Hồ Cốc – nơi rừng tiến gần về phía Biển Đông

Một khoảng biển giữa Hồ Tràm và Bình Châu

Hồ Cốc nằm trên dải ven biển phía đông TP.HCM, theo hướng từ Hồ Tràm đi Bình Châu. Trước đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, địa danh này thường được giới thiệu thuộc khu vực Bưng Riềng, huyện Xuyên Mộc, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Các tài liệu du lịch trước đây cũng sử dụng cách xác định này.

Sau sắp xếp hành chính, khu vực này thuộc không gian TP.HCM mới. Việc thay đổi địa giới không làm mất đi tên Hồ Cốc vốn đã được sử dụng lâu dài để nhận diện đoạn bờ biển này.

Từ Hồ Tràm đi về phía Hồ Cốc, mật độ công trình ven biển thay đổi và cảnh quan tự nhiên dần hiện rõ hơn. Đi tiếp về phía đông là Bình Châu, vùng đất gắn với rừng tự nhiên và nguồn khoáng nóng.

Hồ Cốc vì thế nằm gần như ở khoảng chuyển tiếp giữa hai không gian quen thuộc của dải biển này.

Nơi rừng tiến gần về phía biển

Điểm làm nên nét riêng của Hồ Cốc không chỉ là bãi cát.

Ngay phía trong dải ven biển là không gian của Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu, khu rừng tự nhiên quy mô hơn 10.000 ha. Sự gần gũi về địa lý giữa rừng và biển tạo cho Hồ Cốc một cảnh quan mà ở đó màu xanh của cây rừng vẫn hiện diện rất rõ khi tiếp cận bờ biển.

Ở một số đoạn, từ những khoảng cây xanh chỉ cần đi thêm một quãng ngắn đã có thể nhìn thấy Biển Đông. Ngược lại, đứng từ bờ biển nhìn vào đất liền, cây rừng và thảm thực vật ven bờ trở thành phần nền của cảnh quan.

Đây là điều khiến Hồ Cốc khác với những bãi biển nằm giữa khu dân cư hoặc đô thị dày đặc.

Rừng và biển không hòa thành một môi trường duy nhất, nhưng khoảng cách rất gần giữa hai hệ sinh thái khiến người đến Hồ Cốc có thể cảm nhận sự chuyển đổi cảnh quan trong một không gian khá ngắn.

Bãi cát, đá và một đường bờ còn nhiều nét tự nhiên

Bờ biển Hồ Cốc không hoàn toàn là một dải cát phẳng kéo dài.

Xen trong cảnh quan ven bờ có những cụm đá tự nhiên, bãi cát và thảm cây. Chính những yếu tố này tạo nên hình ảnh Hồ Cốc thường thấy trong các tài liệu và hình ảnh du lịch: biển mở phía trước, đá nằm ven nước và cây xanh xuất hiện khá gần phía sau.

Cơ quan du lịch địa phương từ trước cũng ghi nhận Hồ Cốc như một điểm biển của khu vực Xuyên Mộc. Tổng cục Du lịch Việt Nam từng giới thiệu Hồ Cốc như một bãi biển nhỏ của vùng Bà Rịa – Vũng Tàu trước đây.

Tuy nhiên, gọi Hồ Cốc là “hoang sơ” cần được hiểu trong bối cảnh hiện nay. Hoạt động du lịch và lưu trú đã xuất hiện từ lâu, một số khu vực bờ biển được khai thác dịch vụ. Hồ Cốc ngày nay không còn là một bờ biển hoàn toàn chưa có dấu chân phát triển.

Điều còn đáng chú ý chính là cấu trúc cảnh quan tự nhiên vẫn hiện diện khá rõ: biển, cát, đá và rừng nằm gần nhau.

Tên Hồ Cốc và câu chuyện của một địa danh

Tên “Hồ Cốc” cũng có câu chuyện riêng.

Một nghiên cứu về địa danh Bà Rịa – Vũng Tàu cho rằng chữ “Cốc” liên quan đến tên một loài cây từng mọc nhiều tại khu vực. Một số ghi chép và ký ức dân gian địa phương lại nhắc đến cách gọi “Hồ Cóc” cùng những câu chuyện giải thích tên gọi được truyền lại trong cộng đồng.

Những cách lý giải này không nhất thiết phải được xem như một kết luận duy nhất về nguồn gốc địa danh. Nhưng chúng cho thấy Hồ Cốc không phải cái tên mới được tạo ra cùng hoạt động du lịch.

Tên gọi đã gắn với vùng đất từ trước, được sử dụng qua nhiều thời kỳ và tiếp tục tồn tại ngay cả khi địa giới hành chính thay đổi.

Đây cũng là một phần thú vị của những địa danh lâu đời: tên trên bản đồ có thể chỉ gồm vài chữ, nhưng phía sau đôi khi là cây cối, cách phát âm địa phương và những câu chuyện đã được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Hồ Cốc trong dải biển phía đông

Nếu đi dọc bờ biển từ Lộc An về phía đông, cảnh quan thay đổi từng đoạn.

Lộc An gắn với cửa sông Ray. Hồ Tràm mở ra một vùng biển đang phát triển mạnh về nghỉ dưỡng. Đến Hồ Cốc, khoảng cách giữa rừng và biển trở nên dễ cảm nhận hơn. Đi tiếp là Bình Châu với không gian rừng rộng lớn và nguồn khoáng nóng đã được biết đến từ lâu.

Hồ Cốc nằm giữa hành trình ấy nhưng không cần những công trình lớn để tạo ra bản sắc riêng.

Điều làm người ta nhớ đến nơi này vẫn là một hình ảnh khá đơn giản: một khoảng Biển Đông nằm bên màu xanh của rừng Bình Châu – Phước Bửu.

Và chính mối quan hệ giữa rừng với biển mới là điều giúp Hồ Cốc giữ được vị trí riêng trong cảnh quan của dải ven biển phía đông TP.HCM.

Thông tin địa danh

Tên: Hồ Cốc
Tên thường gặp: Biển Hồ Cốc, bãi biển Hồ Cốc
Loại hình: Địa danh ven biển, bãi biển tự nhiên
Đơn vị hành chính hiện nay: Khu vực xã Xuyên Mộc, TP.HCM
Đơn vị hành chính trước sắp xếp năm 2025: Khu vực Bưng Riềng, huyện Xuyên Mộc, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
Hướng biển: Biển Đông
Đặc trưng cảnh quan: Bãi cát, đá tự nhiên, thảm thực vật ven biển và không gian rừng Bình Châu – Phước Bửu ở gần phía trong
Các địa danh liên quan: Hồ Tràm, Bình Châu, Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu