Glenlossie Distillery – Nhà chưng cất Speyside từ năm 1876 gần Elgin

Lý do nằm ở vai trò đặc biệt của nhà chưng cất.

Trong phần lớn lịch sử, Glenlossie không tập trung xây dựng thương hiệu Single Malt riêng mà chủ yếu sản xuất malt whisky cho blended Scotch, đặc biệt có mối liên hệ lâu dài với Haig.

Ngày nay Glenlossie thuộc sở hữu Diageo, tiếp tục hoạt động tại khu vực phía nam Elgin và chia sẻ một khu phức hợp sản xuất lớn với Mannochmore Distillery.

Glenlossie – nhà chưng cất phía nam Elgin

Glenlossie nằm giữa vùng nông thôn Moray, cách thành phố Elgin không xa về phía nam.

Đây là một phần của Speyside – khu vực tập trung mật độ nhà chưng cất malt whisky đặc biệt cao của Scotland.

Xung quanh Elgin và các thị trấn lân cận là hàng loạt tên tuổi whisky lâu đời như Glen Elgin, Longmorn, BenRiach, Linkwood và nhiều distillery khác.

Khu vực này hội tụ những điều kiện thuận lợi cho ngành whisky: nguồn nước, lúa mạch, hệ thống giao thông và khoảng cách tương đối gần với các trung tâm thương mại của Moray.

Glenlossie ra đời trong chính môi trường đó vào cuối thế kỷ XIX.

John Duff – người sáng lập Glenlossie

John Duff là một nhân vật đáng chú ý trong lịch sử whisky Speyside.

Trước khi thành lập Glenlossie, ông từng có kinh nghiệm quản lý The GlenDronach Distillery tại Aberdeenshire.

Năm 1876, Duff cùng các đối tác thành lập Glenlossie.

Trong số những người tham gia có Alexander Grigor Allan, một quan chức pháp lý tại Moray, và H. Mackay, một land agent địa phương.

Kinh nghiệm sản xuất whisky của Duff kết hợp với mạng lưới kinh doanh của các cộng sự giúp Glenlossie nhanh chóng xây dựng được vị trí trong ngành.

Nhưng Glenlossie không phải dấu ấn duy nhất John Duff để lại trên bản đồ whisky Scotland.

John Duff và Longmorn

Sau khoảng hai thập niên tại Glenlossie, John Duff chuyển sự chú ý sang một dự án mới.

Ông tham gia thành lập Longmorn Distillery gần Elgin vào cuối thế kỷ XIX.

Longmorn sau này trở thành một trong những malt distillery được đánh giá cao của Speyside.

Việc John Duff liên quan đến cả Glenlossie và Longmorn cho thấy ông là một trong những nhân vật có ảnh hưởng đáng kể đến quá trình mở rộng ngành whisky quanh Elgin trong thời kỳ Victorian whisky boom.

Sau khi Duff chuyển trọng tâm sang Longmorn, việc quản lý Glenlossie được giao nhiều hơn cho Henry Mackay.

Glenlossie-Glenlivet Distillery Company

Năm 1895, doanh nghiệp được tổ chức lại dưới tên Glenlossie-Glenlivet Distillery Company.

Việc sử dụng chữ “Glenlivet” trong tên doanh nghiệp không có nghĩa Glenlossie thuộc The Glenlivet Distillery.

Trong thế kỷ XIX, danh tiếng whisky từ vùng Glenlivet lớn đến mức nhiều nhà chưng cất Speyside sử dụng chữ Glenlivet như một phần tên thương mại nhằm thể hiện nguồn gốc khu vực và phong cách whisky.

Đây là một thực tế khá phổ biến trong lịch sử Scotch Whisky trước khi các quy định và thương hiệu hiện đại được xác lập rõ ràng hơn.

Tuyến đường sắt và sự phát triển của Glenlossie

Cuối thế kỷ XIX, hệ thống đường sắt đóng vai trò rất lớn đối với ngành whisky Speyside.

Glenlossie từng có railway siding – nhánh đường sắt riêng, kết nối với mạng lưới giao thông khu vực.

Điều này giúp vận chuyển nguyên liệu đến nhà chưng cất và đưa whisky đi đến các blender, warehouse và thị trường khác thuận lợi hơn.

Trong thời kỳ mà vận tải đường bộ chưa phát triển như ngày nay, đường sắt là một lợi thế quan trọng đối với một distillery nằm giữa vùng nông thôn.

Vị trí gần Elgin cùng khả năng tiếp cận đường sắt giúp Glenlossie phát triển như một nguồn malt đáng tin cậy cho ngành blending.

Năm 1919 – Distillers Company Limited tiếp quản

Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, ngành Scotch Whisky bước vào giai đoạn hợp nhất mạnh mẽ.

Năm 1919, Glenlossie được Distillers Company Limited – DCL tiếp quản.

DCL là một trong những doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn nhất đến lịch sử Scotch Whisky thế kỷ XX.

Tập đoàn từng bước tập hợp nhiều grain và malt distillery nhằm đảm bảo nguồn whisky cho hệ thống blended Scotch quy mô lớn.

Glenlossie từ đó ngày càng đóng vai trò rõ ràng như một malt distillery phục vụ blending.

Vụ hỏa hoạn năm 1929

Năm 1929, Glenlossie gặp một biến cố lớn khi hỏa hoạn gây thiệt hại đáng kể cho nhà chưng cất.

Các công trình phải trải qua quá trình sửa chữa và tái thiết.

Một năm sau, năm 1930, hoạt động Glenlossie được đặt dưới sự quản lý của Scottish Malt Distillers – SMD, công ty malt whisky thuộc hệ thống DCL.

Từ đây bắt đầu một giai đoạn kéo dài nhiều thập niên mà Glenlossie trở thành nguồn malt quan trọng cho hệ thống blended whisky của tập đoàn.

Mối liên hệ với Haig

Trong phần lớn thế kỷ XX, Glenlossie có mối liên hệ đặc biệt với Haig, một trong những tên tuổi lâu đời của blended Scotch Whisky.

Spirit Glenlossie được đánh giá phù hợp cho blending nhờ cấu trúc tương đối thanh, grassy, fruity và khả năng hòa nhập tốt với các malt và grain whisky khác.

Đây cũng là lý do người tiêu dùng hiếm khi nhìn thấy tên Glenlossie trên chai.

Phần lớn whisky rời nhà chưng cất không nhằm trở thành Glenlossie Single Malt, mà được đưa vào những blend của hệ thống DCL và các công ty kế nhiệm.

Trong ngành whisky, Glenlossie vì vậy thuộc nhóm thường được gọi là “workhorse distillery” – những nhà chưng cất âm thầm tạo ra lượng malt lớn phía sau các thương hiệu blended Scotch.

Năm 1962 – mở rộng lên sáu pot still

Năm 1962, Glenlossie trải qua một đợt mở rộng đáng kể.

Số lượng pot still được tăng từ 4 lên 6 chiếc.

Hệ thống hiện gồm:

3 wash still
3 spirit still.

Việc mở rộng phản ánh nhu cầu malt whisky ngày càng tăng trong giai đoạn blended Scotch phát triển mạnh trên thị trường quốc tế.

Các still cũng chuyển sang hệ thống gia nhiệt bằng hơi nước.

Tuy nhiên, điểm thú vị nhất trong stillhouse Glenlossie không chỉ nằm ở số lượng nồi chưng cất.

Purifier pipes – dấu ấn kỹ thuật của Glenlossie

Một trong những đặc điểm kỹ thuật đáng chú ý nhất của Glenlossie là hệ thống purifier pipes gắn với spirit still.

Trong quá trình chưng cất, một phần vapour đi lên lyne arm sẽ ngưng tụ trong purifier.

Phần chất lỏng nặng hơn được đưa trở lại still để tiếp tục chưng cất.

Quá trình này tạo thêm reflux.

Những thành phần nặng phải trải qua nhiều chu kỳ bay hơi – ngưng tụ hơn trước khi có thể đi đến condenser.

Kết quả là spirit thu được có xu hướng nhẹ, sạch và thanh hơn.

Đây là một trong những yếu tố quan trọng tạo nên phong cách đặc trưng của Glenlossie.

Phong cách whisky Glenlossie

Spirit Glenlossie thường được mô tả với phong cách grassy, floral và fruity.

Những tầng hương có thể gợi đến cỏ tươi, táo xanh, orchard fruit, malt, vanilla và mật ong.

Kết cấu có thể xuất hiện cảm giác hơi creamy hoặc waxy tùy từng cask và thời gian trưởng thành.

So với những whisky nhiều peat hoặc Sherry nặng, Glenlossie mang phong cách tương đối thanh và cân bằng.

Chính đặc điểm này khiến spirit phù hợp với vai trò blending.

Nhưng khi được đóng chai dưới dạng Single Malt, nó cũng cho thấy một phong cách Speyside khá riêng.

Năm 1971 – Mannochmore xuất hiện ngay bên cạnh

Một trong những điểm đặc biệt nhất khi nhìn Glenlossie trên bản đồ là sự xuất hiện của Mannochmore Distillery ngay trong cùng khu vực.

Năm 1971, Scottish Malt Distillers xây dựng Mannochmore bên cạnh Glenlossie.

Mục tiêu là tăng nguồn cung malt whisky cho nhu cầu blended Scotch đang phát triển.

Từ đó hình thành một khu phức hợp có hai nhà chưng cất độc lập nằm cạnh nhau:

Glenlossie Distillery – 1876
Mannochmore Distillery – 1971.

Hai distillery có lịch sử gắn bó chặt chẽ và từng chia sẻ nhân sự cũng như một số cơ sở hạ tầng.

Đây là một cấu trúc khá đặc biệt trên bản đồ whisky Speyside.

Khu phức hợp whisky lớn phía nam Elgin

Sự xuất hiện của Mannochmore biến địa điểm Glenlossie thành một khu sản xuất whisky quy mô lớn hơn nhiều so với một distillery đơn lẻ.

Bên cạnh hai nhà chưng cất còn có hệ thống warehouse và các cơ sở hỗ trợ sản xuất.

Một dark grains plant cũng được xây dựng tại khu vực này vào đầu thập niên 1970.

Cơ sở có nhiệm vụ xử lý những phụ phẩm từ quá trình sản xuất whisky như draff và pot ale, biến chúng thành sản phẩm có thể tiếp tục sử dụng, đặc biệt trong lĩnh vực thức ăn chăn nuôi.

Điều này cho thấy địa điểm Glenlossie không chỉ là nơi chưng cất mà còn trở thành một mắt xích trong hạ tầng sản xuất whisky của cả khu vực.

Hàng trăm nghìn cask whisky trong khu vực

Khu phức hợp Glenlossie – Mannochmore còn có một hệ thống warehouse lớn.

Qua nhiều thập niên, hàng trăm nghìn cask whisky của nhiều distillery trong hệ thống đã được lưu giữ và trưởng thành tại đây.

Điều này làm thay đổi cách nhìn về Glenlossie dưới góc độ Mapstore.

Nếu chỉ nhìn vào tên thương hiệu trên thị trường, Glenlossie có vẻ là một distillery ít được biết đến.

Nhưng nếu nhìn vào hạ tầng thực tế, đây lại là một địa điểm có vai trò đáng kể trong chuỗi sản xuất, trưởng thành và blending whisky của Diageo tại Speyside.

Flora & Fauna 10 Year Old

Dù phần lớn spirit được sử dụng cho blending, người yêu whisky vẫn có một cách tương đối trực tiếp để tìm hiểu phong cách Glenlossie.

Năm 1990, một phiên bản Glenlossie 10 Year Old xuất hiện trong bộ sưu tập sau này được biết đến rộng rãi với tên Flora & Fauna.

Đây trở thành một trong những bottling chính thức hiếm hoi mang tên Glenlossie.

Phiên bản 10 năm giúp người thưởng thức tiếp cận spirit của nhà chưng cất mà không bị hòa vào một blended whisky.

Bên cạnh đó, Glenlossie cũng xuất hiện khá thường xuyên thông qua các independent bottler.

Gordon & MacPhail, Signatory Vintage, Douglas Laing và nhiều nhà đóng chai độc lập khác từng phát hành những cask Glenlossie ở nhiều độ tuổi khác nhau.

Một distillery nổi tiếng trong ngành hơn ngoài thị trường

Glenlossie là một ví dụ điển hình cho sự khác biệt giữa danh tiếng trong ngành whisky và mức độ nhận diện của người tiêu dùng.

Một distillery không nhất thiết phải có hàng chục dòng Single Malt trên kệ hàng mới đóng vai trò quan trọng.

Trong gần 150 năm, Glenlossie chủ yếu tồn tại phía sau những chai blended Scotch.

Các blender quan tâm đến chất lượng spirit hơn là tên thương hiệu của distillery.

Và chính khả năng tạo ra một malt whisky thanh, ổn định và dễ phối hợp giúp Glenlossie duy trì vị trí trong hệ thống sản xuất qua nhiều thế hệ.

Glenlossie dưới thời Diageo

Qua quá trình phát triển từ DCL – Scottish Malt Distillers – United Distillers – United Distillers & Vintners, Glenlossie cuối cùng trở thành một phần của Diageo.

Ngày nay nhà chưng cất vẫn hoạt động và tiếp tục đóng vai trò sản xuất malt whisky cho hệ thống của tập đoàn.

Khác với nhiều distillery Diageo được phát triển mạnh về whisky tourism như Cardhu, Glenkinchie, Talisker hay Oban, Glenlossie vẫn chủ yếu là một cơ sở sản xuất.

Nhà chưng cất không có Visitor Centre và không tổ chức tour công cộng thường xuyên.

Điều này càng khiến Glenlossie giữ được hình ảnh của một “working distillery” hơn là một điểm du lịch whisky.

Glenlossie – phần chìm của thế giới Scotch Whisky

Khi tìm hiểu Scotch Whisky, người tiêu dùng thường bắt đầu bằng những cái tên xuất hiện trên chai.

Glenfiddich.

The Glenlivet.

Glenfarclas.

Macallan.

Nhưng phía sau thế giới Single Malt nổi tiếng ấy còn có một lớp khác của ngành whisky Scotland.

Đó là những distillery như Glenlossie.

Được xây dựng năm 1876.

Mở rộng từ bốn lên sáu still.

Sống sót qua hỏa hoạn, chiến tranh và nhiều cuộc tái cấu trúc ngành.

Sản xuất hàng triệu lít spirit nhưng rất ít khi đặt tên mình ở vị trí nổi bật trên chai whisky.

Năm 1971, một distillery thứ hai – Mannochmore – được xây ngay bên cạnh, biến khu vực này thành một tổ hợp sản xuất và trưởng thành whisky lớn phía nam Elgin.

Và qua gần 150 năm, Glenlossie vẫn tiếp tục làm công việc mà nó đã thực hiện trong phần lớn lịch sử:

tạo ra malt whisky cho một thế giới Scotch Whisky rộng lớn hơn chính thương hiệu Glenlossie.

Đó cũng là lý do Glenlossie có giá trị trên Mapstore.

Không phải mọi địa điểm quan trọng đều là địa điểm nổi tiếng.

Đôi khi, để hiểu một ngành công nghiệp, cần tìm đến những nơi nằm phía sau sản phẩm cuối cùng.

Glenlossie Distillery chính là một trong những địa điểm như vậy trên bản đồ Speyside.

Thông tin Glenlossie Distillery

Tên: Glenlossie Distillery
Loại hình: Nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky
Thành lập: 1876
Người sáng lập: John Duff cùng các cộng sự
Khu vực whisky: Speyside
Địa điểm: Birnie, phía nam Elgin, Moray, Scotland
Địa chỉ: Glenlossie Distillery, Birnie, Elgin, Moray, Scotland
Nguồn nước: Bardon Burn, từ khu vực Mannoch Hills
Hệ thống chưng cất: 6 copper pot still – 3 wash still và 3 spirit still
Đặc điểm kỹ thuật: Purifier pipes tạo thêm reflux
Phong cách spirit: Thanh, grassy, floral, orchard fruit, malt và mật ong
Vai trò truyền thống: Malt whisky cho blended Scotch, đặc biệt gắn với Haig
Mở rộng: Từ 4 lên 6 still năm 1962
Mannochmore Distillery xây cùng khu vực: 1971
Bottling chính thức nổi bật: Glenlossie 10 Year Old – Flora & Fauna
Chủ sở hữu: Diageo
Tình trạng: Đang hoạt động
Visitor Centre: Không
Tham quan công cộng: Không tổ chức thường xuyên