Đang tải bài viết…
Đang tải bài viết…
Giữa dải đất ven biển phía đông TP.HCM vẫn còn một khoảng rừng tự nhiên rộng lớn chạy gần Biển Đông. Đó là Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu, nơi rừng, bàu nước, đất cát ven biển và nhiều sinh cảnh tự nhiên cùng tồn tại trong một không gian có giá trị đặc biệt về bảo tồn.
Một khu rừng nằm sát dải biển
Đi dọc vùng biển Hồ Tràm – Hồ Cốc – Bình Châu, một trong những đặc điểm dễ nhận thấy là rừng vẫn hiện diện khá gần biển. Có nơi chỉ qua một dải đường ven biển, cảnh quan đã chuyển từ bờ cát và khu dân cư sang những khoảng cây xanh kéo dài vào phía trong.
Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu chính là phần quan trọng của không gian tự nhiên ấy.
Khác với những dải bờ biển đã đô thị hóa liên tục, khu vực này còn giữ được sự chuyển tiếp giữa biển, đất cát, rừng và các vùng trũng tự nhiên. Chính mối quan hệ ấy góp phần tạo nên diện mạo rất riêng cho vùng ven biển phía đông.
Hơn 10.000 ha dành cho thiên nhiên
Bình Châu – Phước Bửu đã được ghi nhận trong hệ thống rừng đặc dụng của Việt Nam từ năm 1986. Các tài liệu chính thức qua từng thời kỳ có chênh lệch nhất định về diện tích do phạm vi và phương án quản lý, nhưng đều cho thấy đây là một khu rừng tự nhiên quy mô hơn 10.000 ha. Trang thông tin quốc gia về bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học hiện giới thiệu diện tích tự nhiên hơn 10.537 ha.
Rừng nơi đây mang đặc trưng của hệ sinh thái nhiệt đới ven biển, trong đó có các quần xã thực vật với cây họ Dầu cùng nhiều dạng sinh cảnh khác nhau. Khu vực còn là nơi cư trú của nhiều loài động, thực vật và có vai trò bảo vệ cảnh quan, môi trường ven biển, nghiên cứu khoa học và giáo dục bảo tồn.
Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở diện tích. Trong một vùng ven biển ngày càng phát triển về du lịch, dịch vụ và hạ tầng, sự tồn tại của một khu rừng tự nhiên lớn ngay gần biển trở thành phần quan trọng của cảnh quan toàn vùng.
Khi rừng góp phần tạo nên diện mạo của vùng biển
Hồ Tràm, Hồ Cốc và Bình Châu thường được biết đến qua biển, nghỉ dưỡng hoặc nguồn khoáng nóng. Nhưng nếu chỉ nhìn vùng đất này từ các điểm du lịch, một phần quan trọng của câu chuyện sẽ bị bỏ qua.
Phía sau dải biển là rừng.
Rừng không phải phông nền của các khu nghỉ dưỡng, cũng không đơn thuần là một điểm tham quan. Đó là một không gian tự nhiên có lịch sử bảo vệ và chức năng sinh thái riêng. Sự hiện diện của rừng khiến cảnh quan từ Hồ Tràm về phía Bình Châu vẫn còn những đoạn chuyển tiếp rõ rệt giữa bờ biển và thiên nhiên.
Nhìn rộng hơn, đây cũng là lý do hành trình qua vùng này có thể thay đổi rất nhanh: từ biển sang rừng, từ những khu dân cư ven biển sang các khoảng cây xanh, rồi đến vùng Bình Châu gắn với nguồn khoáng nóng.
Một không gian cần được tiếp cận với ý thức bảo tồn
Khu bảo tồn thiên nhiên trước hết là nơi được bảo vệ. Vì vậy, việc có rừng trên bản đồ không đồng nghĩa mọi khu vực đều có thể tự do đi vào.
Thông tin về tuyến tham quan, khu vực được phép tiếp cận, thời gian hoạt động hay các dịch vụ liên quan có thể thay đổi theo công tác quản lý từng thời kỳ. Khi muốn tìm hiểu hoặc tham quan thực tế, người đi nên kiểm tra thông tin hiện hành từ đơn vị quản lý, tuân thủ biển báo, quy định bảo vệ rừng và yêu cầu phòng cháy chữa cháy.
Giữa một dải ven biển đang thay đổi nhanh, Bình Châu – Phước Bửu vì thế có một giá trị khác: giữ lại một phần không gian tự nhiên để câu chuyện của vùng đất này không chỉ được kể bằng những bãi biển và công trình mới.
Thông tin địa danh
Tên: Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu
Loại hình: Khu bảo tồn thiên nhiên, rừng đặc dụng
Không gian địa lý: Vùng ven biển phía đông TP.HCM
Quy mô: Hơn 10.000 ha theo các tài liệu quản lý và bảo tồn qua từng thời kỳ
Đặc trưng: Rừng tự nhiên ven biển, hệ sinh thái nhiệt đới, nhiều dạng sinh cảnh
Khu vực liên quan: Bình Châu, Hồ Cốc, Hồ Tràm

Đại lý MobiFone Hiền Trang – 698 Tỉnh lộ 10, Bình Trị Đông, TP.HCM
698 Tỉnh Lộ 10, Phường Bình Trị Đông, Thành phố Hồ Chí Minh

Nhà thuốc Cẩm Hà 3 – 016C Mạc Thiên Tích, phường Chợ Lớn, TP.HCM
016C Mạc Thiên Tích, Phường Chợ Lớn, Thành phố Hồ Chí Minh

Chành xe Tô Châu – Quốc lộ 54, Bình Minh, Vĩnh Long
Cầu vượt Quốc lộ 54, Tổ 22, Khóm Đông Thuận, Phường Đông Thành, Tỉnh Vĩnh Long

Chành xe Tô Châu – 501 Nguyễn Đáng, Trà Vinh, Vĩnh Long
501 Nguyễn Đáng, Khóm 20, Phường Trà Vinh, Tỉnh Vĩnh Long

Chành xe Tô Châu – Điểm phát hàng 78 Đường 3 Tháng 2, Tân Thành, Cà Mau
78 Đường 3 tháng 2, Phường Tân Thành, Tỉnh Cà Mau

Giáo xứ Hải Dương – Giáo hạt Hải Dương, Giáo phận Hải Phòng
Nằm tại số 100 Trần Hưng Đạo, Giáo xứ Hải Dương thuộc Giáo hạt Hải Dương, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo lâu đời giữa vùng đất Hải Dương. Ngôi nhà thờ được ghi nhận xây dựng từ năm 1875, hiện diện giữa khu vực trung tâm đô thị và gắn với một vùng đất có vị trí đặc biệt trong lịch sử Công giáo miền Đông Bắc. Không xa nhà thờ là Đền Thánh Tử Đạo Hải Dương, nơi lưu dấu cuộc tử đạo năm 1861 của các chứng nhân đức tin sau này được Giáo hội tuyên phong hiển thánh.

Giáo xứ Hàng Kênh – Giáo hạt Chính Tòa, Giáo phận Hải Phòng
Giữa khu vực nội thành Hải Phòng, trên trục đường Lạch Tray đông đúc, Giáo xứ Hàng Kênh thuộc Giáo hạt Chính Tòa, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo có lịch sử hơn một thế kỷ. Hàng Kênh được thành lập với tư cách giáo họ từ năm 1893, từng trực thuộc Giáo xứ Nam Pháp trước khi chính thức được nâng lên hàng giáo xứ năm 2020. Từ một giáo họ lâu đời giữa lòng thành phố, Hàng Kênh ngày nay vừa phục vụ cộng đoàn địa phương, vừa trở thành điểm quy tụ của nhiều người Công giáo từ các nơi đến Hải Phòng sinh sống và làm việc.

Giáo xứ Truyền Tin – Giáo hạt Tân Thạnh, Giáo phận Long Xuyên
Giữa vùng đồng bằng được nhận diện bằng những con kinh mang số, Giáo xứ Truyền Tin nằm bên Kinh 8A, thuộc Giáo hạt Tân Thạnh, Giáo phận Long Xuyên. Trước đây, địa chỉ quen thuộc của nhà thờ là Thạnh Đông A, huyện Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang; sau thay đổi địa giới hành chính, khu vực này thuộc xã Thạnh Đông, tỉnh An Giang. Tên gọi Kinh 8A vẫn còn đó, gắn nhà thờ với một không gian rất đặc trưng của miền Tây: những con kinh thẳng dài, ruộng lúa và các xóm dân cư hình thành dọc hai bên bờ nước.

Đỉnh Tầm Bồ – điểm cao giữa rừng Bình Châu – Phước Bửu
Giữa một vùng ven biển vốn được hình dung bằng những bãi cát thấp và Biển Đông, Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu còn có những điểm địa hình cao hơn nằm trong rừng. Tầm Bồ là một trong số đó. Với độ cao khoảng 114 m, nơi đây không phải một ngọn núi lớn, nhưng đủ để mở ra một góc nhìn khác về vùng đất: từ rừng nhìn về phía dải biển Hồ Cốc – Hồ Tràm.Câu chuyện của Tầm Bồ vì thế không nằm ở độ cao. Điều đáng chú ý là vị trí của một điểm cao giữa khu rừng tự nhiên nằm rất gần biển.

Cửa Bình Châu – nơi làng biển mở ra Biển Đông
Ở phía biển của Bình Châu có một khoảng cửa nước nối không gian phía trong với Biển Đông. Trên bản đồ địa danh biển Việt Nam, nơi này mang tên Cửa Bình Châu. Gần đó là Đầm Bình Châu, cảng cá, khu neo đậu tàu thuyền và những công trình phục vụ hoạt động nghề biển.

Aultmore Distillery – Nhà chưng cất whisky giữa vùng Foggie Moss, Speyside, Scotland
Aultmore Distillery là nhà chưng cất Scotch whisky nằm gần thị trấn Keith, thuộc vùng Speyside của Scotland. Được Alexander Edward thành lập và bắt đầu sản xuất năm 1897, Aultmore đã tồn tại hơn 125 năm giữa một khu vực từ lâu gắn với nghề chưng cất whisky.

The Glenrothes Distillery – Nhà chưng cất Speyside từ năm 1879 tại Rothes, Scotland
The Glenrothes Distillery là nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky nằm tại Rothes, Moray, Scotland, ngay trung tâm vùng whisky Speyside. Được thành lập năm 1879, nhà chưng cất trải qua gần 150 năm phát triển và ngày nay là một trong những tên tuổi lâu đời gắn với thị trấn Rothes.

Stirling Distillery – Khi whisky trở lại dưới chân lâu đài Stirling sau hơn 170 năm
Ngay dưới chân Stirling Castle, giữa khu phố cổ mang đậm dấu ấn lịch sử Scotland, một nhà chưng cất nhỏ đang viết tiếp câu chuyện từng bị gián đoạn hơn một thế kỷ. Stirling Distillery không có quy mô lớn, nhưng vị trí, lịch sử và hành trình đưa whisky trở lại thành phố Stirling khiến nơi đây trở thành một điểm đáng chú ý trên bản đồ whisky Scotland.

Kininvie Distillery – Nhà chưng cất Speyside kín tiếng của William Grant & Sons
Kininvie Distillery là nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky nằm tại Dufftown, Moray, Scotland, thuộc vùng whisky Speyside. Được William Grant & Sons xây dựng năm 1990, Kininvie có vị trí đặc biệt khi nằm ngay trong khu vực của The Balvenie Distillery và gần Glenfiddich – hai nhà chưng cất nổi tiếng cùng thuộc tập đoàn gia đình William Grant & Sons.

Auchentoshan Distillery – Nhà chưng cất whisky Lowland hơn 200 năm bên Glasgow, Scotland
Auchentoshan Distillery là nhà chưng cất Scotch whisky nằm tại Clydebank, ở phía tây bắc Glasgow, Scotland. Nhà chưng cất có lịch sử chính thức từ năm 1823 và ngày nay được biết đến đặc biệt với phương pháp chưng cất ba lần – Triple Distillation, tạo nên phong cách nhẹ, tươi và mềm mại đặc trưng của Auchentoshan Single Malt Scotch Whisky.

Nằm tại số 100 Trần Hưng Đạo, Giáo xứ Hải Dương thuộc Giáo hạt Hải Dương, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo lâu đời giữa vùng đất Hải Dương. Ngôi nhà thờ được ghi nhận xây dựng từ năm 1875, hiện diện giữa khu vực trung tâm đô thị và gắn với một vùng đất có vị trí đặc biệt trong lịch sử Công giáo miền Đông Bắc. Không xa nhà thờ là Đền Thánh Tử Đạo Hải Dương, nơi lưu dấu cuộc tử đạo năm 1861 của các chứng nhân đức tin sau này được Giáo hội tuyên phong hiển thánh.

Giữa khu vực nội thành Hải Phòng, trên trục đường Lạch Tray đông đúc, Giáo xứ Hàng Kênh thuộc Giáo hạt Chính Tòa, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo có lịch sử hơn một thế kỷ. Hàng Kênh được thành lập với tư cách giáo họ từ năm 1893, từng trực thuộc Giáo xứ Nam Pháp trước khi chính thức được nâng lên hàng giáo xứ năm 2020. Từ một giáo họ lâu đời giữa lòng thành phố, Hàng Kênh ngày nay vừa phục vụ cộng đoàn địa phương, vừa trở thành điểm quy tụ của nhiều người Công giáo từ các nơi đến Hải Phòng sinh sống và làm việc.

Giữa vùng đồng bằng được nhận diện bằng những con kinh mang số, Giáo xứ Truyền Tin nằm bên Kinh 8A, thuộc Giáo hạt Tân Thạnh, Giáo phận Long Xuyên. Trước đây, địa chỉ quen thuộc của nhà thờ là Thạnh Đông A, huyện Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang; sau thay đổi địa giới hành chính, khu vực này thuộc xã Thạnh Đông, tỉnh An Giang. Tên gọi Kinh 8A vẫn còn đó, gắn nhà thờ với một không gian rất đặc trưng của miền Tây: những con kinh thẳng dài, ruộng lúa và các xóm dân cư hình thành dọc hai bên bờ nước.

Giữa một vùng ven biển vốn được hình dung bằng những bãi cát thấp và Biển Đông, Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu còn có những điểm địa hình cao hơn nằm trong rừng. Tầm Bồ là một trong số đó. Với độ cao khoảng 114 m, nơi đây không phải một ngọn núi lớn, nhưng đủ để mở ra một góc nhìn khác về vùng đất: từ rừng nhìn về phía dải biển Hồ Cốc – Hồ Tràm.Câu chuyện của Tầm Bồ vì thế không nằm ở độ cao. Điều đáng chú ý là vị trí của một điểm cao giữa khu rừng tự nhiên nằm rất gần biển.

Ở phía biển của Bình Châu có một khoảng cửa nước nối không gian phía trong với Biển Đông. Trên bản đồ địa danh biển Việt Nam, nơi này mang tên Cửa Bình Châu. Gần đó là Đầm Bình Châu, cảng cá, khu neo đậu tàu thuyền và những công trình phục vụ hoạt động nghề biển.

Trên hành trình từ vùng đất phía trong Đông Nam Bộ về cửa biển Lộc An, sông Ray đi qua một công trình đã làm thay đổi đáng kể cảnh quan và vai trò của dòng nước: Hồ Sông Ray. Với dung tích hơn 215 triệu m³, đây không đơn thuần là một mặt hồ rộng giữa vùng nông nghiệp mà là một hồ chứa có vai trò quan trọng đối với nguồn nước của cả khu vực.

Trước khi gặp Biển Đông tại Lộc An, nước của sông Ray đã đi qua một hành trình dài từ vùng đất phía trong của Đông Nam Bộ. Dòng sông đi qua địa bàn Đồng Nai, tiếp tục chảy về phía nam, qua hồ chứa Sông Ray rồi cuối cùng mở ra vùng cửa biển Lộc An. Nếu nhìn Lộc An từ phía biển, sông Ray là dòng nước đi đến điểm kết thúc; nhưng nếu lần ngược dòng, đó lại là một câu chuyện kéo dài qua nhiều vùng đất.

Ở phía biển của xã Bình Châu, những con tàu đánh cá, bến neo đậu và hoạt động mua bán thủy sản tạo nên một diện mạo rất khác với rừng hay suối khoáng nóng thường được nhắc đến khi nói về vùng đất này. Nơi người dân quen gọi là Cảng cá Bình Châu cũng gắn với tên Bến Lội trong các tài liệu quản lý nghề cá, lưu giữ một phần đời sống biển đã hình thành và tiếp diễn qua nhiều năm.

Giữa vùng rừng ven biển Bình Châu, có một hiện tượng tự nhiên đã khiến tên Bình Châu được biết đến từ rất lâu trước khi những khu nghỉ dưỡng hiện đại xuất hiện: nước nóng từ lòng đất. Hàng chục điểm nước khoáng nóng lộ thiên, có nơi đạt nhiệt độ khoảng 80°C, tạo nên một không gian đặc biệt giữa rừng, cách Biển Đông không xa.