Nhà thờ Giáo xứ Tân Thanh – Giáo hạt Bảo Lộc, Giáo phận Đà Lạt

Trải qua hơn bảy thập niên, từ những căn lều và nhà nguyện tạm ban đầu, Tân Thanh đã phát triển thành một giáo xứ ổn định. Ngôi thánh đường hiện nay được đặt viên đá đầu tiên năm 1962 và được cung hiến năm 1982.

Hình thành từ cuộc di cư năm 1954

Lịch sử Giáo xứ Tân Thanh bắt đầu vào cuối năm 1954.

Sau khi cùng đồng bào Công giáo Thanh Hóa di cư vào miền Nam, cha Bênarđô Đỗ Anh Huynh tìm kiếm một vùng đất phù hợp để cộng đồng có thể ổn định cuộc sống lâu dài.

Khu vực Tân Thanh ngày nay được lựa chọn nhờ địa hình tương đối bằng phẳng, diện tích rộng và có nhiều khe suối cung cấp nguồn nước.

Cha Đỗ Anh Huynh sau đó trở về Sài Gòn vận động các gia đình đồng hương Thanh Hóa đến định cư, đồng thời liên hệ để chuẩn bị lều trại và phương tiện đưa người lên vùng đất mới.

Từ đây, một cộng đồng Công giáo mới bắt đầu hình thành giữa cao nguyên Bảo Lộc.

Tân Thanh – một “Thanh Hóa mới” trên cao nguyên

Tên gọi Tân Thanh mang dấu ấn khá rõ của cộng đồng đầu tiên.

“Tân” mang nghĩa mới, còn “Thanh” gợi về Thanh Hóa, quê hương của phần lớn những gia đình tiên phong. Vì vậy, Tân Thanh có thể hiểu là một “Thanh Hóa mới” được hình thành trên vùng đất Bảo Lộc.

Địa bàn Giáo xứ Tân Thanh ban đầu rộng hơn rất nhiều so với ngày nay, bao gồm những vùng sau này phát triển và hình thành các giáo xứ Tân Thanh, Thanh Xá, Thượng Thanh và Thanh Xuân.

Điều này cho thấy Tân Thanh không chỉ là một giáo xứ hình thành sau cuộc di cư năm 1954 mà còn là một trong những cộng đồng có vai trò quan trọng trong quá trình hình thành mạng lưới các giáo xứ Công giáo tại khu vực Bảo Lộc.

Từ những căn lều đến nhà thờ đầu tiên

Những ngày đầu của Tân Thanh khá đơn sơ.

Nhà thờ đầu tiên thực chất chỉ là một căn lều vải lớn, bên trong đặt bàn thờ bằng tre nứa để cộng đồng có nơi sinh hoạt.

Sau đó, một nhà thờ khác được dựng lên với mái và vật liệu tôn xi măng. Ngôi nhà thờ thứ ba được xây bằng gỗ, tường gỗ và mái tôn xi măng.

Những công trình lần lượt được thay thế phản ánh quá trình cộng đồng từng bước ổn định cuộc sống sau khi đến vùng đất mới.

Trường học hình thành cùng với giáo xứ

Một điểm đáng chú ý trong lịch sử Tân Thanh là việc xây dựng cộng đồng dân cư đi song song với giáo dục.

Chỉ khoảng năm tháng sau khi khu định cư hình thành tương đối ổn định, các gia đình đã bắt đầu tổ chức trường học cho trẻ em.

Cha Gioan Baotixita Nguyễn Văn Khấn được giao phụ trách việc kiến thiết và hoàn thiện các thủ tục. Các lớp tiểu học và mẫu giáo lần lượt hình thành, có thời điểm hơn 600 trẻ thường xuyên đến học.

Đầu năm 1956, Ký Nhi Viện được thành lập để hỗ trợ việc học tập và lưu trú của trẻ em ở xa.

Những năm sau đó, trường học tiếp tục được mở rộng. Khi học sinh bước vào bậc trung học nhưng trường gần nhất cách nhiều kilômét, giáo xứ từng bước mở thêm các lớp học để đáp ứng nhu cầu của cộng đồng.

Nhìn dưới góc độ lịch sử địa phương, đây là chi tiết khá đáng giá: những người đến vùng đất mới không chỉ dựng nhà và nhà thờ mà rất sớm đã quan tâm đến trường học và việc học của thế hệ sau.

Xây dựng Nhà thờ Tân Thanh hiện nay

Khi cộng đồng ngày càng ổn định, nhu cầu xây dựng một ngôi thánh đường kiên cố được đặt ra.

Ngày 13/05/1962, Đức cha Simon Hòa Nguyễn Văn Hiền, Giám mục Giáo phận Đà Lạt, cử hành nghi thức đặt viên đá đầu tiên xây dựng ngôi Nhà thờ Tân Thanh hiện nay.

Sau hơn một năm xây dựng, Thánh lễ đầu tiên đã có thể được cử hành trong ngôi nhà thờ mới dù một số hạng mục phụ vẫn chưa hoàn thành.

Từ năm 1970, công trình tiếp tục được mở rộng thêm phần cánh Thánh giá. Việc xây dựng kéo dài qua nhiều năm và được hoàn thiện sau năm 1975.

Khu vực cung thánh sau đó cũng được chỉnh sửa để phù hợp hơn với những thay đổi trong phụng vụ.

Cung hiến Nhà thờ ngày 28/08/1982

Ngày 28/08/1982 là một dấu mốc quan trọng trong lịch sử Giáo xứ Tân Thanh.

Đức cha Bartôlômêô Nguyễn Sơn Lâm, Giám mục Giáo phận Đà Lạt, cử hành trọng thể nghi thức cung hiến nhà thờ.

Từ căn lều vải của những ngày đầu định cư năm 1954, cộng đồng Tân Thanh sau gần ba thập niên đã có một ngôi thánh đường ổn định và trở thành trung tâm sinh hoạt của giáo xứ.

Nhà thờ mang tước hiệu Thánh Tâm Chúa Giêsu. Hồ sơ Giáo phận Đà Lạt công bố năm 2024 ghi nhận bổn mạng Giáo xứ Tân Thanh là Đức Mẹ Lên Trời, kính ngày 15/08.

Các linh mục gắn với lịch sử Tân Thanh

Người có vai trò sáng lập và cũng là cha sở đầu tiên của Giáo xứ Tân Thanh là cha Bênarđô Đỗ Anh Huynh, phục vụ từ tháng 11/1954 đến giữa năm 1956.

Sau đó, nhiều linh mục tiếp tục đảm nhiệm công việc mục vụ và xây dựng cộng đồng.

Trong số đó, cha Micae Ngô Đức Cường có một giai đoạn phục vụ lâu dài tại Tân Thanh. Dưới thời ngài, nhiều cơ sở của giáo xứ được xây dựng và mở rộng, đặc biệt là ngôi thánh đường hiện nay.

Cha Micae Ngô Đức Cường qua đời tại giáo xứ ngày 17/12/1990.

Cha Giuse Nguyễn Viết Đinh tiếp tục phụ trách giáo xứ, sau đó cha Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Hoàng nhận nhiệm sở từ ngày 18/12/2008.

Hiện nay, linh mục Giuse Lê Minh Long là Quản xứ Giáo xứ Tân Thanh. Thông tin này tiếp tục được Giáo phận Đà Lạt xác nhận trong chương trình hành hương Năm Thánh vào tháng 3/2025.

Một trong những điểm hành hương Năm Thánh 2025

Trong Năm Thánh 2025, Nhà thờ Giáo xứ Tân Thanh được chọn là một trong ba nhà thờ của Giáo hạt Bảo Lộc làm điểm hành hương, cùng với Nhà thờ Giáo xứ Bảo Lộc và Nhà thờ Giáo xứ La Vang Đambri.

Ngày 21/03/2025, Đức cha Đaminh Nguyễn Văn Mạnh, Giám mục Giáo phận Đà Lạt, đã về Tân Thanh chủ sự Thánh lễ và chương trình hành hương dành cho các giáo xứ trong Giáo hạt Bảo Lộc.

Đây là một dấu mốc mới trong lịch sử của giáo xứ sau hơn 70 năm hình thành và phát triển.

Giờ lễ Nhà thờ Giáo xứ Tân Thanh

Theo lịch được Giáo phận Đà Lạt công bố:

Ngày thường: 05:00, 17:00
Thứ Bảy: 17:00 – Thánh lễ Chúa nhật
Chúa nhật: 05:00, 08:00 (Thiếu nhi), 17:00

Giờ lễ có thể được điều chỉnh trong các dịp lễ trọng hoặc theo chương trình mục vụ của giáo xứ.

Giáo xứ Tân Thanh ngày nay

Theo hồ sơ Giáo phận Đà Lạt công bố năm 2024, Giáo xứ Tân Thanh có khoảng 920 gia đình với 3.618 giáo dân.

Từ cộng đồng ban đầu hình thành bởi những người Công giáo Thanh Hóa di cư năm 1954, qua nhiều thế hệ, Tân Thanh đã trở thành một giáo xứ ổn định của Giáo hạt Bảo Lộc.

Địa bàn rộng lớn ban đầu cũng dần phát triển thành nhiều cộng đồng và giáo xứ riêng. Vì vậy, lịch sử Tân Thanh có mối liên hệ khá chặt với quá trình hình thành các Giáo xứ Thanh Xá, Thượng Thanh và Thanh Xuân ngày nay.

Giá trị lịch sử và cộng đồng

Giáo xứ Tân Thanh mang một câu chuyện khá tiêu biểu về quá trình hình thành những cộng đồng Công giáo di cư trên cao nguyên Lâm Đồng sau năm 1954.

Từ một vùng đất còn nhiều rừng rậm, những gia đình đầu tiên đã cùng nhau khai phá đất đai, dựng nhà, tổ chức khu dân cư, xây nhà nguyện và mở trường học cho con em.

Tên gọi Tân Thanh vẫn lưu giữ nguồn gốc Thanh Hóa của thế hệ đầu tiên.

Nhà thờ hiện nay, với viên đá đầu tiên được đặt năm 1962 và được cung hiến năm 1982, là một phần trong hành trình ấy. Giá trị của Nhà thờ Tân Thanh vì vậy không chỉ nằm ở kiến trúc mà còn ở câu chuyện về di dân, lập nghiệp, giáo dục và hình thành cộng đồng tại vùng Bảo Lộc từ giữa thế kỷ XX.

Thông tin địa điểm

Tên: Nhà thờ Giáo xứ Tân Thanh
Tên thường gọi: Nhà thờ Tân Thanh
Giáo xứ: Giáo xứ Tân Thanh
Giáo hạt: Giáo hạt Bảo Lộc
Giáo phận: Giáo phận Đà Lạt
Thành lập: 1954
Người sáng lập: Cha Bênarđô Đỗ Anh Huynh
Tước hiệu nhà thờ: Thánh Tâm Chúa Giêsu
Bổn mạng theo hồ sơ Giáo phận năm 2024: Đức Mẹ Lên Trời – 15/08
Đặt viên đá đầu tiên nhà thờ hiện nay: 13/05/1962
Cung hiến: 28/08/1982
Quản xứ: Linh mục Giuse Lê Minh Long
Quy mô tham khảo: 920 gia đình, 3.618 giáo dân (số liệu công bố năm 2024)
Địa chỉ cũ: 20 Nguyễn Trãi, xã Lộc Thanh, TP. Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng
Địa giới hiện hành: Khu vực phường 1 Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng
Loại hình: Nhà thờ Công giáo – địa điểm lịch sử và sinh hoạt cộng đồng.