Tamdhu Distillery – nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky từ năm 1897 tại Speyside

Ra đời vào cuối thời kỳ Victoria, Tamdhu từng trải qua những giai đoạn phát triển, đóng cửa và hồi sinh. Ngày nay, nhà chưng cất thuộc Ian Macleod Distillers, một doanh nghiệp rượu mạnh độc lập thuộc sở hữu gia đình tại Scotland.

Điểm tạo nên bản sắc rõ nét nhất của Tamdhu hiện nay là triết lý sử dụng thùng gỗ sồi từng được seasoned bằng Oloroso sherry. Theo nhà sản xuất, toàn bộ whisky Tamdhu hiện được trưởng thành từ đầu đến cuối trong Oloroso sherry casks, thay vì chỉ sử dụng thùng sherry cho giai đoạn finishing.

Tamdhu ra đời năm 1897

Tamdhu được xây dựng năm 1897 bởi một nhóm doanh nhân địa phương với mục tiêu tạo nên một nhà chưng cất hiện đại tại Speyside.

Đây là giai đoạn ngành Scotch whisky phát triển mạnh vào cuối thế kỷ XIX. Nhu cầu whisky dành cho các nhà blending tăng cao khiến nhiều distillery mới xuất hiện tại Speyside.

Tamdhu được xây dựng bên bờ sông Spey và được xem là một trong những nhà chưng cất có thiết kế hiện đại vào thời điểm hình thành.

Những mẻ spirit đầu tiên bắt đầu được sản xuất vào cuối thế kỷ XIX, đặt nền móng cho lịch sử hơn một thế kỷ của Tamdhu.

Tamdhu và vùng whisky Speyside

Tamdhu nằm tại Knockando, gần Aberlour, thuộc vùng Speyside của Scotland.

Speyside là một khu vực tập trung mật độ nhà chưng cất Scotch whisky đặc biệt cao. Những tên tuổi như Glenfarclas, Cardhu, Glen Grant, Aberlour, The Macallan và nhiều distillery khác đều hình thành hoặc phát triển trong khu vực này.

Tên gọi Tamdhu bắt nguồn từ tiếng Gaelic Scotland, thường được giải thích với ý nghĩa gần với “Little Dark Hill” – ngọn đồi nhỏ tối màu.

Vị trí bên sông Spey giúp Tamdhu nằm ngay trong một trong những vùng địa lý quan trọng nhất của ngành Single Malt Scotch Whisky.

Đường sắt và Dalbeallie Station

Một chi tiết thú vị trong lịch sử Tamdhu là mối quan hệ với đường sắt.

Cuối thế kỷ XIX, hệ thống đường sắt Speyside đóng vai trò quan trọng trong việc vận chuyển nguyên liệu, than, thùng gỗ và whisky giữa các nhà chưng cất với những trung tâm thương mại lớn hơn.

Dalbeallie Station, nằm cạnh Tamdhu Distillery, được hoàn thành năm 1899.

Nhà ga này từng đóng vai trò quan trọng trong việc đưa những thùng sherry từ Tây Ban Nha đến nhà chưng cất và vận chuyển whisky từ Tamdhu ra bên ngoài.

Ngày nay đường sắt không còn giữ vai trò vận tải như trước, nhưng Dalbeallie vẫn là một phần của câu chuyện lịch sử Tamdhu. Nhà chưng cất thậm chí đã sử dụng tên Dalbeallie Dram cho những phiên bản whisky giới hạn được phát hành trong Spirit of Speyside Whisky Festival.

Mối liên hệ với những thùng sherry từ Tây Ban Nha

Câu chuyện sherry cask của Tamdhu bắt đầu rất sớm.

Theo lịch sử của thương hiệu, năm 1898, những người sáng lập Tamdhu đã tiếp nhận lô thùng sherry đầu tiên từ Tây Ban Nha.

Mối liên hệ ấy về sau trở thành nền tảng quan trọng trong cách Tamdhu xây dựng bản sắc whisky.

Ngày nay, nhà chưng cất lựa chọn cả European oak và American oak, sau đó các thùng được chuẩn bị tại vùng Jerez của Tây Ban Nha.

Gỗ làm thùng được hong khô trong thời gian dài trước khi đóng thành cask. Các thùng tiếp tục được seasoned bằng Oloroso sherry trước khi đưa từ Tây Ban Nha về Speyside.

Đây là một quá trình tốn nhiều thời gian và chi phí, nhưng lại đóng vai trò trung tâm trong phong cách whisky Tamdhu.

100% trưởng thành trong Oloroso sherry casks

Đây là điểm cần phân biệt Tamdhu với nhiều loại Scotch whisky khác.

Không ít whisky được trưởng thành chủ yếu trong ex-bourbon barrels rồi chuyển sang sherry casks trong một khoảng thời gian cuối để hoàn thiện hương vị – phương pháp thường được gọi là cask finishing.

Tamdhu lựa chọn một hướng khác.

Theo định hướng hiện tại của nhà chưng cất, mọi giọt Tamdhu Single Malt đều được trưởng thành hoàn toàn trong Oloroso sherry-seasoned oak casks từ đầu đến cuối.

Nhà chưng cất sử dụng cả European oak và American oak, với tỷ lệ và loại thùng khác nhau tùy expression.

Vì vậy, sherry cask không đơn thuần là một yếu tố bổ sung hương vị mà trở thành phần cốt lõi trong nhận diện của Tamdhu.

Từ Jerez đến Speyside

Hành trình của những chiếc thùng Tamdhu tạo nên một kết nối địa lý khá thú vị giữa Tây Ban Nha và Scotland.

Những cây sồi được lựa chọn và xử lý trước khi trở thành các thanh gỗ làm thùng. Sau quá trình hong khô, thùng được chế tác tại các cooperage ở khu vực Jerez.

Các thùng sau đó được đổ đầy Oloroso sherry và trải qua quá trình seasoning.

Khi quá trình này hoàn thành, sherry được lấy ra và những chiếc thùng được vận chuyển nguyên chiếc đến Tamdhu Distillery tại Speyside.

Tại đây, new make spirit của Tamdhu được đưa vào thùng và bắt đầu quá trình trưởng thành kéo dài nhiều năm.

Tamdhu gọi câu chuyện này là hành trình “Spain to Speyside” – từ vùng sherry của Tây Ban Nha đến vùng whisky Scotland.

Màu sắc tự nhiên từ thùng gỗ

Một đặc điểm thường thấy ở whisky Tamdhu là màu hổ phách tương đối đậm.

Nhà sản xuất cho biết màu sắc này đến tự nhiên từ quá trình whisky trưởng thành trong sherry oak casks.

Tùy loại gỗ, số lần sử dụng thùng và thời gian trưởng thành, whisky có thể phát triển những sắc độ khác nhau.

Việc nhấn mạnh màu tự nhiên cũng phù hợp với triết lý của Tamdhu: để thùng sherry tạo nên cả màu sắc, hương thơm và cấu trúc hương vị của whisky.

Phong cách whisky Tamdhu

Phong cách Tamdhu gắn chặt với ảnh hưởng của Oloroso sherry cask.

Các expression khác nhau có thể mang đặc tính riêng, nhưng nhìn chung thường xuất hiện những lớp hương của trái cây khô, nho khô, cam, vanilla, caramel, chocolate, hạt và gia vị ấm.

European oak thường đóng góp cấu trúc mạnh hơn, với trái cây khô, gia vị và tannin rõ nét.

American oak có xu hướng bổ sung vanilla, caramel và những lớp ngọt mềm hơn.

Việc kết hợp hai loại oak trong hệ thống Oloroso sherry casks giúp Tamdhu tạo ra phong cách vừa đậm đà vừa giữ được sự cân bằng.

Những giai đoạn đóng cửa của Tamdhu

Giống nhiều nhà chưng cất Scotch có lịch sử lâu đời, Tamdhu không hoạt động liên tục trong suốt hơn một thế kỷ.

Nhà chưng cất từng trải qua các giai đoạn đóng cửa khi ngành whisky gặp khó khăn.

Một trong những lần gần đây nhất diễn ra vào năm 2010, khi Tamdhu bị mothballed – tạm ngừng sản xuất nhưng cơ sở vẫn được bảo tồn để có thể hoạt động trở lại.

Tưởng như đây có thể là dấu chấm hết cho một distillery có lịch sử từ thế kỷ XIX, nhưng chỉ một năm sau Tamdhu bước vào chương mới.

Ian Macleod Distillers và sự hồi sinh của Tamdhu

Năm 2011, Ian Macleod Distillers mua lại Tamdhu.

Ian Macleod là một doanh nghiệp rượu mạnh độc lập thuộc sở hữu gia đình tại Scotland, đồng thời sở hữu những thương hiệu và nhà chưng cất khác như Glengoyne và Rosebank.

Sau khi tiếp quản, công ty đưa Tamdhu trở lại hoạt động.

Nhà chưng cất được khởi động lại vào tháng 1/2012, và đến năm 2013, Tamdhu Single Malt được tái giới thiệu ra thị trường.

Sự kiện này mở đầu cho giai đoạn phát triển hiện đại của thương hiệu, trong đó Oloroso sherry cask được đặt ở vị trí trung tâm.

Tamdhu ngày nay

Ngày nay, Tamdhu tập trung rõ ràng vào một phong cách: Speyside Single Malt Scotch Whisky trưởng thành hoàn toàn trong Oloroso sherry casks.

Danh mục của nhà chưng cất phát triển theo nhiều độ tuổi và cách lựa chọn cask khác nhau.

Các dòng như Tamdhu 12 Year Old, 15 Year Old, 18 Year Old và 21 Year Old thể hiện những cấp độ trưởng thành khác nhau trong hệ thống sherry cask.

Bên cạnh đó là Batch Strength, các phiên bản Cigar Malt, Single Cask và những dòng giới hạn dành cho từng thị trường hoặc sự kiện.

Danh mục có thể thay đổi theo thời gian, nhưng nguyên tắc sử dụng Oloroso sherry casks vẫn là sợi dây kết nối các sản phẩm Tamdhu.

Tamdhu trong bản đồ whisky Scotland

Nếu nhiều nhà chưng cất tạo dấu ấn bằng nguồn nước, hình dạng nồi chưng cất, peat hay một kỹ thuật finishing đặc biệt, Tamdhu lựa chọn xây dựng bản sắc xoay quanh thùng Oloroso sherry.

Câu chuyện ấy bắt đầu từ những thùng sherry đầu tiên đến Tamdhu vào năm 1898, tiếp tục với Dalbeallie Station và tuyến đường sắt Speyside, rồi được phát triển thành triết lý “Spain to Speyside” ngày nay.

Nhà chưng cất cũng là một ví dụ về khả năng hồi sinh của những distillery lịch sử Scotland. Sau khi bị mothballed năm 2010, Tamdhu được Ian Macleod Distillers mua lại năm 2011, hoạt động trở lại năm 2012 và tái xuất thị trường năm 2013.

Hơn một thế kỷ sau khi hình thành, Tamdhu vẫn sản xuất whisky tại Speyside nhưng xây dựng một mối liên hệ đặc biệt với Jerez của Tây Ban Nha.

Đó cũng là điểm khiến Tamdhu trở thành một địa danh đáng chú ý khi tìm hiểu về lịch sử nhà chưng cất, thùng gỗ và sự phát triển của Single Malt Scotch Whisky.

Thông tin Tamdhu Distillery

Tên: Tamdhu Distillery
Thành lập: 1897
Địa điểm: Knockando, Aberlour, Scotland
Vùng whisky: Speyside
Loại whisky: Single Malt Scotch Whisky
Chủ sở hữu: Ian Macleod Distillers
Ian Macleod mua lại: 2011
Hoạt động trở lại: tháng 1/2012
Tái giới thiệu thương hiệu: 2013
Đặc trưng: trưởng thành hoàn toàn trong Oloroso sherry-seasoned oak casks
Loại gỗ: European oak và American oak
Liên hệ lịch sử: Dalbeallie Station, tuyến đường sắt Speyside
Một số dòng tiêu biểu: Tamdhu 12, 15, 18, 21 Year Old, Batch Strength, Cigar Malt
Địa chỉ: Knockando, Aberlour, AB38 7RP, Scotland
Quốc gia: Scotland, Vương quốc Anh