Strathearn Distillery – Nhà chưng cất nhỏ giữa miền quê Perthshire

Từ những công trình nông trại cũ đến một distillery nhỏ của Scotland

Strathearn Distillery bắt đầu hoạt động năm 2013 tại vùng Highland Perthshire, gần Methven và không xa thành phố Perth.

Thay vì một tổ hợp sản xuất whisky lớn, Strathearn hình thành trong những công trình vốn thuộc một trang trại. Quy mô nhỏ ngay từ đầu đã định hình cách nhà chưng cất tiếp cận whisky: sản xuất theo từng mẻ nhỏ, thử nghiệm nhiều phương pháp và dành nhiều sự can thiệp trực tiếp của con người trong quá trình làm rượu.

Những thiết bị ban đầu cũng phản ánh rõ tinh thần ấy. Strathearn sử dụng wash still và spirit still có kích thước rất nhỏ so với phần lớn các nhà chưng cất Scotch whisky truyền thống.

Trong những năm đầu, nhà máy từng thử nghiệm cả chưng cất hai lần và ba lần, malt có peat và không peat, cùng nhiều loại thùng khác nhau. Những thùng dung tích nhỏ cũng từng trở thành một nét nhận diện của Strathearn trong giai đoạn craft distilling ban đầu.

Nhưng câu chuyện của nhà chưng cất bước sang một chương hoàn toàn mới vào năm 2019.

Năm 2019 – khi Douglas Laing trở thành nhà chưng cất

Douglas Laing & Co. được Fred Douglas Laing thành lập tại Glasgow năm 1948. Qua nhiều thập niên, gia đình Laing xây dựng tên tuổi trong thế giới Scotch whisky với vai trò blender và independent bottler, sở hữu những dòng whisky quen thuộc như Old Particular, XOP hay Remarkable Regional Malts.

Đến năm 2019, Douglas Laing mua lại Strathearn Distillery.

Thương vụ này có ý nghĩa lớn hơn việc bổ sung thêm một thương hiệu vào danh mục. Sau hơn 70 năm làm việc với whisky từ các nhà chưng cất khác, gia đình Laing lần đầu tiên trực tiếp sở hữu một distillery đang hoạt động.

Từ đây, Douglas Laing bắt đầu đầu tư vào Strathearn, đồng thời định hình lại phong cách single malt mà nhà máy sẽ theo đuổi lâu dài.

Quy mô nhỏ vẫn được giữ lại. Thay vì biến Strathearn thành một cơ sở sản xuất lớn, chủ sở hữu mới tiếp tục khai thác chính đặc điểm thủ công vốn tạo nên cá tính của nhà máy.

Một thùng spirit mỗi ngày và 144 giờ lên men

Nếu sản lượng là thước đo quan trọng tại nhiều distillery, Strathearn lại chủ động đi theo hướng khác.

Quá trình sản xuất gần như không dựa vào tự động hóa. Malted barley được đưa vào nhà máy bằng tay, mash tun có kích thước nhỏ và nhiều quyết định trong quá trình chưng cất vẫn phụ thuộc trực tiếp vào kinh nghiệm của người làm whisky.

Một trong những điểm đáng chú ý nhất là thời gian lên men có thể kéo dài tới 144 giờ – lâu hơn đáng kể so với chu kỳ sản xuất phổ biến tại nhiều nhà chưng cất Scotch whisky.

Thời gian dài này được sử dụng để phát triển phong cách spirit giàu hương trái cây mà Strathearn theo đuổi.

Ngay cả việc xác định phần “heart” trong quá trình chưng cất cũng mang tính thủ công rõ rệt. Người chưng cất sử dụng khứu giác và vị giác để đưa ra quyết định về điểm cắt thay vì chỉ dựa vào một quy trình hoàn toàn tự động.

Strathearn hiện nhấn mạnh việc sử dụng Maris Otter malt, một giống đại mạch được đánh giá cao về hương vị nhưng không phải lựa chọn tối ưu nếu mục tiêu duy nhất là đạt sản lượng cồn cao nhất.

Kết quả của cách làm này là một con số khá đặc biệt: khoảng một thùng spirit mỗi ca sản xuất, thường được diễn đạt đơn giản là một thùng mỗi ngày.

Trong thế giới Scotch whisky có những nhà máy sản xuất hàng triệu, thậm chí hàng chục triệu lít mỗi năm, con số của Strathearn gần như rất nhỏ. Nhưng đó cũng chính là triết lý mà nhà chưng cất muốn giữ lại – ưu tiên hương vị và sự kiểm soát thay vì chạy theo sản lượng.

Strathearn Single Malt bước ra khỏi cánh cửa nhà chưng cất

Tháng 4/2024 đánh dấu một cột mốc mới khi Douglas Laing giới thiệu Strathearn Single Malt Scotch Whisky dưới quyền sở hữu của gia đình.

Đợt phát hành đầu tiên được tạo nên từ chỉ 32 thùng được lựa chọn, kết hợp whisky trưởng thành trong ex-Bourbon, Virgin Oak và ex-Sherry casks. Trong đó có cả những thùng được tiếp nhận khi Douglas Laing mua nhà máy và spirit được chưng cất sau khi gia đình Laing tiếp quản.

Whisky được đóng chai ở 50% ABV, không chill filtration và không bổ sung màu caramel.

Từ phiên bản đầu tiên, Strathearn tiếp tục được phát triển theo hình thức batch. Đến năm 2026, Batch 03 đã xuất hiện, tiếp tục sử dụng cấu trúc trưởng thành từ Bourbon, Virgin Oak và Sherry Oak nhưng tăng ảnh hưởng của thùng Sherry.

Điều đó cho thấy Strathearn đang dần bước qua giai đoạn của một craft distillery thử nghiệm để hình thành một phong cách Highland Single Malt rõ ràng hơn.

Nhưng có lẽ điều thú vị nhất của Strathearn vẫn nằm ở quy mô.

Giữa một ngành công nghiệp đã phát triển qua hàng thế kỷ, nơi những nhà chưng cất lớn có thể sản xuất hàng triệu lít spirit mỗi năm, vẫn tồn tại một distillery mà người ta có thể kể câu chuyện sản xuất bằng đơn vị “một thùng mỗi ngày”.

Từ những công trình nông trại cũ ở Perthshire, Strathearn đang cho thấy một hướng đi khác của Scotch whisky hiện đại: không nhất thiết phải lớn để có một vị trí riêng trên bản đồ whisky Scotland.

Thông tin Strathearn Distillery

• Tên: Strathearn Distillery
• Thành lập: 2013
• Địa điểm: Highland Perthshire, Scotland
• Khu vực whisky: Highlands
• Loại whisky: Single Malt Scotch Whisky
• Chủ sở hữu: Douglas Laing & Co.
• Douglas Laing tiếp quản: 2019
• Phong cách sản xuất: Quy mô nhỏ, nhiều công đoạn thủ công
• Malted barley: Chú trọng Maris Otter malt
• Thời gian lên men: Có thể lên tới 144 giờ
• Sản lượng theo cách mô tả của nhà sản xuất: Khoảng một thùng spirit mỗi ngày
• Thùng trưởng thành tiêu biểu: Ex-Bourbon, Virgin Oak và ex-Sherry Oak
• Strathearn Single Malt dưới thời Douglas Laing: Ra mắt năm 2024
• Nồng độ phiên bản chủ đạo: 50% ABV
• Xử lý whisky: Không chill filtration, không thêm màu
• Phiên bản hiện tại: Strathearn Single Malt đã phát triển đến Batch 03