Cảng cá Bình Châu – nhịp sống làng biển bên cửa Bến Lội

Một Bình Châu nhìn từ phía biển

Bình Châu thường được biết đến qua nguồn khoáng nóng và vùng rừng tự nhiên Bình Châu – Phước Bửu. Nhưng đi về phía Biển Đông, câu chuyện của vùng đất chuyển sang một nhịp khác.

Ở đó có tàu cá.

Những chiếc tàu rời bến ra khơi rồi trở về mang theo sản vật từ biển. Trên bờ là các hoạt động hậu cần, tiếp nhận và giao thương thủy sản. Cảng vì thế không chỉ là nơi tàu thuyền neo đậu mà còn là một điểm gặp nhau giữa nghề biển với đời sống của cộng đồng địa phương.

Các tài liệu du lịch trước đây thường giới thiệu địa điểm bằng tên Cảng cá Bình Châu. Trong khi đó, các quy hoạch và tài liệu quản lý nhà nước sử dụng tên Cảng cá Bến Lội, tại xã Bình Châu. TTXVN năm 2025 sử dụng cách gọi kết hợp Cảng cá Bến Lội – Bình Châu.

Hai cách gọi vì thế không nên được hiểu thành hai cảng cá hoàn toàn khác nhau. Chúng phản ánh hai lớp tên gọi của cùng không gian nghề cá Bình Châu: một tên quen thuộc theo địa danh và một tên Bến Lội được sử dụng trong hồ sơ quản lý.

Bến Lội và nơi tàu cá tìm đường về bờ

Một cảng cá ven biển không tồn tại riêng ở phần cầu cảng.

Để tàu có thể ra vào, phía ngoài còn có luồng cửa biển và khu vực neo đậu. Tại Bình Châu, mối quan hệ giữa cửa Bến Lội, cảng cá và khu neo đậu đặc biệt quan trọng đối với hoạt động nghề cá.

Quy hoạch hệ thống cảng cá và khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 xác định khu neo đậu Bình Châu tại xã Bình Châu, cấp tỉnh, quy mô sức chứa 300 tàu và kết hợp với Cảng cá Bến Lội.

Nhưng vùng cửa biển cũng luôn chịu tác động của tự nhiên.

Theo thông tin TTXVN công bố năm 2025, cảng được đầu tư xây dựng từ năm 2007, nhưng tình trạng bồi lấp cửa Bến Lội đã nhiều lần ảnh hưởng đến luồng tàu. Đầu năm 2023 từng xuất hiện dải cát bồi khiến tàu công suất 200 CV không thể ra vào, còn tàu nhỏ phải chờ thủy triều thích hợp.

Chi tiết ấy cho thấy đời sống của một cảng cá không chỉ phụ thuộc vào công trình trên bờ. Dòng chảy, cát, thủy triều và cửa biển vẫn trực tiếp tác động đến hành trình mỗi lần tàu rời bến hoặc trở về.

Nhịp sống của một làng biển

Nếu đến Bình Châu từ hướng rừng hay suối khoáng, người ta dễ hình dung nơi đây qua thiên nhiên và nghỉ dưỡng. Cảng cá lại mở ra một lát cắt khác: Bình Châu là một vùng đất có cộng đồng sống bằng biển.

Những chuyến tàu trở về không kết thúc ở việc neo đậu. Cá và hải sản được đưa lên bờ, phân loại rồi tiếp tục đi vào hoạt động mua bán. Xung quanh nghề đánh bắt còn có nhiều công việc hậu cần phục vụ tàu và ngư dân.

Vì vậy, thời điểm tàu về bến thường cũng là lúc dễ cảm nhận nhất nhịp sống của cảng.

Đây không phải một không gian được dựng lên để phục vụ khách tham quan. Hoạt động nghề cá mới là chức năng chính của nơi này. Những hình ảnh tàu thuyền, ngư dân và sinh hoạt trên bến chỉ trở thành một phần hấp dẫn đối với người ngoài bởi chúng phản ánh đời sống thực của một cộng đồng ven biển.

Không chỉ là một điểm chụp ảnh

Trong những năm gần đây, Cảng cá Bình Châu xuất hiện khá nhiều trong các nội dung du lịch và hình ảnh trên mạng xã hội. Kè đá, tàu cá và khung cảnh cửa biển khiến nơi đây trở thành điểm được nhiều người ghé qua khi đi dọc tuyến ven biển. Cổng thông tin du lịch của Bà Rịa – Vũng Tàu trước đây cũng từng đưa Cảng cá Bình Châu vào hệ thống điểm đến của địa phương.

Nhưng nếu chỉ nhìn nơi này như một “điểm check-in”, phần đáng giá nhất của địa danh lại dễ bị bỏ qua.

Cảng tồn tại trước hết vì nghề biển.

Kè chắn sóng trước hết phục vụ không gian cửa biển và tàu thuyền.

Những chiếc tàu nhiều màu sắc đẹp trong một bức ảnh trước hết là phương tiện mưu sinh của ngư dân.

Nhìn Cảng cá Bình Châu theo cách ấy, người đến đây không chỉ nhìn thấy cảnh biển mà còn hiểu thêm một phần đời sống của Bình Châu.

Bình Châu không chỉ có rừng và khoáng nóng

Trong một phạm vi không quá rộng, Bình Châu có nhiều lớp cảnh quan và đời sống rất khác nhau.

Phía trong là vùng rừng Bình Châu – Phước Bửu. Nguồn khoáng nóng tự nhiên đã làm tên Bình Châu được biết đến rộng rãi. Hướng Hồ Cốc là cảnh quan nơi rừng tiến gần Biển Đông. Còn tại Bến Lội, tàu cá và hoạt động nghề biển tạo nên một nhịp sống khác.

Đặt những hình ảnh ấy cạnh nhau mới thấy Bình Châu không phải một điểm du lịch đơn lẻ.

Đó là một vùng đất nơi rừng, khoáng nóng và biển cùng hiện diện, còn con người đã tìm cách sinh sống trong từng không gian ấy.

Cảng cá Bình Châu chính là nơi câu chuyện về con người và Biển Đông hiện lên rõ nhất.

Thông tin địa danh

Tên thường gọi: Cảng cá Bình Châu
Tên trong các tài liệu quản lý: Cảng cá Bến Lội; một số tài liệu hiện nay sử dụng tên Cảng cá Bến Lội – Bình Châu
Loại hình: Cảng cá, không gian hậu cần nghề cá
Địa chỉ hiện hành: Xã Bình Châu, TP.HCM
Địa chỉ trước ngày 1/7/2025: Xã Bình Châu, huyện Xuyên Mộc, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
Khu neo đậu liên quan: Khu neo đậu tránh trú bão Bình Châu
Quy mô khu neo đậu theo quy hoạch 2024: 300 tàu; chiều dài tàu lớn nhất có thể vào neo đậu 24 m
Đặc trưng: Tàu cá, hoạt động nghề biển, cửa Bến Lội và khu neo đậu tránh trú bão.