Strathisla Distillery – Hơn hai thế kỷ whisky bên dòng Isla ở Speyside

Từ Milltown năm 1786 đến cái tên Strathisla

Câu chuyện bắt đầu năm 1786, khi George Taylor và Alexander Milne thành lập một nhà chưng cất tại Keith trên phần đất thuê từ Earl of Seafield.

Nhà máy ban đầu mang tên Milltown Distillery – đôi khi được ghi lại dưới cách viết Milton – và trải qua nhiều đời chủ sở hữu trong thế kỷ XIX. William Longmore tiếp quản nhà máy năm 1830, mở ra một giai đoạn dài gắn với gia đình Longmore.

Lịch sử Strathisla cũng không phải hành trình hoàn toàn bình lặng. Năm 1876, một trận hỏa hoạn gây thiệt hại cho nhà máy. Chỉ ba năm sau, năm 1879, một vụ nổ tại khu vực malt mill tiếp tục phá hủy một phần cơ sở sản xuất.

Nhà chưng cất vẫn được khôi phục và tiếp tục hoạt động.

Qua thời gian, tên gọi cũng thay đổi. Milltown trở thành Milton, rồi đến giữa thế kỷ XX, cái tên Strathisla được sử dụng chính thức – lấy cảm hứng từ dòng sông Isla chảy qua vùng đất này.

Chính khả năng tồn tại qua những biến động ấy khiến Strathisla ngày nay trở thành một dấu mốc đặc biệt trên bản đồ whisky Scotland: một nhà chưng cất có nguồn gốc từ cuối thế kỷ XVIII nhưng vẫn tiếp tục sản xuất whisky giữa thế kỷ XXI.

Nhà chưng cất cổ giữa thị trấn Keith

Nếu nhiều distillery Scotland nằm tách biệt giữa núi đồi, Strathisla lại gắn chặt với Keith – một trong những thị trấn quan trọng của vùng whisky Speyside.

Không gian nhà máy mang nhiều đường nét mà người ta thường hình dung khi nhắc đến một nhà chưng cất Scotch whisky truyền thống: những tòa nhà bằng đá, mái pagoda, kho whisky và những chiếc pot still bằng đồng nằm trong khu sản xuất đã tồn tại qua nhiều thế hệ.

Nguồn nước của Strathisla đến từ các mạch nước trong khu vực, trong đó Broomhill và Cossburn Springs được ghi nhận là những nguồn nước phục vụ hoạt động sản xuất.

Bên trong nhà máy hiện có hai wash still và hai spirit still. Malt sử dụng thuộc loại không peat, tạo nền tảng cho phong cách spirit thiên về trái cây, độ ngọt và sự mềm mại.

Strathisla cũng từng có hệ thống floor maltings riêng. Hoạt động tự malt hóa tại nhà máy chấm dứt vào khoảng năm 1950, khi nguồn malt bắt đầu được cung cấp từ những cơ sở chuyên nghiệp bên ngoài.

Ngày nay, quy trình đã được hiện đại hóa ở nhiều phần, nhưng hình ảnh và cấu trúc lịch sử vẫn giúp Strathisla giữ được dáng vẻ rất riêng của một distillery lâu đời.

Bước ngoặt năm 1950 và mối quan hệ với Chivas Regal

Một trong những cột mốc quan trọng nhất của Strathisla đến vào năm 1950, khi nhà chưng cất được Chivas Brothers mua lại.

Từ đây, Strathisla bước vào một chương mới.

Chivas Brothers vốn đã có lịch sử trong lĩnh vực blending và thương mại whisky. Việc sở hữu một malt distillery lâu đời giúp công ty có thêm nguồn whisky quan trọng cho các công thức phối trộn của mình.

Strathisla dần trở thành historic home of Chivas Regal.

Điều này cũng giải thích một nét khá đặc biệt của Strathisla. Dù bản thân là một Speyside single malt có lịch sử rất lâu đời, tên tuổi của nhà chưng cất đối với thị trường đại chúng lại thường đứng phía sau Chivas Regal.

Whisky Strathisla được đánh giá cao như một thành phần malt trong hệ thống blending của Chivas Brothers. Royal Salute cũng có mối liên hệ lịch sử với nhà máy: khi Royal Salute được tạo ra năm 1953 để đánh dấu lễ đăng quang của Nữ hoàng Elizabeth II, whisky từ Strathisla là một phần trong câu chuyện hình thành dòng blend cao tuổi này.

Năm 2001, cùng với Chivas Brothers, Strathisla trở thành một phần của tập đoàn Pernod Ricard. Nhà chưng cất vẫn tiếp tục hoạt động tại Keith cho đến ngày nay.

Một distillery không cần đứng một mình để trở nên quan trọng

Strathisla Single Malt vẫn xuất hiện qua một số phiên bản đóng chai, đặc biệt là các bản Distillery Reserve và những chai được independent bottler lựa chọn. Tuy nhiên, Strathisla chưa bao giờ được xây dựng thành một thương hiệu single malt toàn cầu theo cách The Glenlivet hay Aberlour được phát triển trong cùng hệ thống Chivas Brothers.

Điều đó không làm vai trò của nhà chưng cất nhỏ đi.

Ngược lại, Strathisla cho thấy một khía cạnh khác của thế giới Scotch whisky: có những distillery nổi tiếng bởi chính những chai whisky mang tên mình, nhưng cũng có những distillery dành phần lớn lịch sử để tạo nên cá tính cho những thương hiệu blended Scotch lớn hơn.

Ngày nay, Strathisla còn là một trong những brand home của Chivas Brothers và mở cửa đón khách tham quan. Người yêu whisky có thể đến Keith, bước vào những công trình lịch sử và tìm hiểu nơi Chivas Brothers xem như ngôi nhà tinh thần của Chivas Regal.

Từ Milltown năm 1786 đến Strathisla của hiện tại là hành trình kéo dài khoảng 240 năm. Tên gọi đã thay đổi, chủ sở hữu đã thay đổi, thiết bị và phương pháp sản xuất cũng từng bước hiện đại hơn, nhưng whisky vẫn tiếp tục được chưng cất tại nơi này.

Giữa một Speyside có hàng chục nhà chưng cất nổi tiếng, Strathisla vì thế mang một giá trị rất riêng: không chỉ là nơi làm ra whisky, mà còn là một phần ký ức còn sống của ngành Scotch whisky Scotland.

Thông tin Strathisla Distillery

• Tên: Strathisla Distillery
• Tên ban đầu: Milltown Distillery
• Thành lập: 1786
• Nhà sáng lập: George Taylor và Alexander Milne
• Địa điểm: Keith, Moray, Scotland
• Khu vực whisky: Speyside
• Loại whisky: Single Malt Scotch Whisky
• Chủ sở hữu: Chivas Brothers – Pernod Ricard
• Chivas Brothers mua lại: 1950
• Malt: Không peat
• Hệ thống chưng cất: 4 pot still – 2 wash still và 2 spirit still
• Nguồn nước: Broomhill và Cossburn Springs
• Vai trò: Malt whisky quan trọng trong hệ thống blending của Chivas Brothers
• Mối liên hệ nổi bật: Historic home of Chivas Regal
• Dấu ấn lịch sử: Nhà chưng cất còn hoạt động lâu đời nhất tại Scottish Highlands
• Tham quan: Có – Strathisla là một trong các brand home của Chivas Brothers