Đèo Nước Ngọt – cung đường dưới chân Mũi Kỳ Vân

Nơi núi tiến ra gần mặt biển

Đèo Nước Ngọt nằm dưới chân Mũi Kỳ Vân, trên dải ven biển nối Long Hải với Phước Hải. Theo địa giới hiện nay, khu vực này thuộc không gian hai xã Long Hải và Phước Hải, Thành phố Hồ Chí Minh. Trước khi sắp xếp lại đơn vị hành chính, con đèo từng nằm ở khu vực tiếp giáp huyện Long Điền và huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Vì vậy, trong nhiều bản đồ và tài liệu du lịch cũ, người đọc vẫn có thể gặp các địa chỉ Long Điền, Đất Đỏ hay Bà Rịa – Vũng Tàu khi tìm về Đèo Nước Ngọt.

Điểm tạo nên con đèo nằm ở chính địa hình.

Từ trung tâm vùng biển Long Hải đi về phía đông, bãi cát dần nhường chỗ cho những đoạn bờ đá. Khối núi phía sau tiến gần đường bờ rồi nhô ra biển tại Mũi Kỳ Vân. Con đường ven biển vì thế không thể tiếp tục theo một đường thẳng mà phải men theo chân núi.

Cục Du lịch Quốc gia từ lâu đã ghi nhận Đèo Nước Ngọt là phần nối tiếp của bãi biển Long Hải, tại nơi núi đá vươn ra phía biển. Tư liệu du lịch địa phương mô tả rõ hơn Mũi Kỳ Vân là mũi đất nhô ra biển, còn cung đèo nằm ôm phía dưới chân mũi.

Bởi vậy, nét riêng của Đèo Nước Ngọt không đến từ độ cao của một con đèo miền núi. Nó nằm ở khoảng không gian rất hẹp nơi núi – đường – biển gần như đi song song với nhau.

Kỳ Vân từng là dấu mốc của người đi biển

Trước khi Đèo Nước Ngọt trở thành một cung đường ven biển quen thuộc, Mũi Kỳ Vân đã là một địa hình dễ nhận biết từ ngoài khơi.

Tư liệu của ngành du lịch địa phương ghi Kỳ Vân, còn được gọi trong một số tài liệu là Thùy Vân, là mũi đất nhô ra biển. Với hình dáng nổi bật khi nhìn từ mặt nước, nơi đây từng được những người lái ghe bầu sử dụng như một dấu mốc trong hành trình qua vùng biển này.

Dấu vết ấy còn được lưu trong những câu vè của người đi biển xưa, cho thấy Kỳ Vân không chỉ là tên một ngọn núi hay một điểm ngắm cảnh. Trước thời bản đồ số và hệ thống định vị hiện đại, hình dáng của núi, mũi đất và đường bờ chính là những dấu hiệu để người đi biển nhận biết vị trí của mình.

Điều đó tạo cho Đèo Nước Ngọt một góc nhìn thú vị.

Ngày nay, người đi trên đường nhìn từ chân núi ra biển. Nhưng trong quá khứ, những người đi trên biển lại nhìn vào chính ngọn núi ấy để nhận biết vùng đất phía trước.

Hai hướng nhìn gặp nhau tại Kỳ Vân.

Một bên là lịch sử hàng hải của cộng đồng sống với biển. Một bên là tuyến giao thông đường bộ hình thành dọc theo chân núi. Cùng một địa hình tự nhiên nhưng qua từng thời kỳ lại đảm nhận những vai trò khác nhau.

Cung đường nối Long Hải với Phước Hải

Đèo Nước Ngọt cũng đánh dấu một sự chuyển tiếp rõ rệt giữa hai vùng biển.

Từ phía Long Hải, con đường đi qua khu vực Mũi Kỳ Vân rồi tiếp tục mở về phía Phước Hải. Trước thay đổi địa giới, đây cũng là đoạn chuyển từ huyện Long Điền sang huyện Đất Đỏ. Chính vị trí ấy khiến Đèo Nước Ngọt từ lâu được mô tả như cung đường nối hai vùng đất.

Nhưng tuyến đường mà người đi qua ngày nay không còn hoàn toàn giống trước.

Trong những năm gần đây, đoạn đường ven biển qua Mũi Kỳ Vân được nâng cấp trong dự án mở rộng tuyến ven biển. Đến năm 2026, một cầu cạn dài hơn 500 m đã được xây dựng về phía biển tại khu vực Đèo Nước Ngọt. Phương án này giúp tuyến mới vượt qua đoạn địa hình khó ở Mũi Kỳ Vân mà hạn chế việc xẻ sâu vào núi.

Sự xuất hiện của cầu cạn tạo thêm một lớp mới cho cảnh quan.

Con đường cũ men sát chân núi cho thấy cách giao thông trước đây thích ứng với địa hình. Tuyến mới đưa một phần mặt đường ra phía biển, cho thấy cách hạ tầng hiện đại tìm một hướng khác để vượt qua cùng một trở ngại tự nhiên.

Mũi Kỳ Vân vẫn ở đó, nhưng cách con người đi qua nó đã thay đổi.

Một điểm chuyển tiếp trên dải biển phía đông Vũng Tàu

Đèo Nước Ngọt thường được biết đến qua những hình ảnh đường cong sát biển. Nhưng nếu chỉ xem nơi đây như một điểm dừng chụp ảnh, câu chuyện địa danh sẽ khá ngắn.

Giá trị của con đèo nằm nhiều hơn ở vị trí của nó trong toàn bộ dải ven biển.

Phía tây là Long Hải với bãi biển, Dinh Cô và cộng đồng cư dân biển. Phía sau là hệ núi Minh Đạm. Ngay trên đầu cung đường là Mũi Kỳ Vân. Qua khỏi đoạn núi nhô ra biển, không gian bắt đầu chuyển sang Phước Hải với một cộng đồng và vùng biển khác.

Đèo Nước Ngọt nằm chính giữa sự chuyển tiếp ấy.

Ngày trước, đây còn là nơi ranh giới giữa Long Điền và Đất Đỏ được cảm nhận khá rõ trên hành trình ven biển. Sau thay đổi hành chính, những đường ranh trên bản đồ đã khác, nhưng địa hình tự nhiên không thay đổi theo các lần sắp xếp.

Núi vẫn tiến ra biển tại Kỳ Vân. Con đường vẫn phải tìm cách vượt qua chân núi. Long Hải vẫn nằm ở một phía và Phước Hải mở ra ở phía còn lại.

Vì thế, Đèo Nước Ngọt là một địa danh nhỏ nhưng có vai trò đặc biệt trong mạng địa lý của vùng. Nó vừa khép lại một phần câu chuyện Long Hải, vừa mở ra hành trình tiếp theo về phía Phước Hải và dải biển kéo dài xa hơn về phía đông.

Mapstore tổng hợp, đối chiếu và biên tập từ nhiều nguồn tư liệu. Cập nhật: 20/09/2026.