Nhà thờ Giáo xứ Martinô – Giáo hạt Vĩnh An, Giáo phận Long Xuyên

Đây là một cộng đoàn Công giáo mang dấu ấn khá đặc biệt của vùng đồng bằng sông Cửu Long. Lịch sử giáo xứ gắn với những gia đình Công giáo miền Bắc di cư vào Nam năm 1954, sau đó đến vùng Kênh E1 khai phá đất đai, làm ruộng và từng bước xây dựng nên một cộng đoàn Công giáo giữa vùng kinh rạch Cái Sắn.

Từ những gia đình Công giáo miền Bắc di cư

Nguồn gốc của Giáo xứ Martinô gắn với Giáo xứ Bắc Xuyên, một cộng đoàn Công giáo được hình thành từ những gia đình di cư từ miền Bắc vào Nam sau năm 1954.

Phần lớn giáo dân tại khu vực Martinô có nguồn gốc từ Giáo phận Bắc Ninh, thuộc bốn làng Đại Yên, Tiên Nha, Thanh Rã và Nhật Đức.

Sau khi vào miền Nam, các gia đình tiếp tục di chuyển về khu vực đồng bằng sông Cửu Long, khai phá vùng đất dọc các tuyến kinh và sinh sống chủ yếu bằng nghề nông.

Đó cũng là bối cảnh hình thành nhiều xóm đạo dọc hệ thống kênh đào của vùng Cái Sắn.

Cộng đoàn Martinô hình thành năm 1975

Năm 1975 được xem là dấu mốc hình thành cộng đoàn Martinô.

Hai khu 4 và 5 thuộc Giáo xứ Bắc Xuyên được tách ra, hình thành một cộng đoàn Công giáo riêng trên khu vực hai bên Kênh E1.

Địa bàn cộng đoàn kéo dài dọc hai bờ kênh, từ khoảng cuối cây số 4 đến cuối cây số 6 và mở rộng về phía kênh Đòn Giông.

Trong những năm đầu, đời sống người dân còn nhiều khó khăn. Phần lớn các gia đình sống bằng nghề làm ruộng, chăn nuôi và lao động nông nghiệp.

Nhưng chính trong môi trường ấy, cộng đoàn Công giáo dần ổn định và phát triển.

Ngôi nhà thờ giữa vùng Kênh E1

Một dấu mốc quan trọng diễn ra trong thập niên 1980 khi cộng đoàn tiến hành xây dựng ngôi thánh đường mới.

Công trình được thực hiện trong thời gian cha Hiêrônimô Vũ Văn Tác phụ trách cộng đoàn.

Đến năm 1987, ngôi nhà thờ được hoàn thành và khánh thành.

Từ đó, nhà thờ trở thành trung tâm sinh hoạt tôn giáo của những gia đình Công giáo sống dọc hai bên Kênh E1.

Giữa một vùng đất được định hình bởi ruộng đồng và hệ thống kinh rạch, sự hiện diện của ngôi nhà thờ cũng trở thành một dấu mốc quen thuộc trong đời sống cộng đồng địa phương.

Tên gọi Martinô và vị thánh của lòng bác ái

Giáo xứ mang tên Thánh Martinô de Porres, vị thánh nổi tiếng trong Giáo hội Công giáo bởi đời sống khiêm nhường và tinh thần phục vụ người nghèo.

Thánh Martinô de Porres sinh năm 1579 tại Lima, Peru. Ngài dành phần lớn cuộc đời chăm sóc người nghèo, người bệnh và những người bị xã hội bỏ quên.

Ngài qua đời ngày 3/11/1639 và ngày 3 tháng 11 trở thành ngày lễ kính Thánh Martinô de Porres trong lịch phụng vụ Công giáo.

Theo tư liệu về cộng đoàn Martinô Kênh E1, trong quá trình xây dựng nhà thờ những năm 1980, cha Hiêrônimô Vũ Văn Tác thường cầu xin sự chuyển cầu của Thánh Martinô để công việc được thuận lợi.

Sau khi nhà thờ hoàn thành năm 1987, cộng đoàn mang tên Martinô, gắn bó với vị thánh được biết đến đặc biệt qua tinh thần bác ái và phục vụ.

Từ một họ đạo trở thành Giáo xứ Martinô

Sau nhiều năm hình thành và phát triển từ cộng đoàn tách ra khỏi Bắc Xuyên, đến năm 2007, Martinô được nâng lên thành một giáo xứ.

Từ đây, Giáo xứ Martinô Kênh E1 trở thành một đơn vị mục vụ thuộc Giáo hạt Vĩnh An, Giáo phận Long Xuyên.

Việc hình thành giáo xứ đánh dấu một chặng đường hơn ba thập niên kể từ những ngày đầu của cộng đoàn năm 1975.

Một xứ đạo gắn với vùng kinh rạch Cái Sắn

Một nét đáng chú ý của Giáo xứ Martinô là lịch sử của giáo xứ gắn chặt với quá trình hình thành các cộng đồng dân cư Công giáo trên vùng kinh rạch.

Những thế hệ đầu tiên đến đây chủ yếu sống bằng nông nghiệp. Họ cùng nhau khai phá đất đai, làm đường, xây cầu và từng bước cải thiện điều kiện sinh hoạt.

Tư liệu lịch sử của giáo xứ còn ghi nhận cộng đoàn đã tham gia xây dựng lưới điện trong những năm 1995–1996, nâng cấp đường giao thông nông thôn, thay cầu khỉ bằng cầu bê tông và góp đất xây dựng trường học.

Qua đó có thể thấy nhà thờ và cộng đoàn giáo xứ không chỉ gắn với đời sống tôn giáo mà còn đồng hành với quá trình phát triển của khu dân cư Kênh E1.

Giáo xứ Martinô ngày nay

Ngày nay, Giáo xứ Martinô tiếp tục là một cộng đoàn thuộc Giáo hạt Vĩnh An, Giáo phận Long Xuyên.

Sau nhiều thế hệ, câu chuyện về những gia đình Công giáo từ miền Bắc di cư năm 1954, những năm khai phá vùng Kênh E1 và quá trình hình thành giáo xứ vẫn là một phần ký ức của cộng đồng nơi đây.

Đặc biệt, theo thông tin thuyên chuyển linh mục tháng 7/2026, cha Carôlô Nguyễn Thanh Hiếu được bổ nhiệm từ Giáo xứ Kinh Tràm về làm cha sở Giáo xứ Martinô Kênh E1, kế nhiệm cha Đaminh Trần Hoàng Hiệp.

Thông tin Nhà thờ Giáo xứ Martinô

Tên: Nhà thờ Giáo xứ Martinô
Tên gọi khác: Giáo xứ Martinô Kênh E1
Giáo xứ: Martinô
Giáo hạt: Vĩnh An
Giáo phận: Giáo phận Long Xuyên
Bổn mạng: Thánh Martinô de Porres
Ngày lễ kính: 03/11
Hình thành cộng đoàn: 1975
Nguồn gốc: Tách từ hai khu 4 và 5 của Giáo xứ Bắc Xuyên
Nhà thờ: Khánh thành năm 1987
Nâng lên giáo xứ: 2007
Cha sở: Linh mục Carôlô Nguyễn Thanh Hiếu – được bổ nhiệm tháng 7/2026
Địa chỉ quen dùng: Kênh E1, xã Thạnh An, huyện Vĩnh Thạnh, thành phố Cần Thơ
Nguồn gốc cộng đoàn: Phần lớn giáo dân gốc Giáo phận Bắc Ninh, di cư vào miền Nam từ năm 1954

Từ những gia đình Công giáo miền Bắc rời quê hương vào Nam năm 1954, đến những năm tháng khai phá ruộng đồng bên Kênh E1 và sự hình thành cộng đoàn năm 1975, Giáo xứ Martinô mang trong mình câu chuyện của một thế hệ di dân lập nghiệp trên vùng đất mới.

Ngôi nhà thờ giữa miền kinh rạch ngày nay vì thế không chỉ là nơi sinh hoạt đức tin của cộng đoàn thuộc Giáo hạt Vĩnh An, Giáo phận Long Xuyên, mà còn lưu giữ ký ức về hành trình từ Bắc Ninh – miền Nam – Cái Sắn – Kênh E1 của nhiều gia đình Công giáo qua các thế hệ.