Tamnavulin Distillery – Nhà chưng cất bên chiếc cối xay cũ giữa thung lũng Speyside

Tomnavoulin – ngôi làng nhỏ giữa vùng làm whisky

Tamnavulin Distillery được xây dựng năm 1966 tại Tomnavoulin, một ngôi làng nhỏ thuộc vùng Speyside, gần River Livet và nằm dưới chân dãy Cairngorm.

Đây là thời kỳ ngành Scotch whisky đang trải qua một giai đoạn tăng trưởng mạnh. Nhu cầu whisky cho các dòng blended Scotch tăng cao khiến nhiều doanh nghiệp mở rộng năng lực sản xuất và xây dựng thêm các distillery mới.

Invergordon Distillers lựa chọn Tomnavoulin để xây dựng Tamnavulin.

Tên gọi Tamnavulin bắt nguồn từ tiếng Gaelic, thường được hiểu là “mill on the hill” – cối xay trên đồi. Cái tên không chỉ mang tính hình tượng. Khu đất của nhà chưng cất vốn có một carding mill lâu đời, nơi người dân địa phương từng mang lông cừu đến để xử lý thành nguyên liệu làm len.

Công trình cũ vẫn còn tồn tại bên cạnh distillery. Chiếc guồng nước bằng gỗ của nó về sau trở thành một phần hình ảnh nhận diện của Tamnavulin và xuất hiện trên những chai whisky mang tên nhà chưng cất.

Giữa một nhà máy whisky được xây dựng trong thế kỷ XX và chiếc cối xay có nguồn gốc từ nhiều thế kỷ trước, Tamnavulin vì vậy tạo nên một sự giao thoa khá thú vị giữa Speyside cũ và mới.

Sinh ra trong thời kỳ Scotch whisky mở rộng

Khác với những nhà chưng cất được hình thành từ các trang trại nhỏ trong thế kỷ XVIII hay XIX, Tamnavulin ngay từ đầu đã được xây dựng như một distillery hiện đại.

Nhà máy có sáu pot still và được thiết kế để tạo ra lượng malt spirit đáng kể phục vụ ngành blended Scotch. Trong phần lớn lịch sử ban đầu, whisky Tamnavulin vì thế chủ yếu tồn tại như một thành phần trong các công thức phối trộn hơn là một thương hiệu single malt được quảng bá rộng rãi.

Đến năm 1993, Whyte & Mackay mua lại Invergordon Distillers và Tamnavulin trở thành một phần trong hệ thống của doanh nghiệp này.

Nhưng lúc ấy ngành whisky đang ở một giai đoạn hoàn toàn khác so với những năm 1960.

Năm 1995, Tamnavulin ngừng sản xuất.

Những chiếc still im lặng trong nhiều năm. Năm 2000, nhà máy có một đợt hoạt động ngắn để kiểm tra thiết bị, nhưng phải đến 2007, sau quá trình đầu tư và nâng cấp lớn, hoạt động chưng cất mới thực sự được khôi phục.

Khoảng thời gian ấy trở thành một đường phân chia khá rõ trong lịch sử Tamnavulin: một distillery được sinh ra để đáp ứng nhu cầu whisky của thập niên 1960, đóng cửa khi thị trường thay đổi và rồi trở lại khi Scotch whisky bước vào một chu kỳ phát triển mới.

Từ những mạch nước Cairngorm đến phong cách ngọt, êm và trái cây

Nguồn nước sử dụng tại Tamnavulin đến từ những mạch nước ngầm ở Easterton Hills, hình thành từ nước mưa và tuyết tan của vùng núi Cairngorm trước khi được lọc tự nhiên qua các lớp đá vôi.

Malted barley sau khi nghiền được phối với nguồn nước này để tạo wort, lên men rồi trải qua hai lần chưng cất trong hệ thống pot still bằng đồng.

Một thay đổi đáng chú ý diễn ra vào năm 2010, khi hình dáng các still được điều chỉnh nhằm tạo ra new make spirit có phong cách giàu và sâu hơn, phù hợp với định hướng trưởng thành cũng như hoàn thiện whisky bằng nhiều loại wine cask.

Tamnavulin ngày nay định hình house style khá rõ: Sweet, Smooth and Fruity – ngọt, êm và giàu hương trái cây.

Whisky thường bắt đầu quá trình trưởng thành trong thùng American white oak ex-Bourbon. Sau đó, nhiều phiên bản được hoàn thiện trong một loại thùng thứ hai để bổ sung thêm tầng hương vị.

Chính cách tiếp cận này tạo nên thông điệp “Single Malt, Double Flavour” mà Tamnavulin sử dụng cho dòng whisky hiện đại của mình.

Năm 2016 – Tamnavulin trở lại với tên tuổi riêng

Trong nhiều thập niên, phần lớn whisky của Tamnavulin được sản xuất để phục vụ blending. Vì vậy, dù nhà chưng cất đã tồn tại từ năm 1966, cái tên Tamnavulin không có mức độ hiện diện trên thị trường single malt tương đương nhiều distillery Speyside khác.

Điều này bắt đầu thay đổi vào năm 2016.

Nhân kỷ niệm 50 năm thành lập, Tamnavulin Double Cask được giới thiệu, đánh dấu lần đầu tiên sau hơn 20 năm nhà chưng cất có một single malt mang tên mình trở lại thị trường.

Double Cask được trưởng thành ban đầu trong American oak casks rồi hoàn thiện trong Sherry casks. Phiên bản này cũng đặt nền móng cho hướng phát triển mà Tamnavulin tiếp tục theo đuổi sau đó.

Từ đây xuất hiện thêm Sherry Cask Edition, các phiên bản Red Wine Cask, White Wine Cask và Port Cask Edition. Thay vì chỉ kể câu chuyện bằng tuổi whisky, Tamnavulin khai thác ảnh hưởng của những loại thùng khác nhau để tạo nên nhiều cách thể hiện cho cùng một phong cách spirit.

Ngày nay, Tamnavulin cùng The Dalmore, Jura và Fettercairn tạo thành nhóm single malt quan trọng trong danh mục của Whyte & Mackay.

Nhưng nếu nhìn lại lịch sử, điều thú vị ở Tamnavulin không chỉ nằm trong những chai whisky.

Một chiếc cối xay cũ từng phục vụ cộng đồng nông thôn. Một distillery được xây dựng giữa cơn bùng nổ whisky năm 1966. Những chiếc still từng im lặng hơn một thập niên. Và rồi năm 2016, đúng nửa thế kỷ sau ngày thành lập, cái tên Tamnavulin lại bắt đầu một hành trình mới trên thị trường single malt.

Giữa Speyside có rất nhiều nhà chưng cất đã tồn tại hai hoặc ba thế kỷ, Tamnavulin là câu chuyện của một thế hệ trẻ hơn – một distillery sinh ra cùng thời kỳ công nghiệp hóa Scotch whisky nhưng đang từng bước tìm lại bản sắc riêng của mình.

Thông tin Tamnavulin Distillery

• Tên: Tamnavulin Distillery
• Thành lập: 1966
• Địa điểm: Tomnavoulin, Moray, Scotland
• Khu vực whisky: Speyside
• Nhà sáng lập: Invergordon Distillers
• Loại whisky: Single Malt Scotch Whisky
• Chủ sở hữu: Whyte & Mackay
• Công ty mẹ: Emperador
• Hệ thống chưng cất: 6 pot still
• Công suất tham khảo: Khoảng 4,2 triệu lít cồn nguyên chất/năm
• Nguồn nước: Các mạch nước ngầm từ Easterton Hills, vùng Cairngorm
• Phong cách đặc trưng: Ngọt, êm và giàu hương trái cây
• Đóng cửa: 1995
• Hoạt động thử nghiệm trở lại: 2000
• Khôi phục sản xuất: 2007
• Điều chỉnh hình dáng still: 2010
• Tái ra mắt single malt: 2016 với Tamnavulin Double Cask
• Các hướng hoàn thiện thùng: Sherry, red wine, white wine và Port cùng nhiều lựa chọn cask khác
• Dấu ấn địa phương: Carding mill cổ và chiếc guồng nước vẫn còn tại khuôn viên nhà chưng cất
• Tham quan: Không hoạt động như một visitor distillery mở cửa thường xuyên cho công chúng