Dalmunach Distillery – Nhà chưng cất Speyside hiện đại trên vùng đất của Imperial Distillery

Nhưng phía sau một nhà máy hiện đại lại là một lớp lịch sử lâu đời hơn.

Dalmunach được xây dựng trên khu đất từng là Imperial Distillery, nhà chưng cất ra đời từ cuối thế kỷ XIX. Khi xây dựng Dalmunach, Chivas Brothers không cố gắng tái tạo Imperial mà lựa chọn một hướng khác: xây dựng một nhà chưng cất hoàn toàn mới nhưng giữ lại những dấu vết của địa điểm cũ.

Vì vậy, Dalmunach trở thành nơi khá đặc biệt để nhìn thấy sự giao nhau giữa di sản whisky Speyside cuối thế kỷ XIX và công nghệ chưng cất của thế kỷ XXI.

Từ Imperial Distillery đến Dalmunach

Trước Dalmunach, khu đất bên River Spey từng là nơi hoạt động của Imperial Distillery, được xây dựng vào năm 1897.

Imperial trải qua một lịch sử nhiều biến động với những giai đoạn hoạt động rồi đóng cửa kéo dài. Sau lần ngừng sản xuất cuối cùng vào năm 1998, nhà chưng cất không hoạt động trở lại.

Đến đầu thập niên 2010, khi nhu cầu Scotch whisky trên thị trường quốc tế tăng mạnh, Chivas Brothers quyết định xây dựng một cơ sở sản xuất malt whisky mới tại chính địa điểm này.

Các công trình cũ của Imperial được tháo dỡ và Dalmunach Distillery được xây dựng trên khu đất cũ.

Thay vì hồi sinh Imperial, một chương hoàn toàn mới của địa điểm bắt đầu.

Dalmunach bắt đầu sản xuất năm 2014

Dalmunach bắt đầu sản xuất whisky vào năm 2014 và được chính thức khánh thành vào năm 2015.

Nhà chưng cất được xây dựng bởi Chivas Brothers, bộ phận Scotch whisky của Pernod Ricard, nhằm tăng năng lực sản xuất malt whisky phục vụ danh mục blended Scotch đang phát triển trên thị trường quốc tế.

Ngay từ đầu, Dalmunach được định hướng là một cơ sở sản xuất quy mô lớn.

Với công suất thiết kế khoảng 10 triệu lít alcohol mỗi năm, Dalmunach nằm trong nhóm những nhà chưng cất malt có công suất đáng kể tại Scotland.

Phần lớn spirit được sản xuất tại đây được định hướng phục vụ các dòng blended Scotch trong danh mục của Chivas Brothers.

Tên Dalmunach bắt nguồn từ River Spey

Tên gọi Dalmunach không phải một thương hiệu được tạo ra ngẫu nhiên.

Nhà chưng cất được đặt tên theo một vùng nước trên River Spey gần địa điểm xây dựng.

Điều này tạo nên sự liên kết trực tiếp giữa nhà chưng cất mới với cảnh quan địa phương – đặc biệt là River Spey, dòng sông đã trở thành một phần không thể tách rời trong lịch sử và bản sắc của vùng whisky Speyside.

Dalmunach vì vậy dù là một nhà chưng cất hiện đại vẫn mang tên bắt nguồn từ chính vùng đất nơi mình được xây dựng.

Kiến trúc lấy cảm hứng từ lúa mạch và nước

Một trong những điểm nổi bật nhất của Dalmunach nằm ở kiến trúc.

Thay vì mô phỏng hoàn toàn hình ảnh những nhà chưng cất Scotch whisky thế kỷ XIX, công trình được thiết kế theo ngôn ngữ kiến trúc hiện đại nhưng vẫn lấy cảm hứng từ hai yếu tố cơ bản của whisky: lúa mạch và nước.

Tổng thể công trình gồm những khối kiến trúc song song gợi hình ảnh những bông lúa mạch, trong khi vùng nước bên cạnh đại diện cho yếu tố nước.

Các mảng kính lớn được sử dụng tại khu vực still house giúp hệ thống chưng cất bên trong trở thành một phần trực tiếp của kiến trúc.

Nhờ vậy, Dalmunach không đơn thuần mang dáng vẻ của một nhà máy công nghiệp mà trở thành một công trình kiến trúc có bản sắc riêng giữa cảnh quan Speyside.

Thiết kế của nhà chưng cất sau đó nhận được nhiều ghi nhận trong lĩnh vực kiến trúc tại Anh và Scotland.

Tám nồi chưng cất xếp thành vòng tròn

Bước vào không gian sản xuất của Dalmunach, điểm gây chú ý nhất là tám nồi chưng cất bằng đồng.

Hệ thống gồm:

4 wash stills dùng cho lần chưng cất đầu tiên và 4 spirit stills sử dụng cho lần chưng cất tiếp theo.

Nhưng thay vì bố trí các nồi thành hai hàng như thường thấy, tám pot still tại Dalmunach được xếp thành vòng tròn quanh spirit safe.

Cách bố trí này tạo nên một still house có hình ảnh rất khác biệt, đồng thời giúp người vận hành có thể quan sát hệ thống từ vị trí trung tâm.

Các wash still có hình dáng thiên về tulip, trong khi spirit still mang dáng onion.

Đáng chú ý, hình dáng của những nồi chưng cất này không hoàn toàn mới.

Chúng được thiết kế dựa trên hình dáng các nồi chưng cất từng được sử dụng tại Imperial Distillery.

Một phần phong cách của nhà chưng cất cũ vì thế được đưa vào bên trong hệ thống sản xuất hoàn toàn mới.

Những dấu tích Imperial được giữ lại

Mối liên hệ giữa Dalmunach và Imperial không chỉ nằm ở hình dáng nồi chưng cất.

Trong quá trình xây dựng, một số vật liệu từ Imperial được thu hồi và tái sử dụng.

Gạch đỏ từ công trình mill cũ được đưa vào khu vực lối vào của Dalmunach.

Gỗ từ những washback của Imperial cũng được tái sử dụng trong một số chi tiết nội thất của nhà chưng cất mới.

Những vật liệu này không có vai trò lớn đối với quá trình sản xuất whisky, nhưng lại mang ý nghĩa về lịch sử của địa điểm.

Giữa một cơ sở chưng cất được điều khiển bằng công nghệ hiện đại, những viên gạch và mảnh gỗ cũ trở thành dấu nối với nhà chưng cất từng tồn tại tại đây hơn một thế kỷ trước.

Nguồn nước tiếp nối từ Imperial

Dalmunach cũng tiếp tục sử dụng nguồn nước từng phục vụ Imperial Distillery.

Điều này tạo thêm một mối liên kết giữa hai thế hệ nhà chưng cất trên cùng khu đất.

Nhà máy hiện đại có thể thay đổi hoàn toàn về kiến trúc, thiết bị và công nghệ, nhưng nguồn nước của vùng đất vẫn tiếp tục tham gia vào quá trình sản xuất whisky.

Đây là một chi tiết nhỏ nhưng khá ý nghĩa khi nhìn Dalmunach dưới góc độ một địa danh: nhà chưng cất thay đổi, nhưng một phần điều kiện tự nhiên của nơi này vẫn được tiếp nối.

Công nghệ và hiệu quả năng lượng

Nếu Imperial đại diện cho công nghệ sản xuất whisky của cuối thế kỷ XIX thì Dalmunach được thiết kế theo những tiêu chuẩn của thế kỷ XXI.

Ngay từ khi xây dựng, Chivas Brothers đã đưa nhiều giải pháp tiết kiệm năng lượng và thu hồi nhiệt vào nhà chưng cất.

Hệ thống heat recovery giúp tận dụng nhiệt từ quá trình sản xuất thay vì để nguồn năng lượng này thất thoát hoàn toàn.

Nhờ các giải pháp kỹ thuật đó, Dalmunach được Chivas Brothers xác định là một trong những cơ sở sản xuất có hiệu quả năng lượng cao trong hệ thống của mình.

Điều này phản ánh một hướng phát triển mới của ngành Scotch whisky: bên cạnh việc duy trì truyền thống của những nồi chưng cất bằng đồng và quá trình trưởng thành trong thùng gỗ, các nhà máy hiện đại ngày càng chú trọng đến hiệu quả năng lượng và giảm tác động môi trường.

Một nhà chưng cất được xây chủ yếu cho blended Scotch

Khác với nhiều nhà chưng cất Speyside được xây dựng quanh một thương hiệu single malt dành cho thị trường bán lẻ, vai trò chính của Dalmunach ngay từ đầu là sản xuất malt whisky phục vụ hệ thống blended Scotch của Chivas Brothers.

Spirit từ Dalmunach có thể góp mặt trong những dòng whisky phối trộn thuộc danh mục của tập đoàn.

Điều này khiến tên Dalmunach ít xuất hiện trước người tiêu dùng hơn những thương hiệu single malt lớn như The Glenlivet hay Aberlour, dù quy mô sản xuất của nhà chưng cất rất đáng kể.

Các phiên bản Dalmunach Single Malt cũng đã xuất hiện thông qua một số nhà đóng chai độc lập, giúp người yêu whisky có cơ hội thưởng thức spirit của nhà chưng cất dưới tên riêng Dalmunach.

Tuy nhiên, xét về chức năng sản xuất, Dalmunach trước hết vẫn là một mắt xích quan trọng trong hệ thống malt whisky của Chivas Brothers.

Dalmunach – một Speyside của thế kỷ XXI

Khi nhắc tới Speyside, người ta thường nghĩ đến những nhà chưng cất bằng đá với mái pagoda, những kho whisky cũ và lịch sử kéo dài từ thế kỷ XIX.

Dalmunach cho thấy một hình ảnh khác.

Đó là một nhà chưng cất với những mảng kính lớn, hệ thống sản xuất hiện đại, công nghệ thu hồi nhiệt và tám nồi chưng cất xếp thành vòng tròn.

Nhưng Dalmunach cũng không tách mình hoàn toàn khỏi quá khứ.

Nó được xây trên đất của Imperial. Hình dáng những nồi chưng cất lấy cảm hứng từ Imperial. Gạch và gỗ từ nhà máy cũ được đưa vào công trình mới. Nguồn nước từng làm whisky cho Imperial tiếp tục được sử dụng.

Chính sự kết hợp ấy khiến Dalmunach trở thành một địa điểm đáng chú ý trên bản đồ whisky Scotland.

Nếu Imperial kể câu chuyện về Speyside của cuối thế kỷ XIX, Dalmunach tiếp tục câu chuyện của chính vùng đất ấy bằng ngôn ngữ của thế kỷ XXI.

Thông tin Dalmunach Distillery

Tên: Dalmunach Distillery
Loại hình: Nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky
Bắt đầu sản xuất: 2014
Khánh thành chính thức: 2015
Địa điểm: Carron, Moray, Scotland, United Kingdom
Vùng whisky: Speyside
Chủ sở hữu: Chivas Brothers – Pernod Ricard
Hệ thống chưng cất: 4 wash stills và 4 spirit stills
Tổng số nồi chưng cất: 8 pot stills bằng đồng
Công suất thiết kế: khoảng 10 triệu lít alcohol/năm
Nguồn nước: Tiếp tục sử dụng nguồn nước từng phục vụ Imperial Distillery
Công trình tiền nhiệm: Imperial Distillery
Kiến trúc: Lấy cảm hứng từ lúa mạch và nước; still house kính với tám nồi chưng cất bố trí vòng tròn
Vai trò chính: Sản xuất malt whisky cho danh mục blended Scotch của Chivas Brothers
Tình trạng: Đang hoạt động
Tham quan: Không phải brand home/visitor centre mở cửa thường xuyên cho công chúng