi bật của các distillery trên Islay.

Khách tham quan có thể tiếp cận trực tiếp khu vực sản xuất và tìm hiểu nguồn nước Loch Ardnahoe, lyne arms cũng như hệ thống worm tubs đặc trưng.

Ardnahoe trong bản đồ whisky Islay

Ardnahoe là một ví dụ đáng chú ý cho thế hệ distillery mới của Scotland.

Nhà chưng cất không có lịch sử hai hay ba thế kỷ như Bowmore, Laphroaig hay Lagavulin. Câu chuyện của Ardnahoe chỉ thực sự bắt đầu trong thập niên 2010.

Nhưng phía sau một nhà máy mới lại là kinh nghiệm nhiều thế hệ của gia đình Laing trong ngành Scotch whisky.

Từ khu đất trống được lựa chọn năm 2015, xây dựng cuối năm 2016, những giọt spirit đầu tiên năm 2018 đến Inaugural Release năm 2024, Ardnahoe cho thấy hành trình hình thành một Single Malt Scotch Whisky mới cần gần một thập niên.

Đồng thời, việc lựa chọn Loch Ardnahoe, peated malt, washback gỗ, lyne arm dài và worm tubs cho thấy distillery không đơn thuần tìm kiếm sản lượng. Họ chủ động kết hợp thiết kế hiện đại với những kỹ thuật mang tính truyền thống để xây dựng phong cách riêng.

Trên bản đồ whisky Scotland, Ardnahoe vì vậy đại diện cho một lớp dữ liệu rất đáng chú ý: một distillery thế kỷ XXI được xây dựng bởi một gia đình đã có nhiều thế hệ kinh nghiệm trong ngành Scotch whisky, trên chính Islay – một trong những vùng whisky có bản sắc mạnh nhất Scotland.

Thông tin Ardnahoe Distillery

Tên: Ardnahoe Distillery
Địa điểm: phía đông bắc đảo Islay, Argyll and Bute, Scotland
Whisky region: Islay
Loại: Single Malt Scotch Whisky Distillery
Gia đình sáng lập: Laing family
Nhân vật sáng lập: Stewart Laing, Andrew Laing và Scott Laing
Chủ sở hữu: Hunter Laing & Co.
Hình thức sở hữu: độc lập, gia đình sở hữu 100%
Lựa chọn địa điểm: 2015
Khởi công: cuối năm 2016
Bắt đầu chưng cất: tháng 10/2018
Cask số 001: 09/11/2018
Mở cửa: 2019
Whisky đạt đủ 3 năm: 09/11/2021
Single Malt thương mại đầu tiên: The Ardnahoe Inaugural Release – 2024
Nguồn nước: Loch Ardnahoe
Phong cách: peated Islay malt, fruity và smoky
Pot still: 1 wash still và 1 spirit still
Đặc điểm kỹ thuật: lyne arms rất dài và worm tub condensers
Cask chính: ex-Bourbon và Oloroso Sherry
Visitor Centre: có
Quốc gia: Scotland, Vương quốc Anh