Nhà thờ Huyện Sỹ – Giáo xứ Chợ Đũi, một trong những nhà thờ cổ ấn tượng của Sài Gòn

Trải qua hơn một thế kỷ, công trình vẫn nổi bật với kiến trúc Tân Gothic, những hàng cột đá granite, hệ thống vòm nhọn và các ô kính màu tạo nên hiệu ứng ánh sáng đặc trưng bên trong thánh đường.

Giáo xứ nhận Thánh Philípphê Tông đồ làm bổn mạng. Bên cạnh tên Nhà thờ Chợ Đũi, tên gọi Nhà thờ Huyện Sỹ đã trở nên quen thuộc với nhiều thế hệ người dân Sài Gòn.

Họ đạo Chợ Đũi – một trong những họ đạo lâu đời của Sài Gòn

Lịch sử Nhà thờ Huyện Sỹ gắn liền với Họ đạo Chợ Đũi, được hình thành từ năm 1859.

Trong giai đoạn đầu, cộng đoàn có một ngôi nhà thờ đơn sơ phục vụ sinh hoạt. Đến cuối thế kỷ XIX, một ngôi nhà thờ bằng ngói được xây dựng để thay thế công trình ban đầu.

Khoảng năm 1900, khi nhà thờ cũ xuống cấp, kế hoạch xây dựng một ngôi thánh đường mới được triển khai.

Đây chính là công trình Nhà thờ Huyện Sỹ còn hiện diện đến ngày nay.

Huyện Sỹ Lê Phát Đạt và câu chuyện xây dựng nhà thờ

Tên gọi Nhà thờ Huyện Sỹ bắt nguồn từ ông Lê Phát Đạt, thường được gọi là Huyện Sỹ, một điền chủ nổi tiếng tại Nam Kỳ cuối thế kỷ XIX.

Ông cùng gia đình đã hiến đất và dành một phần lớn tài sản để hỗ trợ việc xây dựng ngôi thánh đường mới cho Họ đạo Chợ Đũi.

Công trình được khởi công năm 1902, theo thiết kế của linh mục Bouttier, và hoàn thành vào năm 1905.

Ban đầu, nhà thờ vẫn được gọi theo tên của họ đạo là Nhà thờ Chợ Đũi. Do vai trò đặc biệt của gia đình Huyện Sỹ đối với việc hình thành công trình, người dân dần quen gọi nơi đây là Nhà thờ Huyện Sỹ.

Tên gọi này được sử dụng rộng rãi cho đến ngày nay.

Kiến trúc Tân Gothic đặc trưng

Nhà thờ Huyện Sỹ được xây dựng theo phong cách Tân Gothic, một phong cách kiến trúc phổ biến trong nhiều công trình Công giáo cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX.

Nhìn từ bên ngoài, công trình nổi bật với tháp chuông cao, hệ thống cửa vòm nhọn và bố cục thánh đường kéo dài theo trục chính.

Một nét đặc biệt của Nhà thờ Huyện Sỹ là việc sử dụng đá granite Biên Hòa tại mặt tiền, chân cột và các cột chính bên trong thánh đường.

Đây là loại vật liệu có độ bền cao và tạo nên vẻ chắc chắn, khác biệt so với nhiều nhà thờ được xây dựng cùng thời.

Một không gian kiến trúc và ánh sáng

Điểm đáng chú ý khi bước vào Nhà thờ Huyện Sỹ không chỉ nằm ở quy mô công trình mà còn ở cách kiến trúc kết hợp với ánh sáng tự nhiên.

Chính điện sử dụng hệ thống vòm chịu lực dạng cung nhọn, đặc trưng của kiến trúc Gothic.

Hai bên tường bố trí nhiều cửa sổ dạng vòm với các mảng kính màu nghệ thuật nhập từ Ý.

Khi ánh sáng tự nhiên đi qua các ô kính màu, không gian bên trong thay đổi theo từng thời điểm trong ngày, làm nổi bật các hàng cột đá, mái vòm và những chi tiết kiến trúc của thánh đường.

Chính sự kết hợp giữa đá, vòm kiến trúc và kính màu đã tạo nên nét riêng cho không gian Nhà thờ Huyện Sỹ.

Tháp chuông Nhà thờ Huyện Sỹ

Tháp chuông là một trong những điểm nhận diện nổi bật của công trình.

Theo các tư liệu về kiến trúc nhà thờ, tháp chính cao khoảng 57 m, tính cả thánh giá và biểu tượng gà trống trên đỉnh.

Bên trong tháp có bốn quả chuông được đúc tại Pháp vào năm 1905.

Hai quả chuông lớn có đường kính khoảng 1,05 m, hai quả nhỏ có đường kính khoảng 0,95 m.

Sau hơn một thế kỷ, tháp chuông vẫn là một phần quan trọng tạo nên dáng vẻ đặc trưng của Nhà thờ Huyện Sỹ giữa khu vực trung tâm thành phố.

Bổn mạng Thánh Philípphê Tông đồ

Giáo xứ Chợ Đũi nhận Thánh Philípphê Tông đồ làm bổn mạng.

Trên vòm cửa chính của nhà thờ có tượng Thánh Philípphê bằng đá cẩm thạch, tay cầm thánh giá.

Lễ kính Thánh Philípphê Tông đồ được cử hành vào ngày 03/05 hằng năm.

Đây cũng là một trong những dịp quan trọng trong đời sống thường niên của cộng đoàn Giáo xứ Chợ Đũi.

Nơi an nghỉ của ông bà Huyện Sỹ

Một nét đặc biệt khác của Nhà thờ Huyện Sỹ là nơi đây còn lưu giữ phần mộ của ông Lê Phát Đạt và bà Huỳnh Thị Tài.

Khu mộ được bố trí phía sau cung thánh.

Hai ngôi mộ bằng đá cẩm thạch được chạm khắc công phu, phía trên có tượng thể hiện chân dung toàn thân của hai ông bà.

Không gian này vừa gắn với lịch sử gia đình Huyện Sỹ, vừa lưu lại câu chuyện của những người đã đóng góp quan trọng cho việc xây dựng ngôi thánh đường.

Khuôn viên Nhà thờ Huyện Sỹ

Không chỉ có ngôi thánh đường chính, khuôn viên Nhà thờ Huyện Sỹ còn có nhiều công trình và không gian khác.

Trong khuôn viên có đài Thánh Matthêu Lê Văn Gẫm, một vị thánh tử đạo Việt Nam có mối liên hệ với vùng Chợ Đũi.

Bên cạnh đó còn có tượng đài Thánh Giuse, đài Thiên thần bổn mạng và núi Đức Mẹ Lộ Đức được xây dựng năm 1960.

Những công trình này hình thành một quần thể tôn giáo tương đối hoàn chỉnh giữa khu vực đô thị đông đúc của trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh.

Giờ lễ Nhà thờ Huyện Sỹ – Giáo xứ Chợ Đũi

Chúa nhật: 05:00 – 06:30 – 08:00 – 09:30 – 11:00 – 16:30 – 18:00 – 19:30

Thứ Hai: 05:00 – 15:00 – 17:30

Thứ Ba: 05:00 – 15:00 – 17:30

Thứ Tư: 05:00 – 15:00 – 17:30

Thứ Năm: 05:00 – 15:00 – 17:30

Thứ Sáu: 05:00 – 15:00 – 17:30

Thứ Bảy: 05:00 – 15:00 – 17:30 – 19:30

Thánh lễ lúc 15:00 gắn với việc kính Lòng Chúa Thương Xót.

Giờ Thánh lễ có thể được điều chỉnh vào các dịp lễ trọng hoặc theo thông báo của giáo xứ.

Giá trị lịch sử và kiến trúc

Nhà thờ Huyện Sỹ là một trong những công trình Công giáo tiêu biểu còn được bảo tồn tại khu vực trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh.

Giá trị của nơi đây không chỉ nằm ở tuổi đời hơn một thế kỷ của ngôi thánh đường mà còn gắn với lịch sử Họ đạo Chợ Đũi từ năm 1859.

Những hàng cột đá granite Biên Hòa, hệ thống vòm Gothic, kính màu nghệ thuật, tháp chuông và nhiều chi tiết kiến trúc còn được lưu giữ tạo nên nét riêng của công trình.

Năm 2019, Họ đạo Chợ Đũi đã tổ chức kỷ niệm 160 năm hình thành, 1859–2019.

Ngày nay, Nhà thờ Huyện Sỹ vừa tiếp tục là trung tâm sinh hoạt của Giáo xứ Chợ Đũi, vừa là một công trình kiến trúc lâu đời gắn với lịch sử phát triển của đô thị Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh.

Thông tin địa điểm

Tên phổ biến: Nhà thờ Huyện Sỹ
Tên theo giáo xứ: Nhà thờ Giáo xứ Chợ Đũi
Tên gọi khác: Nhà thờ Chợ Đũi
Giáo xứ: Giáo xứ Chợ Đũi
Giáo hạt: Giáo hạt Chợ Quán
Giáo phận: Tổng Giáo phận Sài Gòn – TP.HCM
Bổn mạng: Thánh Philípphê Tông đồ
Ngày lễ bổn mạng: 03/05
Địa chỉ: 1 Tôn Thất Tùng, phường Bến Thành, TP.HCM
Hình thành Họ đạo Chợ Đũi: 1859
Khởi công ngôi thánh đường hiện nay: 1902
Hoàn thành: 1905
Người thiết kế: Linh mục Bouttier
Phong cách kiến trúc: Tân Gothic
Chiều cao tháp chuông: khoảng 57 m
Nhân vật gắn với công trình: Huyện Sỹ Lê Phát Đạt và gia đình
Loại hình: Nhà thờ Công giáo – công trình tôn giáo, lịch sử và kiến trúc.