Giáo xứ Vị Hưng – Giáo hạt Vị Thanh, Giáo phận Cần Thơ

Từ 15 gia đình ở rạch Mùa Ôm

Lịch sử Giáo xứ Vị Hưng bắt đầu vào năm 1890.

Cha Phaolô Nguyễn Thanh Cần quy tụ những gia đình Công giáo trong vùng và thành lập họ đạo. Khi ấy cộng đoàn chỉ có khoảng 15 gia đình.

Ngôi nhà thờ đầu tiên được dựng bằng lá tại rạch Mùa Ôm, cách vị trí nhà thờ hiện nay khoảng 2 km.

Đó là một khởi đầu rất gần với lịch sử của nhiều họ đạo miền Tây Nam Bộ: cộng đoàn hình thành trước, nhà thờ chỉ là một công trình đơn sơ giữa vùng sông nước, rồi theo bước chân của người dân mà từng bước phát triển.

Đến năm 1897, cha Albert Marie Thomas chuyển nhà thờ từ rạch Mùa Ôm về khu vực kênh xáng Xà No. Nhà thờ lúc này vẫn được dựng bằng lá.

Từ đây, lịch sử Vị Hưng bắt đầu gắn chặt với dòng Xà No.

Lớn lên bên dòng kênh xáng Xà No

Đầu thế kỷ XX cũng là thời kỳ vùng Vị Thanh có nhiều thay đổi.

Kênh xáng Xà No trở thành một tuyến thủy quan trọng, mở rộng khả năng giao thương và khai phá những vùng đất nông nghiệp phía Tây sông Hậu. Dân cư dần tập trung dọc theo hai bên bờ kênh.

Cộng đoàn Vị Hưng cũng lớn lên trong bối cảnh ấy.

Năm 1908, cha Giacôbê Lê Cộng Đồng xây dựng lại nhà thờ bằng cột cây và lợp ngói. Đến năm 1915, cha Antôn Trương Chánh Sĩ tiếp tục xây dựng nhà xứ.

Năm 1925, cha Phêrô Cao Phước Nhan về coi sóc họ đạo và bắt đầu xây dựng một ngôi nhà thờ bằng gạch kiên cố hơn.

Công trình được hoàn thành và khánh thành vào năm 1943. Cùng với nhà thờ, họ đạo còn có trường học, nhà dành cho các nữ tu và những cơ sở phục vụ đời sống cộng đoàn.

Từ một mái nhà thờ bằng lá ở rạch Mùa Ôm, sau hơn nửa thế kỷ, Vị Hưng đã dần có hình hài của một họ đạo ổn định.

Những năm tháng đi qua chiến tranh

Nhưng những công trình ấy không tồn tại nguyên vẹn.

Năm 1945, biến động chiến tranh khiến nhiều cơ sở của họ đạo bị phá hủy. Trường học, nhà của các nữ tu và lẫm lúa bị thiêu rụi, chỉ còn lại nhà thờ và nhà xứ.

Phải đến năm 1956, dưới thời cha Phêrô Trần Văn Long, một số cơ sở mới từng bước được dựng lại.

Năm 1958, cha Phêrô Nguyễn Thanh Đàng tiếp tục tu sửa và hoàn thiện nhà dành cho các nữ tu, trường học, nhà bếp và nhà khách.

Cộng đoàn Vị Hưng lại tiếp tục lớn lên.

Một chi tiết đáng chú ý trong lịch sử giáo xứ là từ chính cộng đoàn này, những cộng đoàn Công giáo mới quanh vùng Vị Thanh dần được hình thành.

Năm 1962, Họ đạo Vị Thanh được thành lập. Theo lược sử Vị Hưng, họ đạo đã dành 26 mẫu ruộng để hỗ trợ cộng đoàn mới có điều kiện hoạt động. Sau đó, Vị Tín cũng được dành 20 mẫu ruộng khi hình thành cộng đoàn riêng.

Nhìn từ lịch sử ấy, Vị Hưng không chỉ phát triển cho riêng mình mà còn trở thành một trong những cộng đoàn góp phần vào quá trình hình thành mạng lưới các giáo xứ Công giáo quanh vùng Vị Thanh ngày nay.

Từ Vị Hưng đến những giáo điểm mới

Đời sống truyền giáo của Vị Hưng tiếp tục mở rộng trong những thập niên sau.

Năm 1981, cha Đôminicô Đinh Ngọc Khải cùng giáo dân mang cây, lá và vật liệu đến dựng nhà thờ Ba Mít.

Những năm tiếp theo, các linh mục tiếp tục củng cố các hội đoàn, xây dựng phòng giáo lý và hỗ trợ những cộng đoàn Công giáo mới trong vùng.

Đặc biệt, giáo điểm Kinh Tế Mới – Thánh Phụng từng bước được hình thành và phát triển. Năm 2006, Nhà thờ Thánh Phụng được xây dựng.

Câu chuyện ấy phần nào cho thấy một đặc điểm của các giáo xứ miền Tây: từ một nhà thờ trung tâm, những gia đình Công giáo sống xa dần hình thành các giáo điểm; khi cộng đoàn đủ lớn, một nhà nguyện hoặc nhà thờ mới lại xuất hiện.

Vị Hưng đã trải qua chính quá trình đó trong hơn một thế kỷ tồn tại.

Ngôi nhà thờ mang mái đầu đao bên dòng Xà No

Một trong những dấu ấn dễ nhận ra nhất của Vị Hưng hôm nay chính là ngôi thánh đường hiện tại.

Năm 2007, nhà thờ cũ được tháo dỡ để xây dựng lại. Sau khoảng bốn năm thi công, công trình hoàn thành và được khánh thành, cung hiến ngày 11 tháng 6 năm 2011.

Nhà thờ có chiều ngang khoảng 21 m, chiều dài 41 m và được thiết kế thành hai tầng để tận dụng diện tích.

Tầng dưới dành cho các hoạt động của giáo xứ như học giáo lý, sinh hoạt thiếu nhi và sinh hoạt cộng đồng. Không gian phụng vụ được bố trí ở tầng trên.

Điều làm Vị Hưng khác với nhiều nhà thờ trong vùng là cách xử lý kiến trúc.

Phần mái sử dụng những đường cong và đầu đao gợi đến kiến trúc truyền thống Việt Nam. Trong khi đó, các cửa ra vào sử dụng vòm nhọn mang ảnh hưởng Gothic, còn cửa sổ có những đường vòm gợi phong cách Roman.

Những yếu tố Đông – Tây không đứng tách biệt mà cùng hiện diện trên một công trình.

Nhìn từ phía kênh xáng Xà No, mái nhà thờ với những đường cong vươn lên tạo nên một hình ảnh khá riêng giữa không gian sông nước miền Tây.

Những ký ức vẫn được giữ lại

Dù ngôi nhà thờ hiện nay được xây dựng trong thế kỷ XXI, trong khuôn viên Vị Hưng vẫn còn những dấu tích gắn với các thế hệ trước.

Tượng Thánh Gia có nguồn gốc từ năm 1956. Núi Đức Mẹ Lộ Đức được xây dựng từ năm 1974. Những tượng đài và công trình được bổ sung qua nhiều thời kỳ tạo nên các lớp ký ức của giáo xứ.

Đó cũng là cách lịch sử của một cộng đoàn được giữ lại.

Không phải tất cả nằm trong một ngôi nhà thờ cổ còn nguyên vẹn, mà được lưu giữ qua từng tượng đài, từng công trình, tên gọi của những vị mục tử và ký ức của các gia đình đã sống tại đây qua nhiều thế hệ.

Năm 2020, Giáo xứ Vị Hưng tổ chức Thánh lễ tạ ơn kỷ niệm 130 năm thành lập.

Từ 15 gia đình năm 1890, cộng đoàn khi ấy đã phát triển lên khoảng 2.850 giáo dân. Giáo xứ cũng đã đóng góp cho Giáo hội nhiều ơn gọi linh mục và tu sĩ.

Vị Hưng giữa vùng đất Vị Thanh hôm nay

Trước đây, địa bàn Giáo xứ Vị Hưng thuộc khu vực 2, Phường 4, thành phố Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang.

Sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, địa chỉ của giáo xứ hiện được Giáo phận Cần Thơ cập nhật là Khu vực 2, phường Vị Tân, thành phố Cần Thơ.

Tên tỉnh, thành phố và phường đã thay đổi, nhưng địa danh Vị Hưng vẫn được giữ trong tên giáo xứ.

Cũng giống như dòng kênh xáng Xà No vẫn chảy qua vùng đất này, tên Vị Hưng trở thành một phần ký ức địa phương.

Hơn 130 năm trước, nơi đây chỉ có 15 gia đình Công giáo cùng một mái nhà thờ bằng lá bên rạch Mùa Ôm. Những người đi trước có lẽ khó hình dung rằng cộng đoàn nhỏ ấy về sau sẽ hình thành một giáo xứ đông đảo, góp phần khai mở thêm những cộng đoàn khác và xây dựng được một ngôi thánh đường mang dấu ấn kiến trúc riêng bên dòng Xà No.

Lịch sử Vị Hưng vì thế không chỉ là lịch sử của một nhà thờ. Đó còn là câu chuyện về những gia đình Công giáo đã cùng vùng đất Vị Thanh đi qua hơn một thế kỷ khai phá, chiến tranh, tái thiết và phát triển.

Thông tin Giáo xứ Vị Hưng

Tên: Giáo xứ Vị Hưng
Tên gọi lịch sử: Họ đạo Vị Hưng
Giáo hạt: Vị Thanh
Giáo phận: Cần Thơ
Năm thành lập: 1890
Bổn mạng: Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu
Người thành lập: Cha Phaolô Nguyễn Thanh Cần
Cộng đoàn ban đầu: 15 gia đình
Nhà thờ đầu tiên: Rạch Mùa Ôm
Chuyển về kênh xáng Xà No: 1897
Khởi công nhà thờ hiện nay: 2007
Khánh thành và cung hiến: 11/06/2011
Địa chỉ hiện nay: Khu vực 2, phường Vị Tân, thành phố Cần Thơ
Địa chỉ trước đây: Khu vực 2, Phường 4, thành phố Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang
Loại hình: Giáo xứ Công giáo