Đang tải bài viết…
Đang tải bài viết…
Rời bãi biển Long Hải theo hướng đông, đường bờ dần thay đổi khi núi tiến sát về phía mặt nước. Tại Mũi Kỳ Vân, con đường phải uốn theo chân núi để vượt qua đoạn địa hình nhô ra biển, tạo nên Đèo Nước Ngọt. Đây không chỉ là một cung đường đẹp giữa núi và biển, mà còn là điểm chuyển tiếp tự nhiên giữa Long Hải và Phước Hải, nơi có thể nhìn rõ cách địa hình đã định hình tuyến giao thông ven biển qua nhiều thời kỳ.
Đèo Nước Ngọt nằm dưới chân Mũi Kỳ Vân, trên dải ven biển nối Long Hải với Phước Hải. Theo địa giới hiện nay, khu vực này thuộc không gian hai xã Long Hải và Phước Hải, Thành phố Hồ Chí Minh. Trước khi sắp xếp lại đơn vị hành chính, con đèo từng nằm ở khu vực tiếp giáp huyện Long Điền và huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Vì vậy, trong nhiều bản đồ và tài liệu du lịch cũ, người đọc vẫn có thể gặp các địa chỉ Long Điền, Đất Đỏ hay Bà Rịa – Vũng Tàu khi tìm về Đèo Nước Ngọt.
Điểm tạo nên con đèo nằm ở chính địa hình.
Từ trung tâm vùng biển Long Hải đi về phía đông, bãi cát dần nhường chỗ cho những đoạn bờ đá. Khối núi phía sau tiến gần đường bờ rồi nhô ra biển tại Mũi Kỳ Vân. Con đường ven biển vì thế không thể tiếp tục theo một đường thẳng mà phải men theo chân núi.
Cục Du lịch Quốc gia từ lâu đã ghi nhận Đèo Nước Ngọt là phần nối tiếp của bãi biển Long Hải, tại nơi núi đá vươn ra phía biển. Tư liệu du lịch địa phương mô tả rõ hơn Mũi Kỳ Vân là mũi đất nhô ra biển, còn cung đèo nằm ôm phía dưới chân mũi.
Bởi vậy, nét riêng của Đèo Nước Ngọt không đến từ độ cao của một con đèo miền núi. Nó nằm ở khoảng không gian rất hẹp nơi núi – đường – biển gần như đi song song với nhau.
Trước khi Đèo Nước Ngọt trở thành một cung đường ven biển quen thuộc, Mũi Kỳ Vân đã là một địa hình dễ nhận biết từ ngoài khơi.
Tư liệu của ngành du lịch địa phương ghi Kỳ Vân, còn được gọi trong một số tài liệu là Thùy Vân, là mũi đất nhô ra biển. Với hình dáng nổi bật khi nhìn từ mặt nước, nơi đây từng được những người lái ghe bầu sử dụng như một dấu mốc trong hành trình qua vùng biển này.
Dấu vết ấy còn được lưu trong những câu vè của người đi biển xưa, cho thấy Kỳ Vân không chỉ là tên một ngọn núi hay một điểm ngắm cảnh. Trước thời bản đồ số và hệ thống định vị hiện đại, hình dáng của núi, mũi đất và đường bờ chính là những dấu hiệu để người đi biển nhận biết vị trí của mình.
Điều đó tạo cho Đèo Nước Ngọt một góc nhìn thú vị.
Ngày nay, người đi trên đường nhìn từ chân núi ra biển. Nhưng trong quá khứ, những người đi trên biển lại nhìn vào chính ngọn núi ấy để nhận biết vùng đất phía trước.
Hai hướng nhìn gặp nhau tại Kỳ Vân.
Một bên là lịch sử hàng hải của cộng đồng sống với biển. Một bên là tuyến giao thông đường bộ hình thành dọc theo chân núi. Cùng một địa hình tự nhiên nhưng qua từng thời kỳ lại đảm nhận những vai trò khác nhau.
Đèo Nước Ngọt cũng đánh dấu một sự chuyển tiếp rõ rệt giữa hai vùng biển.
Từ phía Long Hải, con đường đi qua khu vực Mũi Kỳ Vân rồi tiếp tục mở về phía Phước Hải. Trước thay đổi địa giới, đây cũng là đoạn chuyển từ huyện Long Điền sang huyện Đất Đỏ. Chính vị trí ấy khiến Đèo Nước Ngọt từ lâu được mô tả như cung đường nối hai vùng đất.
Nhưng tuyến đường mà người đi qua ngày nay không còn hoàn toàn giống trước.
Trong những năm gần đây, đoạn đường ven biển qua Mũi Kỳ Vân được nâng cấp trong dự án mở rộng tuyến ven biển. Đến năm 2026, một cầu cạn dài hơn 500 m đã được xây dựng về phía biển tại khu vực Đèo Nước Ngọt. Phương án này giúp tuyến mới vượt qua đoạn địa hình khó ở Mũi Kỳ Vân mà hạn chế việc xẻ sâu vào núi.
Sự xuất hiện của cầu cạn tạo thêm một lớp mới cho cảnh quan.
Con đường cũ men sát chân núi cho thấy cách giao thông trước đây thích ứng với địa hình. Tuyến mới đưa một phần mặt đường ra phía biển, cho thấy cách hạ tầng hiện đại tìm một hướng khác để vượt qua cùng một trở ngại tự nhiên.
Mũi Kỳ Vân vẫn ở đó, nhưng cách con người đi qua nó đã thay đổi.
Đèo Nước Ngọt thường được biết đến qua những hình ảnh đường cong sát biển. Nhưng nếu chỉ xem nơi đây như một điểm dừng chụp ảnh, câu chuyện địa danh sẽ khá ngắn.
Giá trị của con đèo nằm nhiều hơn ở vị trí của nó trong toàn bộ dải ven biển.
Phía tây là Long Hải với bãi biển, Dinh Cô và cộng đồng cư dân biển. Phía sau là hệ núi Minh Đạm. Ngay trên đầu cung đường là Mũi Kỳ Vân. Qua khỏi đoạn núi nhô ra biển, không gian bắt đầu chuyển sang Phước Hải với một cộng đồng và vùng biển khác.
Đèo Nước Ngọt nằm chính giữa sự chuyển tiếp ấy.
Ngày trước, đây còn là nơi ranh giới giữa Long Điền và Đất Đỏ được cảm nhận khá rõ trên hành trình ven biển. Sau thay đổi hành chính, những đường ranh trên bản đồ đã khác, nhưng địa hình tự nhiên không thay đổi theo các lần sắp xếp.
Núi vẫn tiến ra biển tại Kỳ Vân. Con đường vẫn phải tìm cách vượt qua chân núi. Long Hải vẫn nằm ở một phía và Phước Hải mở ra ở phía còn lại.
Vì thế, Đèo Nước Ngọt là một địa danh nhỏ nhưng có vai trò đặc biệt trong mạng địa lý của vùng. Nó vừa khép lại một phần câu chuyện Long Hải, vừa mở ra hành trình tiếp theo về phía Phước Hải và dải biển kéo dài xa hơn về phía đông.
Mapstore tổng hợp, đối chiếu và biên tập từ nhiều nguồn tư liệu. Cập nhật: 20/09/2026.

Chành xe Tô Châu – 460 Lê Hồng Phong
460 Lê Hồng Phong, Phường Vườn Lài, Thành phố Hồ Chí Minh

Chành xe Tô Châu – Thủ Đức
177 Đỗ Mười (QL1A), Phường Tam Bình, Thành phố Hồ Chí Minh

Chành xe Tô Châu – Cầu Vàm Cống
477 QL91, Khu Vực Thới Hòa 1, Phường Thốt Nốt, Thành phố Cần Thơ

Giáo xứ Hải Dương – Giáo hạt Hải Dương, Giáo phận Hải Phòng
100 Trần Hưng Đạo, Phường Lê Thanh Nghị, Thành phố Hải Phòng

Giáo xứ Hàng Kênh, Giáo hạt Chính Tòa, Giáo Phận Hải Phòng
116 Lạch Tray, Phường Lê Chân, Thành phố Hải Phòng

Giáo xứ Hải Dương – Giáo hạt Hải Dương, Giáo phận Hải Phòng
Nằm tại số 100 Trần Hưng Đạo, Giáo xứ Hải Dương thuộc Giáo hạt Hải Dương, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo lâu đời giữa vùng đất Hải Dương. Ngôi nhà thờ được ghi nhận xây dựng từ năm 1875, hiện diện giữa khu vực trung tâm đô thị và gắn với một vùng đất có vị trí đặc biệt trong lịch sử Công giáo miền Đông Bắc. Không xa nhà thờ là Đền Thánh Tử Đạo Hải Dương, nơi lưu dấu cuộc tử đạo năm 1861 của các chứng nhân đức tin sau này được Giáo hội tuyên phong hiển thánh.

Giáo xứ Hàng Kênh – Giáo hạt Chính Tòa, Giáo phận Hải Phòng
Giữa khu vực nội thành Hải Phòng, trên trục đường Lạch Tray đông đúc, Giáo xứ Hàng Kênh thuộc Giáo hạt Chính Tòa, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo có lịch sử hơn một thế kỷ. Hàng Kênh được thành lập với tư cách giáo họ từ năm 1893, từng trực thuộc Giáo xứ Nam Pháp trước khi chính thức được nâng lên hàng giáo xứ năm 2020. Từ một giáo họ lâu đời giữa lòng thành phố, Hàng Kênh ngày nay vừa phục vụ cộng đoàn địa phương, vừa trở thành điểm quy tụ của nhiều người Công giáo từ các nơi đến Hải Phòng sinh sống và làm việc.

Giáo xứ Truyền Tin – Giáo hạt Tân Thạnh, Giáo phận Long Xuyên
Giữa vùng đồng bằng được nhận diện bằng những con kinh mang số, Giáo xứ Truyền Tin nằm bên Kinh 8A, thuộc Giáo hạt Tân Thạnh, Giáo phận Long Xuyên. Trước đây, địa chỉ quen thuộc của nhà thờ là Thạnh Đông A, huyện Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang; sau thay đổi địa giới hành chính, khu vực này thuộc xã Thạnh Đông, tỉnh An Giang. Tên gọi Kinh 8A vẫn còn đó, gắn nhà thờ với một không gian rất đặc trưng của miền Tây: những con kinh thẳng dài, ruộng lúa và các xóm dân cư hình thành dọc hai bên bờ nước.

Đỉnh Tầm Bồ – điểm cao giữa rừng Bình Châu – Phước Bửu
Giữa một vùng ven biển vốn được hình dung bằng những bãi cát thấp và Biển Đông, Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu còn có những điểm địa hình cao hơn nằm trong rừng. Tầm Bồ là một trong số đó. Với độ cao khoảng 114 m, nơi đây không phải một ngọn núi lớn, nhưng đủ để mở ra một góc nhìn khác về vùng đất: từ rừng nhìn về phía dải biển Hồ Cốc – Hồ Tràm.Câu chuyện của Tầm Bồ vì thế không nằm ở độ cao. Điều đáng chú ý là vị trí của một điểm cao giữa khu rừng tự nhiên nằm rất gần biển.

Cửa Bình Châu – nơi làng biển mở ra Biển Đông
Ở phía biển của Bình Châu có một khoảng cửa nước nối không gian phía trong với Biển Đông. Trên bản đồ địa danh biển Việt Nam, nơi này mang tên Cửa Bình Châu. Gần đó là Đầm Bình Châu, cảng cá, khu neo đậu tàu thuyền và những công trình phục vụ hoạt động nghề biển.

Aultmore Distillery – Nhà chưng cất whisky giữa vùng Foggie Moss, Speyside, Scotland
Aultmore Distillery là nhà chưng cất Scotch whisky nằm gần thị trấn Keith, thuộc vùng Speyside của Scotland. Được Alexander Edward thành lập và bắt đầu sản xuất năm 1897, Aultmore đã tồn tại hơn 125 năm giữa một khu vực từ lâu gắn với nghề chưng cất whisky.

The Glenrothes Distillery – Nhà chưng cất Speyside từ năm 1879 tại Rothes, Scotland
The Glenrothes Distillery là nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky nằm tại Rothes, Moray, Scotland, ngay trung tâm vùng whisky Speyside. Được thành lập năm 1879, nhà chưng cất trải qua gần 150 năm phát triển và ngày nay là một trong những tên tuổi lâu đời gắn với thị trấn Rothes.

Stirling Distillery – Khi whisky trở lại dưới chân lâu đài Stirling sau hơn 170 năm
Ngay dưới chân Stirling Castle, giữa khu phố cổ mang đậm dấu ấn lịch sử Scotland, một nhà chưng cất nhỏ đang viết tiếp câu chuyện từng bị gián đoạn hơn một thế kỷ. Stirling Distillery không có quy mô lớn, nhưng vị trí, lịch sử và hành trình đưa whisky trở lại thành phố Stirling khiến nơi đây trở thành một điểm đáng chú ý trên bản đồ whisky Scotland.

Kininvie Distillery – Nhà chưng cất Speyside kín tiếng của William Grant & Sons
Kininvie Distillery là nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky nằm tại Dufftown, Moray, Scotland, thuộc vùng whisky Speyside. Được William Grant & Sons xây dựng năm 1990, Kininvie có vị trí đặc biệt khi nằm ngay trong khu vực của The Balvenie Distillery và gần Glenfiddich – hai nhà chưng cất nổi tiếng cùng thuộc tập đoàn gia đình William Grant & Sons.

Auchentoshan Distillery – Nhà chưng cất whisky Lowland hơn 200 năm bên Glasgow, Scotland
Auchentoshan Distillery là nhà chưng cất Scotch whisky nằm tại Clydebank, ở phía tây bắc Glasgow, Scotland. Nhà chưng cất có lịch sử chính thức từ năm 1823 và ngày nay được biết đến đặc biệt với phương pháp chưng cất ba lần – Triple Distillation, tạo nên phong cách nhẹ, tươi và mềm mại đặc trưng của Auchentoshan Single Malt Scotch Whisky.

Nằm tại số 100 Trần Hưng Đạo, Giáo xứ Hải Dương thuộc Giáo hạt Hải Dương, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo lâu đời giữa vùng đất Hải Dương. Ngôi nhà thờ được ghi nhận xây dựng từ năm 1875, hiện diện giữa khu vực trung tâm đô thị và gắn với một vùng đất có vị trí đặc biệt trong lịch sử Công giáo miền Đông Bắc. Không xa nhà thờ là Đền Thánh Tử Đạo Hải Dương, nơi lưu dấu cuộc tử đạo năm 1861 của các chứng nhân đức tin sau này được Giáo hội tuyên phong hiển thánh.

Giữa khu vực nội thành Hải Phòng, trên trục đường Lạch Tray đông đúc, Giáo xứ Hàng Kênh thuộc Giáo hạt Chính Tòa, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo có lịch sử hơn một thế kỷ. Hàng Kênh được thành lập với tư cách giáo họ từ năm 1893, từng trực thuộc Giáo xứ Nam Pháp trước khi chính thức được nâng lên hàng giáo xứ năm 2020. Từ một giáo họ lâu đời giữa lòng thành phố, Hàng Kênh ngày nay vừa phục vụ cộng đoàn địa phương, vừa trở thành điểm quy tụ của nhiều người Công giáo từ các nơi đến Hải Phòng sinh sống và làm việc.

Giữa vùng đồng bằng được nhận diện bằng những con kinh mang số, Giáo xứ Truyền Tin nằm bên Kinh 8A, thuộc Giáo hạt Tân Thạnh, Giáo phận Long Xuyên. Trước đây, địa chỉ quen thuộc của nhà thờ là Thạnh Đông A, huyện Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang; sau thay đổi địa giới hành chính, khu vực này thuộc xã Thạnh Đông, tỉnh An Giang. Tên gọi Kinh 8A vẫn còn đó, gắn nhà thờ với một không gian rất đặc trưng của miền Tây: những con kinh thẳng dài, ruộng lúa và các xóm dân cư hình thành dọc hai bên bờ nước.

Giữa một vùng ven biển vốn được hình dung bằng những bãi cát thấp và Biển Đông, Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu còn có những điểm địa hình cao hơn nằm trong rừng. Tầm Bồ là một trong số đó. Với độ cao khoảng 114 m, nơi đây không phải một ngọn núi lớn, nhưng đủ để mở ra một góc nhìn khác về vùng đất: từ rừng nhìn về phía dải biển Hồ Cốc – Hồ Tràm.Câu chuyện của Tầm Bồ vì thế không nằm ở độ cao. Điều đáng chú ý là vị trí của một điểm cao giữa khu rừng tự nhiên nằm rất gần biển.

Ở phía biển của Bình Châu có một khoảng cửa nước nối không gian phía trong với Biển Đông. Trên bản đồ địa danh biển Việt Nam, nơi này mang tên Cửa Bình Châu. Gần đó là Đầm Bình Châu, cảng cá, khu neo đậu tàu thuyền và những công trình phục vụ hoạt động nghề biển.

Trên hành trình từ vùng đất phía trong Đông Nam Bộ về cửa biển Lộc An, sông Ray đi qua một công trình đã làm thay đổi đáng kể cảnh quan và vai trò của dòng nước: Hồ Sông Ray. Với dung tích hơn 215 triệu m³, đây không đơn thuần là một mặt hồ rộng giữa vùng nông nghiệp mà là một hồ chứa có vai trò quan trọng đối với nguồn nước của cả khu vực.

Trước khi gặp Biển Đông tại Lộc An, nước của sông Ray đã đi qua một hành trình dài từ vùng đất phía trong của Đông Nam Bộ. Dòng sông đi qua địa bàn Đồng Nai, tiếp tục chảy về phía nam, qua hồ chứa Sông Ray rồi cuối cùng mở ra vùng cửa biển Lộc An. Nếu nhìn Lộc An từ phía biển, sông Ray là dòng nước đi đến điểm kết thúc; nhưng nếu lần ngược dòng, đó lại là một câu chuyện kéo dài qua nhiều vùng đất.

Ở phía biển của xã Bình Châu, những con tàu đánh cá, bến neo đậu và hoạt động mua bán thủy sản tạo nên một diện mạo rất khác với rừng hay suối khoáng nóng thường được nhắc đến khi nói về vùng đất này. Nơi người dân quen gọi là Cảng cá Bình Châu cũng gắn với tên Bến Lội trong các tài liệu quản lý nghề cá, lưu giữ một phần đời sống biển đã hình thành và tiếp diễn qua nhiều năm.

Giữa vùng rừng ven biển Bình Châu, có một hiện tượng tự nhiên đã khiến tên Bình Châu được biết đến từ rất lâu trước khi những khu nghỉ dưỡng hiện đại xuất hiện: nước nóng từ lòng đất. Hàng chục điểm nước khoáng nóng lộ thiên, có nơi đạt nhiệt độ khoảng 80°C, tạo nên một không gian đặc biệt giữa rừng, cách Biển Đông không xa.