Đang tải bài viết…
Đang tải bài viết…
Ở Alness, phía bắc Inverness, Teaninich đã chưng cất whisky từ năm 1817. Hơn hai thế kỷ trôi qua, nhà máy từng mở rộng, đóng cửa một phần rồi được xây dựng lại bằng những công nghệ hiếm gặp trong ngành Scotch whisky. Teaninich vì thế mang một nét khá đặc biệt: một trong những nhà chưng cất lâu đời của Highlands nhưng đồng thời cũng là nơi sẵn sàng thay đổi cách làm whisky truyền thống để tìm kiếm hiệu quả và một phong cách spirit riêng.
Captain Hugh Munro và một distillery ra đời năm 1817
Teaninich Distillery được thành lập năm 1817 trên vùng đất Teaninich Estate gần Alness, Easter Ross, bởi Captain Hugh Munro.
Hugh Munro là một nhân vật đặc biệt trong lịch sử nhà chưng cất. Ông từng phục vụ trong quân đội và bị mất thị lực. Thường được nhắc đến với tên gọi “Blind Captain”, Munro trở về quản lý điền trang của gia đình và xây dựng Teaninich như một phần trong kế hoạch phát triển kinh tế cho vùng đất của mình.
Trong bối cảnh đầu thế kỷ XIX, whisky lậu vẫn phổ biến tại Highlands. Teaninich lại được xây dựng như một cơ sở sản xuất hợp pháp và trở thành một trong những distillery có giấy phép xuất hiện khá sớm ở miền bắc Scotland.
Whisky đồng thời tạo thêm đầu ra cho ngũ cốc của những người thuê đất trong khu vực – một mô hình quen thuộc của nền kinh tế nông nghiệp Scotland thời ấy.
Đến năm 1831, Hugh Munro chuyển giao điền trang và nhà chưng cất cho người em John Munro. Sau đó Teaninich trải qua nhiều đời quản lý trước khi về tay Distillers Company Limited – DCL – vào năm 1933.
Từ một distillery gắn với một điền trang địa phương, Teaninich từng bước trở thành một phần của hệ thống sản xuất Scotch whisky quy mô lớn.
Một nhà chưng cất liên tục thay đổi
Nếu có một đặc điểm xuyên suốt lịch sử Teaninich, đó có lẽ là sự thay đổi.
Năm 1946, nhà máy được trang bị những still lớn hơn. Đến năm 1962, số lượng still tiếp tục được tăng lên.
Một cuộc thay đổi lớn hơn diễn ra năm 1970, khi một khu sản xuất mới với sáu still được xây dựng và gọi là A Side. Khu nhà máy cũ sau đó được gọi là B Side.
Trong một thời gian, cả hai cùng hoạt động.
Đến năm 1984, B Side ngừng sản xuất và Teaninich tập trung vào hệ thống mới. Phần lớn những gì người ta nhìn thấy ở nhà máy hiện đại ngày nay vì thế không còn là cấu trúc nguyên bản của distillery năm 1817.
Nhưng Teaninich không cố gắng tồn tại bằng cách giữ nguyên mọi thứ của quá khứ. Ngược lại, lịch sử của nhà máy cho thấy một tinh thần khá khác biệt: liên tục thay đổi thiết bị và phương pháp sản xuất nhưng vẫn tìm cách giữ lại character của spirit.
Điều này thể hiện rõ nhất trong hệ thống nghiền và mash của Teaninich.
Khi mash tun truyền thống được thay bằng mash filter
Bước vào phần lớn malt distillery Scotland, người ta thường gặp một roller mill nghiền malt thành grist, sau đó nguyên liệu được đưa vào mash tun để chiết xuất đường bằng nước nóng.
Teaninich đi theo con đường khác.
Năm 2000, nhà máy đưa vào vận hành hammer mill và mash filter.
Hammer mill nghiền malt thành dạng rất mịn thay vì tạo grist với tỷ lệ husk, grit và flour như phương pháp roller mill truyền thống. Hỗn hợp sau đó không phù hợp với mash tun thông thường nên được xử lý bằng một hệ thống mash filter công nghiệp.
Các tấm lọc ép phần chất rắn và chất lỏng ra khỏi nhau, giúp thu được wort đặc biệt trong.
Ở thời điểm được đưa vào sử dụng, đây là một lựa chọn cực kỳ hiếm trong ngành malt whisky Scotland. Teaninich trong nhiều năm gần như đứng một mình với công nghệ này trước khi một số distillery thế hệ mới áp dụng cách tiếp cận tương tự.
Đằng sau câu chuyện thiết bị là mục tiêu về hương vị.
Wort trong tạo điều kiện cho quá trình lên men phát triển theo hướng ít ảnh hưởng của các đặc tính cereal nặng, góp phần hình thành new make spirit thanh, sạch và giàu những nét hương xanh.
Teaninich thường được mô tả với những liên tưởng đến cỏ tươi, thảo mộc, trà xanh, trái cây và một cấu trúc hơi oily.
Đó cũng là một character rất hữu ích cho blending.
Một malt whisky quan trọng nhưng ít khi đứng ngoài ánh sáng
Ngày nay Teaninich thuộc Diageo và phần lớn whisky của nhà máy được sản xuất cho hệ thống blended Scotch của tập đoàn.
Điều thú vị là quy mô của Teaninich khá lớn nhưng người tiêu dùng lại ít gặp những chai single malt chính thức mang tên nhà chưng cất.
Một trong những phiên bản quen thuộc nhất là Teaninich 10 Year Old thuộc bộ Flora & Fauna. Năm 2017, nhân dịp kỷ niệm 200 năm thành lập, Teaninich 17 Year Old cũng xuất hiện trong Diageo Special Releases.
Ngoài những lần phát hành như vậy, người yêu whisky thường biết đến Teaninich qua các independent bottler.
Sự tương phản này khá rõ: bên trong ngành công nghiệp, Teaninich là một cơ sở sản xuất malt whisky quan trọng; bên ngoài thị trường, cái tên ấy lại ít nổi bật hơn nhiều distillery có sản lượng nhỏ hơn.
Teaninich cũng không hoạt động như một visitor distillery thông thường. Vì vậy, khác với những nhà chưng cất Highlands được xây dựng thành điểm đến du lịch, nơi đây vẫn mang nhiều hơn dáng vẻ của một cơ sở sản xuất.
Từ điền trang của Blind Captain đến một distillery hiện đại
Hơn hai thế kỷ là khoảng thời gian đủ dài để ngành Scotch whisky thay đổi gần như toàn bộ diện mạo.
Khi Captain Hugh Munro xây dựng Teaninich năm 1817, whisky lậu vẫn còn hiện diện rộng khắp Highlands, máy móc chạy bằng sức nước và những chiếc pot still chỉ có dung tích rất nhỏ.
Hai trăm năm sau, cũng tại Alness, malt được nghiền bằng hammer mill, wort đi qua hệ thống mash filter và whisky được sản xuất bằng một tổ hợp 12 pot still với năng lực lớn hơn rất nhiều.
Nhưng Teaninich vẫn làm một công việc đã bắt đầu từ năm 1817: biến malted barley, nước và men thành Highland malt whisky.
Có lẽ đó chính là nét thú vị nhất của Teaninich. Một nhà chưng cất hơn 200 năm tuổi nhưng câu chuyện của nó không chỉ nằm ở việc gìn giữ quá khứ, mà còn ở khả năng thay đổi để tiếp tục tồn tại cùng Scotch whisky hiện đại.
• Tên: Teaninich Distillery
• Thành lập: 1817
• Nhà sáng lập: Captain Hugh Munro
• Địa điểm: Alness, Ross-shire, Scotland
• Khu vực whisky: Highlands
• Loại whisky: Single Malt Scotch Whisky
• Chủ sở hữu: Diageo
• Malt: Không peat
• Nguồn nước: Dairy Well Spring
• Hệ thống nghiền: Hammer mill
• Hệ thống mash: Mash filter thay cho mash tun truyền thống
• Đặc điểm wort: Rất trong
• Hệ thống chưng cất hiện nay: 12 pot still
• Phong cách spirit: Thanh, grassy, herbal, fruity và có cấu trúc hơi oily
• Vai trò chính: Phần lớn sản lượng phục vụ blended Scotch whisky
• Phiên bản chính thức đáng chú ý: Teaninich 10 Year Old Flora & Fauna; Teaninich 17 Year Old Special Release 2017
• Dấu mốc kỹ thuật: Mash filter được đưa vào sử dụng năm 2000
• Tham quan: Không mở cửa thường xuyên như một visitor distillery

Chành xe Tô Châu – 215A Quốc lộ 80, Hòa Long, Đồng Tháp
215A Quốc Lộ 80, Xã Hòa Long, Tỉnh Đồng Tháp

Chành xe Tô Châu – 325 Đường 3/2, Lấp Vò, Đồng Tháp
325 Đường 3/2, Khóm Bình Thạnh 1, Xã Lấp Vò, Tỉnh Đồng Tháp

Chành xe Tô Châu – 698 Hùng Vương, Ngã Bảy, Cần Thơ
698 Hùng Vương, Phường Ngã Bảy, Thành phố Cần Thơ

Chành xe Tô Châu – 24 Ngô Quốc Trị, Vị Tân, Cần Thơ
24 Đường Ngô Quốc Trị, Phường Vị Tân, Thành phố Cần Thơ

Chành xe Tô Châu – QL61B, Long Mỹ, Cần Thơ
Đường tránh về Ngã Năm, Quốc lộ 61B, Khu vực 6, Phường Long Mỹ, Thành phố Cần Thơ

Giáo xứ Hải Dương – Giáo hạt Hải Dương, Giáo phận Hải Phòng
Nằm tại số 100 Trần Hưng Đạo, Giáo xứ Hải Dương thuộc Giáo hạt Hải Dương, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo lâu đời giữa vùng đất Hải Dương. Ngôi nhà thờ được ghi nhận xây dựng từ năm 1875, hiện diện giữa khu vực trung tâm đô thị và gắn với một vùng đất có vị trí đặc biệt trong lịch sử Công giáo miền Đông Bắc. Không xa nhà thờ là Đền Thánh Tử Đạo Hải Dương, nơi lưu dấu cuộc tử đạo năm 1861 của các chứng nhân đức tin sau này được Giáo hội tuyên phong hiển thánh.

Giáo xứ Hàng Kênh – Giáo hạt Chính Tòa, Giáo phận Hải Phòng
Giữa khu vực nội thành Hải Phòng, trên trục đường Lạch Tray đông đúc, Giáo xứ Hàng Kênh thuộc Giáo hạt Chính Tòa, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo có lịch sử hơn một thế kỷ. Hàng Kênh được thành lập với tư cách giáo họ từ năm 1893, từng trực thuộc Giáo xứ Nam Pháp trước khi chính thức được nâng lên hàng giáo xứ năm 2020. Từ một giáo họ lâu đời giữa lòng thành phố, Hàng Kênh ngày nay vừa phục vụ cộng đoàn địa phương, vừa trở thành điểm quy tụ của nhiều người Công giáo từ các nơi đến Hải Phòng sinh sống và làm việc.

Giáo xứ Truyền Tin – Giáo hạt Tân Thạnh, Giáo phận Long Xuyên
Giữa vùng đồng bằng được nhận diện bằng những con kinh mang số, Giáo xứ Truyền Tin nằm bên Kinh 8A, thuộc Giáo hạt Tân Thạnh, Giáo phận Long Xuyên. Trước đây, địa chỉ quen thuộc của nhà thờ là Thạnh Đông A, huyện Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang; sau thay đổi địa giới hành chính, khu vực này thuộc xã Thạnh Đông, tỉnh An Giang. Tên gọi Kinh 8A vẫn còn đó, gắn nhà thờ với một không gian rất đặc trưng của miền Tây: những con kinh thẳng dài, ruộng lúa và các xóm dân cư hình thành dọc hai bên bờ nước.

Đỉnh Tầm Bồ – điểm cao giữa rừng Bình Châu – Phước Bửu
Giữa một vùng ven biển vốn được hình dung bằng những bãi cát thấp và Biển Đông, Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu còn có những điểm địa hình cao hơn nằm trong rừng. Tầm Bồ là một trong số đó. Với độ cao khoảng 114 m, nơi đây không phải một ngọn núi lớn, nhưng đủ để mở ra một góc nhìn khác về vùng đất: từ rừng nhìn về phía dải biển Hồ Cốc – Hồ Tràm.Câu chuyện của Tầm Bồ vì thế không nằm ở độ cao. Điều đáng chú ý là vị trí của một điểm cao giữa khu rừng tự nhiên nằm rất gần biển.

Cửa Bình Châu – nơi làng biển mở ra Biển Đông
Ở phía biển của Bình Châu có một khoảng cửa nước nối không gian phía trong với Biển Đông. Trên bản đồ địa danh biển Việt Nam, nơi này mang tên Cửa Bình Châu. Gần đó là Đầm Bình Châu, cảng cá, khu neo đậu tàu thuyền và những công trình phục vụ hoạt động nghề biển.

Aultmore Distillery – Nhà chưng cất whisky giữa vùng Foggie Moss, Speyside, Scotland
Aultmore Distillery là nhà chưng cất Scotch whisky nằm gần thị trấn Keith, thuộc vùng Speyside của Scotland. Được Alexander Edward thành lập và bắt đầu sản xuất năm 1897, Aultmore đã tồn tại hơn 125 năm giữa một khu vực từ lâu gắn với nghề chưng cất whisky.

The Glenrothes Distillery – Nhà chưng cất Speyside từ năm 1879 tại Rothes, Scotland
The Glenrothes Distillery là nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky nằm tại Rothes, Moray, Scotland, ngay trung tâm vùng whisky Speyside. Được thành lập năm 1879, nhà chưng cất trải qua gần 150 năm phát triển và ngày nay là một trong những tên tuổi lâu đời gắn với thị trấn Rothes.

Stirling Distillery – Khi whisky trở lại dưới chân lâu đài Stirling sau hơn 170 năm
Ngay dưới chân Stirling Castle, giữa khu phố cổ mang đậm dấu ấn lịch sử Scotland, một nhà chưng cất nhỏ đang viết tiếp câu chuyện từng bị gián đoạn hơn một thế kỷ. Stirling Distillery không có quy mô lớn, nhưng vị trí, lịch sử và hành trình đưa whisky trở lại thành phố Stirling khiến nơi đây trở thành một điểm đáng chú ý trên bản đồ whisky Scotland.

Kininvie Distillery – Nhà chưng cất Speyside kín tiếng của William Grant & Sons
Kininvie Distillery là nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky nằm tại Dufftown, Moray, Scotland, thuộc vùng whisky Speyside. Được William Grant & Sons xây dựng năm 1990, Kininvie có vị trí đặc biệt khi nằm ngay trong khu vực của The Balvenie Distillery và gần Glenfiddich – hai nhà chưng cất nổi tiếng cùng thuộc tập đoàn gia đình William Grant & Sons.

Auchentoshan Distillery – Nhà chưng cất whisky Lowland hơn 200 năm bên Glasgow, Scotland
Auchentoshan Distillery là nhà chưng cất Scotch whisky nằm tại Clydebank, ở phía tây bắc Glasgow, Scotland. Nhà chưng cất có lịch sử chính thức từ năm 1823 và ngày nay được biết đến đặc biệt với phương pháp chưng cất ba lần – Triple Distillation, tạo nên phong cách nhẹ, tươi và mềm mại đặc trưng của Auchentoshan Single Malt Scotch Whisky.

Nằm tại số 100 Trần Hưng Đạo, Giáo xứ Hải Dương thuộc Giáo hạt Hải Dương, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo lâu đời giữa vùng đất Hải Dương. Ngôi nhà thờ được ghi nhận xây dựng từ năm 1875, hiện diện giữa khu vực trung tâm đô thị và gắn với một vùng đất có vị trí đặc biệt trong lịch sử Công giáo miền Đông Bắc. Không xa nhà thờ là Đền Thánh Tử Đạo Hải Dương, nơi lưu dấu cuộc tử đạo năm 1861 của các chứng nhân đức tin sau này được Giáo hội tuyên phong hiển thánh.

Giữa khu vực nội thành Hải Phòng, trên trục đường Lạch Tray đông đúc, Giáo xứ Hàng Kênh thuộc Giáo hạt Chính Tòa, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo có lịch sử hơn một thế kỷ. Hàng Kênh được thành lập với tư cách giáo họ từ năm 1893, từng trực thuộc Giáo xứ Nam Pháp trước khi chính thức được nâng lên hàng giáo xứ năm 2020. Từ một giáo họ lâu đời giữa lòng thành phố, Hàng Kênh ngày nay vừa phục vụ cộng đoàn địa phương, vừa trở thành điểm quy tụ của nhiều người Công giáo từ các nơi đến Hải Phòng sinh sống và làm việc.

Giữa vùng đồng bằng được nhận diện bằng những con kinh mang số, Giáo xứ Truyền Tin nằm bên Kinh 8A, thuộc Giáo hạt Tân Thạnh, Giáo phận Long Xuyên. Trước đây, địa chỉ quen thuộc của nhà thờ là Thạnh Đông A, huyện Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang; sau thay đổi địa giới hành chính, khu vực này thuộc xã Thạnh Đông, tỉnh An Giang. Tên gọi Kinh 8A vẫn còn đó, gắn nhà thờ với một không gian rất đặc trưng của miền Tây: những con kinh thẳng dài, ruộng lúa và các xóm dân cư hình thành dọc hai bên bờ nước.

Giữa một vùng ven biển vốn được hình dung bằng những bãi cát thấp và Biển Đông, Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu còn có những điểm địa hình cao hơn nằm trong rừng. Tầm Bồ là một trong số đó. Với độ cao khoảng 114 m, nơi đây không phải một ngọn núi lớn, nhưng đủ để mở ra một góc nhìn khác về vùng đất: từ rừng nhìn về phía dải biển Hồ Cốc – Hồ Tràm.Câu chuyện của Tầm Bồ vì thế không nằm ở độ cao. Điều đáng chú ý là vị trí của một điểm cao giữa khu rừng tự nhiên nằm rất gần biển.

Ở phía biển của Bình Châu có một khoảng cửa nước nối không gian phía trong với Biển Đông. Trên bản đồ địa danh biển Việt Nam, nơi này mang tên Cửa Bình Châu. Gần đó là Đầm Bình Châu, cảng cá, khu neo đậu tàu thuyền và những công trình phục vụ hoạt động nghề biển.

Trên hành trình từ vùng đất phía trong Đông Nam Bộ về cửa biển Lộc An, sông Ray đi qua một công trình đã làm thay đổi đáng kể cảnh quan và vai trò của dòng nước: Hồ Sông Ray. Với dung tích hơn 215 triệu m³, đây không đơn thuần là một mặt hồ rộng giữa vùng nông nghiệp mà là một hồ chứa có vai trò quan trọng đối với nguồn nước của cả khu vực.

Trước khi gặp Biển Đông tại Lộc An, nước của sông Ray đã đi qua một hành trình dài từ vùng đất phía trong của Đông Nam Bộ. Dòng sông đi qua địa bàn Đồng Nai, tiếp tục chảy về phía nam, qua hồ chứa Sông Ray rồi cuối cùng mở ra vùng cửa biển Lộc An. Nếu nhìn Lộc An từ phía biển, sông Ray là dòng nước đi đến điểm kết thúc; nhưng nếu lần ngược dòng, đó lại là một câu chuyện kéo dài qua nhiều vùng đất.

Ở phía biển của xã Bình Châu, những con tàu đánh cá, bến neo đậu và hoạt động mua bán thủy sản tạo nên một diện mạo rất khác với rừng hay suối khoáng nóng thường được nhắc đến khi nói về vùng đất này. Nơi người dân quen gọi là Cảng cá Bình Châu cũng gắn với tên Bến Lội trong các tài liệu quản lý nghề cá, lưu giữ một phần đời sống biển đã hình thành và tiếp diễn qua nhiều năm.

Giữa vùng rừng ven biển Bình Châu, có một hiện tượng tự nhiên đã khiến tên Bình Châu được biết đến từ rất lâu trước khi những khu nghỉ dưỡng hiện đại xuất hiện: nước nóng từ lòng đất. Hàng chục điểm nước khoáng nóng lộ thiên, có nơi đạt nhiệt độ khoảng 80°C, tạo nên một không gian đặc biệt giữa rừng, cách Biển Đông không xa.