Lochranza Distillery – Nhà chưng cất quê hương của Arran Single Malt trên Isle of Arran, Scotland

So với nhiều nhà chưng cất Scotland có lịch sử từ thế kỷ XVIII hoặc XIX, Lochranza là một nhà chưng cất tương đối trẻ. Tuy nhiên, sự hình thành của nơi đây lại trở thành một dấu mốc quan trọng đối với Isle of Arran, mở đầu cho sự hồi sinh của ngành whisky trên đảo và sau này dẫn đến sự ra đời của nhà chưng cất thứ hai của Isle of Arran Distillers – Lagg Distillery ở phía nam đảo.

Từ ý tưởng đưa nghề chưng cất trở lại Isle of Arran

Câu chuyện Lochranza Distillery gắn với Harold “Hal” Currie, người từng có nhiều năm làm việc trong ngành Scotch whisky.

Đầu thập niên 1990, Currie bắt đầu thực hiện kế hoạch xây dựng một nhà chưng cất mới. Isle of Arran được lựa chọn không chỉ bởi cảnh quan và lịch sử whisky của hòn đảo mà còn nhờ nguồn nước được đánh giá phù hợp cho việc sản xuất single malt.

Khu vực Lochranza ở phía bắc đảo cuối cùng được chọn làm địa điểm xây dựng nhà chưng cất.

Trong quá trình thi công còn xảy ra một câu chuyện khá đặc biệt: một đôi đại bàng làm tổ trên vách đá gần công trường. Vì đây là loài được bảo vệ, việc xây dựng phải tạm dừng để những con chim có thể hoàn thành mùa sinh sản. Sau khi chúng rời tổ, công trình mới tiếp tục.

Chi tiết này về sau trở thành một phần thú vị trong câu chuyện hình thành Lochranza.

Ngày 29/6/1995 – Whisky trở lại Isle of Arran

Đến tháng 4/1995, các nồi chưng cất và washback đã được lắp đặt.

Ngày 24/6/1995, mẻ mash đầu tiên được thực hiện.

Năm ngày sau, vào 29/6/1995, new make spirit lần đầu tiên chảy qua spirit safe tại Lochranza. Theo Isle of Arran Distillers, đây là spirit hợp pháp đầu tiên được chưng cất trên Isle of Arran trong 158 năm.

Mẻ đầu tiên tạo ra khoảng 4.000 lít spirit. Hoạt động sản xuất sau đó tạm dừng để hoàn thiện công trình trước lễ khai trương chính thức ngày 17/8/1995.

Thùng whisky đầu tiên của Lochranza được filling ngày 15/8/1995. Ba mươi năm sau, nhà chưng cất sử dụng chính cột mốc này để kỷ niệm hành trình từ năm 1995 đến 2025.

Isle of Arran – “Scotland thu nhỏ”

Isle of Arran nằm trong Firth of Clyde, giữa bờ biển Ayrshire và bán đảo Kintyre.

Hòn đảo thường được gọi là “Scotland in miniature” – Scotland thu nhỏ, bởi trên một diện tích tương đối nhỏ lại hội tụ nhiều đặc điểm cảnh quan thường thấy ở những vùng khác nhau của Scotland: núi cao, bờ biển, đất nông nghiệp và rừng.

Phía bắc đảo, nơi Lochranza tọa lạc, có địa hình núi non rõ nét hơn; trong khi phía nam mở ra những vùng đất nông nghiệp rộng hơn.

Chính sự khác biệt địa lý này sau đó trở thành một phần trong cách Isle of Arran Distillers phát triển hai nhà chưng cất với hai phong cách whisky khác nhau.

Loch na Davie – Nguồn nước của Arran Single Malt

Một yếu tố quan trọng dẫn tới việc lựa chọn Lochranza làm địa điểm xây dựng nhà chưng cất là Loch na Davie.

Hồ nằm trên vùng đồi phía trên Lochranza, ở độ cao khoảng 1.117 feet. Nước mưa được thu nhận trên vùng núi và trở thành nguồn nước phục vụ quá trình sản xuất Arran Single Malt.

Theo Isle of Arran Distillers, Hal Currie đã chủ động tìm kiếm địa điểm dựa trên chất lượng nguồn nước thay vì chỉ ưu tiên vị trí thuận tiện cho giao thông.

Vì vậy, Loch na Davie không đơn thuần là nguồn nguyên liệu mà còn là một trong những yếu tố quyết định vị trí địa lý của chính nhà chưng cất.

Phong cách nhẹ và giàu hương trái cây

Arran Single Malt được sản xuất từ malted barley, nước Loch na Davie và yeast.

Sau quá trình mash, wort được đưa vào các washback bằng gỗ để lên men. Thời gian fermentation trung bình khoảng 75 giờ.

Wash sau đó được chưng cất hai lần trong các copper pot still. Lochranza sử dụng những nồi chưng cất tương đối nhỏ với lyne arm dài và hẹp. Thiết kế này tạo điều kiện cho reflux và tăng thời gian tiếp xúc giữa hơi rượu với đồng.

Nhà chưng cất đồng thời duy trì tốc độ chưng cất tương đối chậm, khoảng 6–7 lít mỗi phút.

Những yếu tố này góp phần tạo nên new make spirit có phong cách nhẹ, giàu hương trái cây, thường gợi liên tưởng tới lê, táo và các loại orchard fruit.

Từ hai lên bốn nồi chưng cất

Khi được xây dựng năm 1995, Lochranza có hai nồi chưng cất và năng lực sản xuất khoảng 750.000 lít mỗi năm.

Sự phát triển của Arran Single Malt khiến nhà chưng cất từng bước phải mở rộng.

Năm 2014, hai washback mới được bổ sung. Đến năm 2015, công ty quyết định nâng hệ thống từ hai lên bốn still.

Đầu tháng 2/2017, cấu hình bốn nồi chưng cất mới chính thức đi vào hoạt động.

Đây là một dấu mốc cho thấy sự thay đổi của Lochranza: từ một dự án nhà chưng cất độc lập nhỏ trên đảo vào năm 1995 trở thành cơ sở sản xuất có vị trí ngày càng rõ nét trên thị trường single malt.

Lochranza và Arran Single Malt

Một điểm cần phân biệt khi chuẩn hóa dữ liệu là:

Lochranza Distillery là tên nhà chưng cất.

Arran Single Malt là thương hiệu whisky được sản xuất tại đây.

Trong những tài liệu trước đây, nhà chưng cất thường được gọi là Isle of Arran Distillery hoặc đơn giản là Arran Distillery. Tuy nhiên, sau khi công ty xây dựng thêm nhà chưng cất thứ hai trên đảo, tên Lochranza Distillery giúp xác định rõ địa điểm sản xuất Arran Single Malt ở phía bắc đảo.

Cách phân biệt này đặc biệt quan trọng bởi Isle of Arran hiện có hai nhà chưng cất thuộc cùng một công ty.

Một hòn đảo – Hai nhà chưng cất

Năm 2019, Isle of Arran Distillers đưa Lagg Distillery ở phía nam đảo vào hoạt động.

Từ đó hình thành cấu trúc:

Lochranza Distillery – phía bắc Isle of Arran → Arran Single Malt

Lagg Distillery – phía nam Isle of Arran → Lagg Single Malt

Hai nhà chưng cất được định hướng với phong cách khác nhau. Lochranza tập trung vào unpeated Arran Single Malt, trong khi Lagg phát triển dòng single malt chịu ảnh hưởng peat mạnh hơn.

Điều này tạo nên một câu chuyện địa lý khá đặc biệt: trên cùng một hòn đảo, hai nhà chưng cất ở hai đầu bắc – nam thể hiện hai hướng tiếp cận khác nhau đối với Scotch whisky.

Stewart Bowman và thế hệ hiện tại của Lochranza

Hoạt động sản xuất hiện nay tại Lochranza được dẫn dắt bởi Distillery Manager Stewart Bowman.

Ông chịu trách nhiệm giám sát quá trình sản xuất và duy trì phong cách đặc trưng của Arran Single Malt. Trong chia sẻ chính thức năm 2025, Bowman nhấn mạnh nguyên tắc của Lochranza là đặt chất lượng trước hiệu suất, kể cả khi điều đó đồng nghĩa với việc duy trì những công đoạn sản xuất chậm hơn.

Đây cũng là một phần trong cách nhà chưng cất duy trì phong cách trái cây đã trở thành đặc điểm nhận diện của Arran Single Malt.

Ba mươi năm của Lochranza Distillery

Ngày 29/6/2025, Lochranza kỷ niệm đúng 30 năm kể từ thời điểm spirit đầu tiên chảy qua still.

Cũng trong năm 2025, nhà chưng cất lần đầu giới thiệu Arran Single Malt 30 Year Old, được lấy từ một thùng ex-Sherry Hogshead filling ngay trong năm sản xuất đầu tiên 1995.

Sau ba thập niên, Lochranza đã phát triển từ một dự án có phần táo bạo trên hòn đảo không còn nhà chưng cất hoạt động thành một cơ sở sản xuất và điểm tham quan whisky được biết đến rộng rãi.

Năm 2025, Lochranza còn được trao danh hiệu Distillery of the Year tại Scottish Whisky Awards.

Một điểm đến whisky trên Isle of Arran

Lochranza Distillery hiện có Visitor Centre và mở cửa đón khách tham quan.

Các hoạt động gồm guided distillery tour, whisky tasting, những trải nghiệm chuyên sâu, cửa hàng và Casks Café.

Nhờ vị trí giữa cảnh quan miền núi phía bắc Isle of Arran, nhà chưng cất không chỉ là nơi sản xuất whisky mà còn trở thành một phần trong hoạt động du lịch của hòn đảo.

Lochranza – Nơi whisky trở lại Isle of Arran

Điểm đáng chú ý nhất trong câu chuyện Lochranza không nằm ở tuổi đời hàng trăm năm như nhiều nhà chưng cất Scotland khác.

Giá trị của nơi này nằm ở một câu chuyện khác: đưa nghề chưng cất whisky trở lại một hòn đảo sau 158 năm vắng bóng.

Từ quyết định của Hal Currie tìm một địa điểm có nguồn nước phù hợp, Loch na Davie trên những ngọn đồi phía bắc, mẻ spirit đầu tiên năm 1995 cho đến sự xuất hiện của Lagg Distillery năm 2019, Lochranza đã mở đầu một chương mới cho whisky trên Isle of Arran.

Ở đây, mối quan hệ giữa hòn đảo – nguồn nước – con người – nhà chưng cất – Arran Single Malt thể hiện khá rõ.

Đó cũng là lý do Lochranza Distillery phù hợp với cách Mapstore tiếp cận một địa điểm: không chỉ xác định nó nằm ở đâu, mà còn lưu lại câu chuyện về vùng đất, con người và những giá trị được hình thành tại chính nơi đó.

Thông tin Lochranza Distillery

Tên: Lochranza Distillery
Tên gọi trước đây/thường gặp: Isle of Arran Distillery, Arran Distillery
Loại hình: Nhà chưng cất Scotch whisky
Người sáng lập: Harold “Hal” Currie
Bắt đầu chưng cất: 29/06/1995
Thùng whisky đầu tiên: 15/08/1995
Địa điểm: Lochranza, Isle of Arran, Scotland, United Kingdom
Địa chỉ: Lochranza, Isle of Arran, KA27 8HJ, Scotland
Nguồn nước: Loch na Davie
Sản phẩm chính: Arran Single Malt Scotch Whisky
Phong cách chính: Unpeated single malt, đặc trưng trái cây
Số nồi chưng cất: 4
Đơn vị sở hữu/vận hành: Isle of Arran Distillers Ltd
Distillery Manager: Stewart Bowman
Tham quan: Có Visitor Centre, tour, tasting, café và shop
Điện thoại: +44 (0)1770 830264
Tình trạng: Đang hoạt động
Website: Arran Whisky – Lochranza Distillery