Cameronbridge Distillery – Nhà chưng cất grain whisky lịch sử của John Haig tại Lowland

Nếu phần lớn những nhà chưng cất nổi tiếng với người tiêu dùng như Macallan, Glenfiddich, Lagavulin hay Talisker sản xuất Malt Whisky bằng những chiếc pot still bằng đồng, Cameronbridge thuộc một thế giới khác.

Đây là một Grain Whisky Distillery.

Nhà chưng cất sử dụng hệ thống chưng cất liên tục để tạo ra lượng lớn grain spirit, phần lớn đóng vai trò nền tảng cho những chai blended Scotch được tiêu thụ trên toàn thế giới.

Được John Haig thành lập năm 1824, Cameronbridge cũng là một trong những địa điểm gắn rất sớm với quá trình phát triển continuous still – công nghệ sau này làm thay đổi quy mô của toàn ngành Scotch Whisky.

John Haig và sự ra đời của Cameronbridge năm 1824

Cameronbridge Distillery được thành lập bởi John Haig tại Fife vào năm 1824.

Gia đình Haig đã có truyền thống liên quan đến hoạt động chưng cất từ nhiều thế hệ trước đó. John Haig cũng có quan hệ gia đình với nhà Stein – một gia đình đóng vai trò quan trọng trong lịch sử kỹ thuật chưng cất Scotland.

Năm 1824, John Haig xây dựng distillery tại khu vực Cameron Mills, gần Windygates và River Leven.

Các hồ sơ lịch sử cho thấy công trình đã hoàn thành vào mùa hè năm ấy và giấy phép distillery được ghi nhận vào tháng 10/1824.

Ban đầu Cameronbridge vẫn sử dụng pot still để sản xuất malt spirit.

Nhưng chỉ vài năm sau, nơi đây trở thành một trong những địa điểm tiên phong cho một cuộc thay đổi công nghệ quan trọng của ngành whisky.

Khi whisky bắt đầu được chưng cất liên tục

Pot still truyền thống hoạt động theo từng mẻ.

Sau mỗi lần chưng cất, still phải được làm trống rồi nạp mẻ mới trước khi quá trình tiếp tục.

Điều này phù hợp với sản xuất Malt Whisky nhưng hạn chế năng suất khi nhu cầu tăng cao.

Cuối thập niên 1820, Robert Stein phát triển một hệ thống patent still có khả năng chưng cất liên tục.

John Haig nhanh chóng nhìn thấy tiềm năng của công nghệ này.

Ngày 12/5/1830, một Stein patent still được cấp phép vận hành tại Cameronbridge để sản xuất grain spirit.

Đây là một dấu mốc quan trọng.

Thay vì chỉ sử dụng malted barley và pot still, whisky có thể được sản xuất từ nhiều loại cereal khác nhau với hệ thống continuous still hoạt động hiệu quả hơn nhiều.

Từ Stein Still đến Coffey Still

Công nghệ continuous distillation tiếp tục được cải tiến bởi Aeneas Coffey, người được cấp bằng sáng chế cho thiết kế still của mình năm 1830.

Coffey Still – còn gọi là Patent Still hoặc Column Still – sau đó trở thành nền tảng của ngành Grain Scotch Whisky.

Cameronbridge là một trong những nhà chưng cất sớm áp dụng những hệ thống continuous still mới này.

Đến cuối thế kỷ XIX, distillery đã vận hành cả Stein still, Coffey still và pot still.

Trong một thời gian dài, Cameronbridge vì vậy có thể sản xuất cả malt spirit và grain spirit.

Đến năm 1929, hoạt động sản xuất malt whisky bằng pot still kết thúc và Cameronbridge tập trung vào Grain Whisky.

Grain Whisky khác Malt Whisky ở đâu?

Đây là điểm khá quan trọng khi đưa Cameronbridge lên Mapstore.

Single Malt Scotch Whisky phải được sản xuất từ malted barley tại một distillery và chưng cất bằng pot still.

Grain Scotch Whisky có thể sử dụng các loại cereal khác như wheat hoặc maize bên cạnh malted barley và thường được sản xuất bằng continuous column still.

Column still có thể vận hành liên tục với sản lượng lớn và tạo ra spirit nhẹ, sạch hơn so với nhiều Malt Whisky.

Đặc điểm ấy khiến Grain Whisky trở thành thành phần rất phù hợp để tạo nền cho Blended Scotch Whisky.

Master Blender sau đó kết hợp Grain Whisky với nhiều Malt Whisky khác nhau để xây dựng hương vị cuối cùng.

Cameronbridge chính là một trong những cơ sở quan trọng tạo ra phần grain whisky đó.

Một trong những nền móng của Blended Scotch Whisky

Ngày nay người tiêu dùng thường nhìn thấy tên những malt distillery trên nhãn chai.

Nhưng phần lớn Scotch Whisky được tiêu thụ trên thế giới trong lịch sử lại thuộc nhóm Blended Scotch.

Một chai blended Scotch thường là sự kết hợp giữa Grain Whisky và Malt Whisky từ nhiều distillery.

Grain Whisky giúp tạo cấu trúc nền nhẹ và mềm, trong khi những malt khác nhau bổ sung character, aroma và complexity.

Cameronbridge vì vậy có một vai trò rất khác các distillery Single Malt.

Tên của nó có thể ít xuất hiện trên mặt trước chai whisky, nhưng spirit được tạo ra tại đây lại nằm phía sau nhiều blended Scotch quen thuộc.

Cameronbridge và sự hình thành Distillers Company Limited

Năm 1877, John Haig & Co cùng năm doanh nghiệp grain whisky lớn khác hợp nhất để thành lập Distillers Company Limited – DCL.

Đây là một trong những sự kiện quan trọng của lịch sử ngành Scotch Whisky.

DCL sau đó phát triển thành một trong những tập đoàn rượu lớn nhất Scotland, trải qua hàng loạt quá trình sáp nhập và tái cấu trúc trong thế kỷ XX.

Thông qua những thay đổi doanh nghiệp đó, di sản của DCL cuối cùng trở thành một phần của Diageo ngày nay.

Cameronbridge vì vậy không chỉ là một distillery thuộc Diageo.

Nhìn theo lịch sử, chính Cameronbridge và John Haig & Co còn nằm trong một phần nền móng doanh nghiệp dẫn tới sự hình thành hệ thống Diageo Scotch hiện đại.

Đóng cửa trong Chiến tranh thế giới thứ hai

Giống nhiều distillery Scotland, Cameronbridge cũng chịu ảnh hưởng của chiến tranh.

Từ 1941 đến 1947, nhà chưng cất ngừng hoạt động trong bối cảnh Chiến tranh thế giới thứ hai và những hạn chế về nguyên liệu.

Sau chiến tranh, hoạt động sản xuất được khôi phục.

Trong những thập niên tiếp theo, Cameronbridge tiếp tục được mở rộng và hiện đại hóa để đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của ngành Scotch Whisky toàn cầu.

Cameronbridge và Johnnie Walker

Một trong những vai trò quan trọng nhất của Cameronbridge ngày nay là cung cấp grain whisky cho hệ thống blending của Diageo.

Diageo xác nhận Single Grain Whisky từ Cameronbridge được sử dụng trong những thương hiệu Scotch của tập đoàn, trong đó có Johnnie Walker.

Đây là một cách khá dễ hình dung vai trò của distillery.

Trong một chai Johnnie Walker, người thưởng thức có thể nhận biết character từ nhiều malt distillery khác nhau, nhưng phía dưới những lớp hương vị ấy cần một grain whisky tạo nên phần nền.

Cameronbridge là một trong những địa điểm sản xuất phần nền đó.

Haig Club – khi Cameronbridge xuất hiện dưới dạng Single Grain

Không phải toàn bộ grain whisky Cameronbridge đều đi vào blending.

Spirit của nhà chưng cất cũng có thể được đóng chai dưới dạng Single Grain Scotch Whisky.

Một ví dụ nổi bật là Haig Club.

Dòng whisky này được tạo ra tại Cameronbridge và mang tên gia đình Haig – gia đình đã xây dựng distillery từ năm 1824.

Haig Club giúp người tiêu dùng tiếp cận trực tiếp hơn với thế giới Grain Whisky, thay vì chỉ thưởng thức grain spirit khi nó đã trở thành một phần của blended Scotch.

Đây cũng là cầu nối khá thú vị giữa Cameronbridge hiện đại và di sản John Haig hơn hai thế kỷ trước.

Không chỉ sản xuất whisky

Cameronbridge ngày nay không chỉ là một whisky distillery.

Quy mô và hệ thống chưng cất lớn khiến địa điểm này trở thành một trong những production sites quan trọng nhất của Diageo tại Scotland.

Ngoài grain whisky phục vụ Scotch, Cameronbridge còn sản xuất spirit cho những thương hiệu toàn cầu khác của tập đoàn.

Diageo xác nhận cơ sở hiện sản xuất Smirnoff Vodka, Gordon's Gin và Tanqueray Gin, bên cạnh Single Grain Whisky.

Điều này khiến Cameronbridge khác khá xa hình ảnh một distillery truyền thống chỉ sản xuất một loại Single Malt.

Nó gần với một trung tâm sản xuất spirits quy mô lớn.

Nguồn nước và River Leven

Cameronbridge nằm gần River Leven tại Fife.

Theo thông tin hiện tại của Diageo, nguồn nước phục vụ distillery được lấy từ các boreholes dọc River Leven, sau đó được xử lý tại cơ sở trước khi sử dụng.

Nước làm mát sau quá trình sản xuất được đưa trở lại dòng sông theo hệ thống quản lý nước của site.

Mối quan hệ với River Leven vì vậy vẫn đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động của Cameronbridge sau hơn hai thế kỷ.

£65 triệu cho bio-energy và xử lý nước

Quy mô sản xuất lớn đồng nghĩa Cameronbridge tiêu thụ lượng đáng kể năng lượng và nước.

Từ năm 2008, Diageo bắt đầu đầu tư khoảng £65 triệu vào hệ thống bio-energy và water treatment tại đây.

Hệ thống sử dụng các co-product hình thành trong quá trình chưng cất để tạo năng lượng phục vụ trở lại cho nhà máy.

Khi được đưa vào hoạt động đầy đủ, dự án kết hợp biomass combustion, anaerobic digestion và water recovery.

Đây từng là một trong những dự án năng lượng sinh học đáng chú ý nhất trong ngành đồ uống Scotland.

Cameronbridge từ đó trở thành một địa điểm quan trọng trong các chương trình giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch của Diageo.

Dấu ấn về quản lý nguồn nước

Năm 2022, Cameronbridge nhận chứng nhận của Alliance for Water Stewardship – AWS.

Diageo cho biết khi đó Cameronbridge là distillery whisky và alcohol lớn nhất thế giới đạt chứng nhận này.

Chứng nhận tập trung vào cách cơ sở quản lý, sử dụng và bảo vệ nguồn nước trong toàn bộ hoạt động sản xuất.

Với một distillery quy mô công nghiệp, đây là yếu tố đặc biệt quan trọng bởi lượng nước cần cho fermentation, distillation, cooling và cleaning rất lớn.

Quy mô hiện nay

Cameronbridge vẫn là một trong những grain whisky distillery quan trọng của Scotland.

Theo thông tin Diageo công bố trong Scotch Factsheet 2024, đây là nhà chưng cất Grain Whisky lớn thứ hai Scotland, với công suất hơn 30 triệu lít Scotch mỗi năm.

Con số này cũng cho thấy sự khác biệt rất lớn về quy mô giữa grain distillery và phần lớn malt distillery.

Một malt distillery sản xuất vài triệu lít spirit mỗi năm đã có thể được xem là tương đối lớn.

Cameronbridge hoạt động ở một cấp độ công nghiệp khác.

Không phải distillery du lịch

Dù có lịch sử từ năm 1824 và vai trò rất lớn trong ngành Scotch Whisky, Cameronbridge không được phát triển như một điểm tham quan whisky phổ thông.

Nhà chưng cất là một production site quy mô công nghiệp và không có visitor centre thường xuyên như Glenkinchie, Blair Athol hay Cardhu.

Điều này phần nào giải thích vì sao Cameronbridge ít được khách du lịch whisky biết đến dù tầm quan trọng của nó đối với ngành Scotch rất lớn.

Đây là nơi sản xuất hơn là brand home.

Cameronbridge – phần phía sau của ngành Scotch Whisky

Khi tìm hiểu whisky, người tiêu dùng thường bắt đầu với Single Malt.

Những chiếc pot still bằng đồng, warehouse cũ và các chai whisky mang tên distillery tạo nên hình ảnh quen thuộc của Scotland.

Cameronbridge cho thấy một phần khác của ngành.

Đó là column still hoạt động liên tục, grain spirit được sản xuất với quy mô lớn và những dòng whisky phần lớn không mang tên distillery khi đến tay người tiêu dùng.

Nhưng nếu không có những nhà chưng cất như Cameronbridge, lịch sử của Blended Scotch Whisky khó có thể phát triển theo cách chúng ta biết ngày nay.

Từ John Haig năm 1824, Stein patent still năm 1830, sự ra đời của DCL năm 1877 cho đến vai trò trong Johnnie Walker và hệ thống Diageo hiện đại, Cameronbridge đã tồn tại ở nhiều thời điểm quan trọng của ngành Scotch Whisky.

Với Mapstore, Cameronbridge Distillery vì vậy là một địa điểm rất đáng ghi nhận: không nổi tiếng nhờ một chai Single Malt, mà bởi vai trò của nó trong quá trình đưa Scotch Whisky từ những pot still sản xuất theo mẻ bước sang kỷ nguyên chưng cất liên tục và sản xuất ở quy mô toàn cầu.

Thông tin Cameronbridge Distillery

Tên: Cameronbridge Distillery
Tên thường gặp: Cameron Bridge Distillery
Loại: Grain Scotch Whisky Distillery
Vùng whisky: Lowland
Địa điểm: Windygates, Fife, Scotland
Địa chỉ: Cameronbridge Distillery, Windygates, Leven, Fife, KY8 5RL, Scotland
Thành lập: 1824
Người sáng lập: John Haig
Công nghệ lịch sử: Stein Patent Still và sau đó Continuous/Coffey Still
Stein still được cấp phép: 1830
Chuyển sang tập trung Grain Whisky: 1929
Vai trò lịch sử: Một trong những cơ sở tiên phong phát triển Grain Scotch Whisky quy mô lớn
Dấu mốc doanh nghiệp: John Haig & Co là một trong những thành viên sáng lập Distillers Company Limited năm 1877
Chủ sở hữu hiện nay: Diageo
Nguồn nước hiện nay: Boreholes dọc River Leven
Công suất Scotch hiện được Diageo công bố: Hơn 30 triệu lít/năm
Vai trò: Cung cấp Single Grain Whisky cho blending, trong đó có Johnnie Walker
Single Grain liên quan: Haig Club
Spirit khác được sản xuất tại site: Smirnoff, Gordon's và Tanqueray
Đầu tư bio-energy: Khoảng £65 triệu
AWS Water Stewardship: Đạt chứng nhận
Visitor Centre: Không
Tình trạng: Đang hoạt động