Đang tải bài viết…
Đang tải bài viết…
Ở phía đông bãi biển Long Hải, đường bờ không tiếp tục mở rộng theo những dải cát dài. Núi dần tiến sát mặt nước rồi nhô ra biển thành một mũi đất rõ rệt. Đó là Mũi Kỳ Vân – địa hình nằm giữa bãi biển Long Hải và Đèo Nước Ngọt, đồng thời là một mắt xích quan trọng để hiểu vì sao cảnh quan nơi đây luôn có núi và biển đứng rất gần nhau. Trong những tư liệu khác nhau, địa danh này còn xuất hiện dưới các tên Kỷ Vân, Thùy Vân và có mối liên hệ với tên Mũi Cơm Thiêu, cho thấy một địa hình có thể mang theo nhiều lớp tên gọi qua thời gian.
Mũi Kỳ Vân nằm về phía đông vùng biển Long Hải. Danh mục địa danh phục vụ thành lập bản đồ phần đất liền tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu trước đây ghi nhận mũi Kỳ Vân là một địa danh sơn văn thuộc thị trấn Long Hải, huyện Long Điền, với tọa độ khoảng 10°22′51″ Bắc và 107°15′15″ Đông.
Ngày nay khu vực Long Hải thuộc xã Long Hải, Thành phố Hồ Chí Minh. Trước đợt sắp xếp đơn vị hành chính, tên Mũi Kỳ Vân thường được ghi cùng địa chỉ thị trấn Long Hải, huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Đây là lớp địa chỉ xuất hiện phổ biến trong bản đồ, tài liệu địa phương và các tư liệu du lịch trước đây.
Điều đáng chú ý ở Kỳ Vân không nằm ở việc đây là một “điểm ngắm biển”, mà ở cấu trúc địa hình của nó.
Tư liệu du lịch địa phương mô tả Kỳ Vân là phần núi nhô ra phía biển, với khu vực cao khoảng 327 m. Từ phía Long Hải nhìn về hướng đông, địa hình núi ngày càng áp sát đường bờ. Đến Kỳ Vân, khối núi tạo thành một mũi đất rõ rệt trước khi cảnh quan chuyển sang cung Đèo Nước Ngọt.
Chính phần núi tiến ra biển ấy đã góp phần tạo hình cho cả dải bờ phía đông Long Hải.
Tên gọi của mũi đất này cần được đọc thận trọng bởi các nguồn không hoàn toàn sử dụng cùng một cách gọi.
Nguồn du lịch địa phương hiện dùng phổ biến tên Mũi Kỳ Vân và cho biết nơi đây còn được gọi là Thùy Vân. Trong khi đó, Từ điển địa lý của Viện Ngôn ngữ học ghi Kỷ Vân, còn gọi Mũi Cơm Thiều, và mô tả đây là nơi khối núi Châu Viên hay Chóp Mao với các đỉnh cao 312 m và 327 m nhô ra biển. Nguồn này cũng ghi nhận tên trước đây là Thùy Vân.
Đáng chú ý hơn, danh mục địa danh bản đồ năm 2016 lại ghi mũi Kỳ Vân và mũi Cơm Thiêu thành hai mục địa danh với tọa độ khác nhau.
Chi tiết này cho thấy không nên đơn giản viết rằng Kỳ Vân, Kỷ Vân, Thùy Vân và Mũi Cơm Thiêu hoàn toàn là một tên gọi duy nhất.
Có thể hiểu thận trọng rằng Kỳ Vân/Kỷ Vân là những cách ghi đã xuất hiện trong các lớp tư liệu khác nhau; Thùy Vân là một tên cũ gắn với vùng núi hướng ra biển; còn mối quan hệ chính xác giữa Kỳ Vân và Mũi Cơm Thiêu cần được đặt trong từng nguồn bản đồ và từng thời kỳ.
Chính sự tồn tại song song của những tên gọi này làm Kỳ Vân trở thành một địa danh đáng được ghi riêng trên Mapstore. Một địa danh không chỉ có vị trí hiện tại, mà còn có lịch sử tên gọi giúp người đọc nhận ra nó trong những tài liệu cũ.
Ngày nay người ta thường tiếp cận Kỳ Vân từ đường bộ. Nhưng trước khi những tuyến đường ven biển trở thành cách di chuyển quen thuộc, mũi núi này đã được nhận biết từ phía biển.
Tư liệu của ngành du lịch địa phương cho biết Kỳ Vân từng là một dấu mốc đối với những người lái ghe bầu đi qua vùng biển này. Trong những câu vè của giới đi biển xưa cũng có nhắc đến Kỳ Vân, cho thấy hình dáng của núi từng được dùng để nhận biết vị trí trên hành trình ven bờ.
Điều này khá dễ hiểu nếu nhìn vào địa hình.
Một mũi núi cao nhô ra khỏi đường bờ tạo thành dấu hiệu dễ nhận biết từ ngoài khơi. Khi chưa có hệ thống định vị hiện đại, núi, cửa sông, đảo và những mũi đất nổi bật chính là những điểm tham chiếu tự nhiên của người đi biển.
Kỳ Vân vì thế từng được nhìn theo một hướng hoàn toàn khác với ngày nay.
Người trên đường bộ hiện nhìn từ núi ra biển. Người đi ghe ngày trước lại nhìn từ biển vào núi.
Cùng một địa hình, nhưng hai hướng nhìn ấy kể hai giai đoạn khác nhau trong mối quan hệ giữa con người với vùng biển Long Hải.
Vai trò của Mũi Kỳ Vân hiện rõ nhất khi đặt nó vào mạng địa danh xung quanh.
Phía tây là bãi biển Long Hải, nơi đường bờ còn mở thành những khoảng cát dài. Tiến về phía đông, núi dần sát biển và hình thành Mũi Kỳ Vân. Ngay dưới chân mũi núi là Đèo Nước Ngọt, cung đường uốn theo địa hình trước khi hành trình tiếp tục về phía Phước Hải. Nguồn du lịch địa phương mô tả trực tiếp Đèo Nước Ngọt là cung đèo ôm dưới chân Mũi Kỳ Vân.
Nhìn rộng hơn về phía sau là hệ núi Châu Viên – Minh Đạm.
Mối liên hệ ấy giải thích vì sao trong các tư liệu về Long Hải, những tên Minh Đạm, Châu Viên, Kỳ Vân và Thùy Vân đôi khi xuất hiện đan xen. Chúng liên quan đến cùng một không gian núi sát biển, nhưng không vì thế mà nên gộp tất cả thành một địa danh duy nhất.
Mũi Kỳ Vân có giá trị chính ở chỗ nó giúp nhìn thấy cấu trúc của vùng đất.
Bãi biển Long Hải không tự nhiên kết thúc. Nó thay đổi khi núi tiến gần mặt nước. Đèo Nước Ngọt cũng không đơn thuần xuất hiện như một con đường đẹp; cung đèo hình thành bởi giao thông phải thích ứng với phần núi nhô ra biển.
Ở giữa hai câu chuyện ấy chính là Kỳ Vân.
Vì vậy, Mũi Kỳ Vân không cần những mỹ từ để trở thành một địa danh đáng chú ý. Chỉ riêng vị trí của nó đã đủ kể một câu chuyện: đây là nơi địa hình núi của Long Hải tiến ra biển, làm thay đổi đường bờ và buộc con đường ven biển phải uốn theo chân núi để tiếp tục về phía đông.
Mapstore tổng hợp, đối chiếu và biên tập từ nhiều nguồn tư liệu. Cập nhật: 20/09/2026.

Chành xe Tô Châu – 460 Lê Hồng Phong
460 Lê Hồng Phong, Phường Vườn Lài, Thành phố Hồ Chí Minh

Chành xe Tô Châu – Thủ Đức
177 Đỗ Mười (QL1A), Phường Tam Bình, Thành phố Hồ Chí Minh

Chành xe Tô Châu – Cầu Vàm Cống
477 QL91, Khu Vực Thới Hòa 1, Phường Thốt Nốt, Thành phố Cần Thơ

Giáo xứ Hải Dương – Giáo hạt Hải Dương, Giáo phận Hải Phòng
100 Trần Hưng Đạo, Phường Lê Thanh Nghị, Thành phố Hải Phòng

Giáo xứ Hàng Kênh, Giáo hạt Chính Tòa, Giáo Phận Hải Phòng
116 Lạch Tray, Phường Lê Chân, Thành phố Hải Phòng

Giáo xứ Hải Dương – Giáo hạt Hải Dương, Giáo phận Hải Phòng
Nằm tại số 100 Trần Hưng Đạo, Giáo xứ Hải Dương thuộc Giáo hạt Hải Dương, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo lâu đời giữa vùng đất Hải Dương. Ngôi nhà thờ được ghi nhận xây dựng từ năm 1875, hiện diện giữa khu vực trung tâm đô thị và gắn với một vùng đất có vị trí đặc biệt trong lịch sử Công giáo miền Đông Bắc. Không xa nhà thờ là Đền Thánh Tử Đạo Hải Dương, nơi lưu dấu cuộc tử đạo năm 1861 của các chứng nhân đức tin sau này được Giáo hội tuyên phong hiển thánh.

Giáo xứ Hàng Kênh – Giáo hạt Chính Tòa, Giáo phận Hải Phòng
Giữa khu vực nội thành Hải Phòng, trên trục đường Lạch Tray đông đúc, Giáo xứ Hàng Kênh thuộc Giáo hạt Chính Tòa, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo có lịch sử hơn một thế kỷ. Hàng Kênh được thành lập với tư cách giáo họ từ năm 1893, từng trực thuộc Giáo xứ Nam Pháp trước khi chính thức được nâng lên hàng giáo xứ năm 2020. Từ một giáo họ lâu đời giữa lòng thành phố, Hàng Kênh ngày nay vừa phục vụ cộng đoàn địa phương, vừa trở thành điểm quy tụ của nhiều người Công giáo từ các nơi đến Hải Phòng sinh sống và làm việc.

Giáo xứ Truyền Tin – Giáo hạt Tân Thạnh, Giáo phận Long Xuyên
Giữa vùng đồng bằng được nhận diện bằng những con kinh mang số, Giáo xứ Truyền Tin nằm bên Kinh 8A, thuộc Giáo hạt Tân Thạnh, Giáo phận Long Xuyên. Trước đây, địa chỉ quen thuộc của nhà thờ là Thạnh Đông A, huyện Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang; sau thay đổi địa giới hành chính, khu vực này thuộc xã Thạnh Đông, tỉnh An Giang. Tên gọi Kinh 8A vẫn còn đó, gắn nhà thờ với một không gian rất đặc trưng của miền Tây: những con kinh thẳng dài, ruộng lúa và các xóm dân cư hình thành dọc hai bên bờ nước.

Đỉnh Tầm Bồ – điểm cao giữa rừng Bình Châu – Phước Bửu
Giữa một vùng ven biển vốn được hình dung bằng những bãi cát thấp và Biển Đông, Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu còn có những điểm địa hình cao hơn nằm trong rừng. Tầm Bồ là một trong số đó. Với độ cao khoảng 114 m, nơi đây không phải một ngọn núi lớn, nhưng đủ để mở ra một góc nhìn khác về vùng đất: từ rừng nhìn về phía dải biển Hồ Cốc – Hồ Tràm.Câu chuyện của Tầm Bồ vì thế không nằm ở độ cao. Điều đáng chú ý là vị trí của một điểm cao giữa khu rừng tự nhiên nằm rất gần biển.

Cửa Bình Châu – nơi làng biển mở ra Biển Đông
Ở phía biển của Bình Châu có một khoảng cửa nước nối không gian phía trong với Biển Đông. Trên bản đồ địa danh biển Việt Nam, nơi này mang tên Cửa Bình Châu. Gần đó là Đầm Bình Châu, cảng cá, khu neo đậu tàu thuyền và những công trình phục vụ hoạt động nghề biển.

Aultmore Distillery – Nhà chưng cất whisky giữa vùng Foggie Moss, Speyside, Scotland
Aultmore Distillery là nhà chưng cất Scotch whisky nằm gần thị trấn Keith, thuộc vùng Speyside của Scotland. Được Alexander Edward thành lập và bắt đầu sản xuất năm 1897, Aultmore đã tồn tại hơn 125 năm giữa một khu vực từ lâu gắn với nghề chưng cất whisky.

The Glenrothes Distillery – Nhà chưng cất Speyside từ năm 1879 tại Rothes, Scotland
The Glenrothes Distillery là nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky nằm tại Rothes, Moray, Scotland, ngay trung tâm vùng whisky Speyside. Được thành lập năm 1879, nhà chưng cất trải qua gần 150 năm phát triển và ngày nay là một trong những tên tuổi lâu đời gắn với thị trấn Rothes.

Stirling Distillery – Khi whisky trở lại dưới chân lâu đài Stirling sau hơn 170 năm
Ngay dưới chân Stirling Castle, giữa khu phố cổ mang đậm dấu ấn lịch sử Scotland, một nhà chưng cất nhỏ đang viết tiếp câu chuyện từng bị gián đoạn hơn một thế kỷ. Stirling Distillery không có quy mô lớn, nhưng vị trí, lịch sử và hành trình đưa whisky trở lại thành phố Stirling khiến nơi đây trở thành một điểm đáng chú ý trên bản đồ whisky Scotland.

Kininvie Distillery – Nhà chưng cất Speyside kín tiếng của William Grant & Sons
Kininvie Distillery là nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky nằm tại Dufftown, Moray, Scotland, thuộc vùng whisky Speyside. Được William Grant & Sons xây dựng năm 1990, Kininvie có vị trí đặc biệt khi nằm ngay trong khu vực của The Balvenie Distillery và gần Glenfiddich – hai nhà chưng cất nổi tiếng cùng thuộc tập đoàn gia đình William Grant & Sons.

Auchentoshan Distillery – Nhà chưng cất whisky Lowland hơn 200 năm bên Glasgow, Scotland
Auchentoshan Distillery là nhà chưng cất Scotch whisky nằm tại Clydebank, ở phía tây bắc Glasgow, Scotland. Nhà chưng cất có lịch sử chính thức từ năm 1823 và ngày nay được biết đến đặc biệt với phương pháp chưng cất ba lần – Triple Distillation, tạo nên phong cách nhẹ, tươi và mềm mại đặc trưng của Auchentoshan Single Malt Scotch Whisky.

Nằm tại số 100 Trần Hưng Đạo, Giáo xứ Hải Dương thuộc Giáo hạt Hải Dương, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo lâu đời giữa vùng đất Hải Dương. Ngôi nhà thờ được ghi nhận xây dựng từ năm 1875, hiện diện giữa khu vực trung tâm đô thị và gắn với một vùng đất có vị trí đặc biệt trong lịch sử Công giáo miền Đông Bắc. Không xa nhà thờ là Đền Thánh Tử Đạo Hải Dương, nơi lưu dấu cuộc tử đạo năm 1861 của các chứng nhân đức tin sau này được Giáo hội tuyên phong hiển thánh.

Giữa khu vực nội thành Hải Phòng, trên trục đường Lạch Tray đông đúc, Giáo xứ Hàng Kênh thuộc Giáo hạt Chính Tòa, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo có lịch sử hơn một thế kỷ. Hàng Kênh được thành lập với tư cách giáo họ từ năm 1893, từng trực thuộc Giáo xứ Nam Pháp trước khi chính thức được nâng lên hàng giáo xứ năm 2020. Từ một giáo họ lâu đời giữa lòng thành phố, Hàng Kênh ngày nay vừa phục vụ cộng đoàn địa phương, vừa trở thành điểm quy tụ của nhiều người Công giáo từ các nơi đến Hải Phòng sinh sống và làm việc.

Giữa vùng đồng bằng được nhận diện bằng những con kinh mang số, Giáo xứ Truyền Tin nằm bên Kinh 8A, thuộc Giáo hạt Tân Thạnh, Giáo phận Long Xuyên. Trước đây, địa chỉ quen thuộc của nhà thờ là Thạnh Đông A, huyện Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang; sau thay đổi địa giới hành chính, khu vực này thuộc xã Thạnh Đông, tỉnh An Giang. Tên gọi Kinh 8A vẫn còn đó, gắn nhà thờ với một không gian rất đặc trưng của miền Tây: những con kinh thẳng dài, ruộng lúa và các xóm dân cư hình thành dọc hai bên bờ nước.

Giữa một vùng ven biển vốn được hình dung bằng những bãi cát thấp và Biển Đông, Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu còn có những điểm địa hình cao hơn nằm trong rừng. Tầm Bồ là một trong số đó. Với độ cao khoảng 114 m, nơi đây không phải một ngọn núi lớn, nhưng đủ để mở ra một góc nhìn khác về vùng đất: từ rừng nhìn về phía dải biển Hồ Cốc – Hồ Tràm.Câu chuyện của Tầm Bồ vì thế không nằm ở độ cao. Điều đáng chú ý là vị trí của một điểm cao giữa khu rừng tự nhiên nằm rất gần biển.

Ở phía biển của Bình Châu có một khoảng cửa nước nối không gian phía trong với Biển Đông. Trên bản đồ địa danh biển Việt Nam, nơi này mang tên Cửa Bình Châu. Gần đó là Đầm Bình Châu, cảng cá, khu neo đậu tàu thuyền và những công trình phục vụ hoạt động nghề biển.

Trên hành trình từ vùng đất phía trong Đông Nam Bộ về cửa biển Lộc An, sông Ray đi qua một công trình đã làm thay đổi đáng kể cảnh quan và vai trò của dòng nước: Hồ Sông Ray. Với dung tích hơn 215 triệu m³, đây không đơn thuần là một mặt hồ rộng giữa vùng nông nghiệp mà là một hồ chứa có vai trò quan trọng đối với nguồn nước của cả khu vực.

Trước khi gặp Biển Đông tại Lộc An, nước của sông Ray đã đi qua một hành trình dài từ vùng đất phía trong của Đông Nam Bộ. Dòng sông đi qua địa bàn Đồng Nai, tiếp tục chảy về phía nam, qua hồ chứa Sông Ray rồi cuối cùng mở ra vùng cửa biển Lộc An. Nếu nhìn Lộc An từ phía biển, sông Ray là dòng nước đi đến điểm kết thúc; nhưng nếu lần ngược dòng, đó lại là một câu chuyện kéo dài qua nhiều vùng đất.

Ở phía biển của xã Bình Châu, những con tàu đánh cá, bến neo đậu và hoạt động mua bán thủy sản tạo nên một diện mạo rất khác với rừng hay suối khoáng nóng thường được nhắc đến khi nói về vùng đất này. Nơi người dân quen gọi là Cảng cá Bình Châu cũng gắn với tên Bến Lội trong các tài liệu quản lý nghề cá, lưu giữ một phần đời sống biển đã hình thành và tiếp diễn qua nhiều năm.

Giữa vùng rừng ven biển Bình Châu, có một hiện tượng tự nhiên đã khiến tên Bình Châu được biết đến từ rất lâu trước khi những khu nghỉ dưỡng hiện đại xuất hiện: nước nóng từ lòng đất. Hàng chục điểm nước khoáng nóng lộ thiên, có nơi đạt nhiệt độ khoảng 80°C, tạo nên một không gian đặc biệt giữa rừng, cách Biển Đông không xa.