Hồ Sông Ray – hồ chứa lớn trên hành trình của dòng sông Ray

Ngày nay, những khoảng mặt nước rộng và vùng đất ven hồ còn mở ra một hướng phát triển khác về cảnh quan, sinh thái và du lịch. Nhưng để hiểu Hồ Sông Ray, trước hết phải bắt đầu từ lý do hồ được hình thành.

Một hồ chứa được hình thành trên hệ thống sông Ray

Sông Ray vốn là dòng sông tự nhiên chảy từ vùng Đồng Nai về phía nam trước khi tiếp tục xuống Lộc An và đổ ra Biển Đông.

Trên hệ thống dòng chảy ấy, Hồ Sông Ray được xây dựng nhằm giữ và điều tiết một lượng nước rất lớn. Hồ có dung tích hơn 215 triệu m³, trong đó dung tích hữu ích khoảng 196 triệu m³. Quy mô này khiến Sông Ray trở thành một trong những hồ chứa nước quan trọng của khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu trước đây.

Việc hình thành hồ đã biến một phần không gian của dòng sông và vùng đất xung quanh thành mặt nước rộng lớn. Từ đây, nước không chỉ tiếp tục hành trình tự nhiên về hạ lưu mà còn được điều tiết để phục vụ đời sống và sản xuất.

Vì vậy, Hồ Sông Ray cần được hiểu đúng là hồ chứa nước nhân tạo trên hệ thống sông Ray, chứ không phải một hồ tự nhiên có sẵn từ trước.

Một nguồn nước quan trọng của cả vùng

Giá trị lớn nhất của Hồ Sông Ray nằm ở nước.

Nguồn nước trong hồ tham gia phục vụ sản xuất nông nghiệp, cấp nước và điều tiết hệ thống thủy lợi. Các kế hoạch phát triển thủy lợi trước đây còn xây dựng mạng lưới kênh cấp 1, cấp 2 và cấp 3 liên quan đến hồ Sông Ray để đưa nước đến các vùng sản xuất.

Hồ còn có mối quan hệ với hệ thống cấp nước rộng hơn. Theo thông tin của UBND tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu trước đây được TTXVN dẫn lại, Hồ Sông Ray có nhiệm vụ bổ sung nước cho Hồ Đá Đen, từ đó phục vụ các nhà máy nước và nhu cầu sinh hoạt, công nghiệp, dịch vụ của khu vực.

Điều này làm Hồ Sông Ray khác với một hồ cảnh quan thông thường.

Phía sau mặt nước yên tĩnh là một hệ thống quản lý nguồn nước, công trình thủy lợi và mạng lưới dẫn nước có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của một vùng rộng lớn.

Chính vì vậy, bảo vệ chất lượng nước của hồ cũng là vấn đề quan trọng. Hồ Sông Ray nằm trong hệ thống các nguồn nước mặt được theo dõi, quản lý và bảo vệ để bảo đảm chức năng cấp nước lâu dài.

Khi công trình thủy lợi tạo nên một cảnh quan mới

Một hồ chứa lớn không chỉ giữ nước. Theo thời gian, nó còn tạo ra một cảnh quan mới.

Mặt nước mở rộng giữa vùng đất nông nghiệp, những khoảng đồi thấp, cây xanh và các tuyến đường quanh hồ khiến Hồ Sông Ray có một diện mạo khác với dòng sông trước khi bị ngăn lại.

Ở nhiều vị trí, tầm nhìn mở rộng theo mặt hồ. Đường bờ uốn theo địa hình, tạo ra những khoảng nước xen giữa đất liền. Khi mực nước thay đổi theo mùa và quá trình vận hành hồ, diện tích mặt nước và cảnh quan ven bờ cũng có thể thay đổi theo.

Đó là một kiểu cảnh quan được hình thành bởi sự kết hợp giữa tự nhiên và công trình của con người.

Sông tạo ra nguồn nước.

Địa hình tạo nên lòng hồ.

Còn công trình thủy lợi giữ nước lại và hình thành mặt hồ mà chúng ta nhìn thấy ngày nay.

Từ hồ cấp nước đến tiềm năng du lịch sinh thái

Cảnh quan ven Hồ Sông Ray đang tạo ra một hướng phát triển mới cho khu vực.

Thông tin hiện hành của xã Sông Ray cho biết địa phương định hướng phát triển thương mại, dịch vụ và du lịch, trong đó khu vực ven Hồ Sông Ray khoảng 278 ha được xác định là một trong những không gian có tiềm năng. Địa phương cũng nêu dự án đường ven hồ dài khoảng 10,8 km, với mục tiêu vừa cải thiện kết nối vừa mở ra khả năng phát triển du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng ven hồ.

Trong danh sách các khu, điểm du lịch được địa phương đề xuất bổ sung vào quy hoạch năm 2026, Khu du lịch sinh thái Hồ Sông Ray cũng được xã Sông Ray đưa vào nhóm phát triển du lịch sinh thái.

Nhưng có một điểm cần phân biệt rõ.

Đây là định hướng và đề xuất phát triển, không có nghĩa toàn bộ khu vực Hồ Sông Ray hiện nay đã trở thành một khu du lịch hoàn chỉnh với hệ thống dịch vụ đồng bộ.

Hồ trước hết vẫn là công trình thủy lợi và nguồn cấp nước quan trọng.

Việc phát triển du lịch quanh hồ, nếu được triển khai, sẽ phải đặt trong mối quan hệ với bảo vệ nguồn nước, an toàn công trình và môi trường sinh thái.

Hồ Sông Ray và dòng sông phía hạ lưu

Tên “Hồ Sông Ray” đôi khi khiến người ta dễ xem hồ và sông là cùng một địa danh.

Thực tế, chúng có quan hệ trực tiếp nhưng không phải một.

Sông Ray là dòng chảy tự nhiên.

Hồ Sông Ray là hồ chứa được hình thành trên hệ thống dòng chảy đó.

Nước từ thượng nguồn sông Ray đi về khu vực hồ. Sau quá trình điều tiết, dòng nước tiếp tục xuống phía hạ lưu, đi qua vùng đất phía nam rồi về Lộc An trước khi ra Biển Đông. Chương trình quan trắc môi trường TP.HCM năm 2026 vẫn xác định các điểm thượng nguồn sông Ray trước khi nước vào Hồ Sông Ray và điểm hạ lưu tại khu vực ra đầm Lộc An trước khi đổ ra biển.

Nhìn theo hành trình ấy, Hồ Sông Ray không phải điểm kết thúc của dòng sông.

Nó là một đoạn đặc biệt trên hành trình của nước từ vùng nội địa ra biển.

Một mặt hồ, nhiều giá trị

Đứng trước Hồ Sông Ray hôm nay, điều dễ nhìn thấy nhất là một khoảng mặt nước rộng.

Nhưng giá trị của hồ nằm sâu hơn cảnh quan ấy.

Đó là nguồn nước phục vụ đời sống.

Là công trình thủy lợi gắn với sản xuất nông nghiệp.

Là một phần trong hệ thống điều tiết nước của cả vùng.

Và trong tương lai, vùng ven hồ còn có thể trở thành không gian cho những hoạt động sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm nông nghiệp nếu quá trình phát triển được đặt đúng trong giới hạn bảo vệ nguồn nước.

Từ một dòng sông tự nhiên, con người đã giữ nước lại để hình thành một hồ chứa lớn. Rồi chính mặt hồ ấy lại tạo ra một cảnh quan và những khả năng phát triển mới cho vùng đất xung quanh.

Đó là câu chuyện đáng chú ý nhất của Hồ Sông Ray: một công trình được xây dựng vì nước, nhưng theo thời gian đã trở thành một phần của cảnh quan vùng Đông Nam Bộ.

Thông tin địa danh

Tên: Hồ Sông Ray
Loại hình: Hồ chứa nước, công trình thủy lợi
Nguồn nước: Hệ thống sông Ray
Dung tích: Hơn 215 triệu m³
Dung tích hữu ích: Khoảng 196 triệu m³
Chức năng chính: Điều tiết nguồn nước, thủy lợi và cấp nước
Không gian liên quan: Khu vực Sông Ray và vùng lưu vực sông Ray
Hướng phát triển ven hồ: Du lịch sinh thái, dịch vụ và nghỉ dưỡng đang được địa phương định hướng, đề xuất trong quy hoạch; không nên hiểu là toàn bộ khu vực đã hình thành khu du lịch hoàn chỉnh.

Lưu ý: Hồ Sông Ray hiện hữu không phải Hồ Sông Ray 2. Hồ Sông Ray 2 là một dự án khác đang được nghiên cứu ở hạ lưu sông Ray.