The Dalmore Distillery – Nhà chưng cất whisky lâu đời bên Cromarty Firth, Scotland

Ngày nay, Dalmore vẫn hoạt động tại địa điểm lịch sử ở Alness và là một trong những nhà chưng cất single malt lâu đời của vùng Highlands.

Nhà chưng cất bên bờ Cromarty Firth

Dalmore được Sir Alexander Matheson thành lập năm 1839 trên bờ Cromarty Firth tại Alness, phía bắc Inverness.

Vị trí này đặt nhà chưng cất giữa cảnh quan đặc trưng của vùng Highlands, hướng ra Cromarty Firth và gần các nguồn tài nguyên cần thiết cho hoạt động sản xuất whisky.

Trong những thập niên đầu, Matheson không trực tiếp vận hành hoạt động chưng cất mà cho nhiều đơn vị khác nhau thuê nhà máy. Một bước ngoặt quan trọng diễn ra năm 1867, khi Andrew và Charles Mackenzie tiếp quản hoạt động tại Dalmore.

Clan Mackenzie và biểu tượng hươu 12 nhánh

Một trong những hình ảnh gắn liền với Dalmore ngày nay là biểu tượng hươu 12 nhánh – Royal Stag.

Nguồn gốc của biểu tượng này gắn với câu chuyện của Clan Mackenzie từ năm 1263. Theo lịch sử được Dalmore lưu truyền, Colin of Kintail – thủ lĩnh đầu tiên của Clan Mackenzie – đã cứu vua Alexander III của Scotland khỏi một con hươu đang lao tới trong một chuyến săn.

Biểu tượng hươu sau đó trở thành một phần huy hiệu của gia tộc Mackenzie.

Khi Andrew và Charles Mackenzie tiếp quản Dalmore năm 1867, họ đưa biểu tượng hươu 12 nhánh lên các chai whisky của nhà chưng cất. Từ đó, hình ảnh Royal Stag dần trở thành một trong những dấu hiệu nhận diện đặc trưng nhất của The Dalmore.

Cần phân biệt rằng câu chuyện năm 1263 thuộc về di sản của Clan Mackenzie; Dalmore Distillery chỉ được thành lập từ năm 1839.

Gần một thế kỷ dưới sự quản lý của gia đình Mackenzie

Andrew và Charles Mackenzie không chỉ tiếp quản Dalmore mà sau đó còn mua lại hoàn toàn nhà chưng cất từ con trai của Matheson vào năm 1891.

Trong thời kỳ Mackenzie, Dalmore phát triển cách tiếp cận chú trọng tới quá trình trưởng thành whisky trong thùng gỗ. Gia đình xây dựng quan hệ với các nhà sản xuất rượu vang, sherry và port tại châu Âu để tiếp cận những loại thùng phù hợp cho việc trưởng thành whisky.

Dalmore cho biết từ những năm 1870, whisky của nhà chưng cất đã được xuất khẩu tới những thị trường xa Scotland như Australia và New Zealand.

Gia đình Mackenzie tiếp tục gắn bó với Dalmore qua nhiều thế hệ và duy trì quyền sở hữu nhà chưng cất cho đến năm 1960.

Dalmore trong những năm chiến tranh

Lịch sử của nhà chưng cất cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ những biến động của thế kỷ XX.

Năm 1917, trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, Dalmore được Hải quân Hoàng gia Anh trưng dụng để phục vụ hoạt động sản xuất thủy lôi.

Đến năm 1920, một vụ nổ và hỏa hoạn gây thiệt hại nghiêm trọng cho nhà chưng cất. Sau một thời gian gián đoạn và tranh chấp liên quan đến thiệt hại, cơ sở được trả lại cho gia đình Mackenzie năm 1921 và hoạt động chưng cất được khôi phục.

Sự kiện này trở thành một trong những giai đoạn đáng chú ý nhất trong lịch sử hơn 180 năm của Dalmore.

Từ gia đình Mackenzie đến Whyte & Mackay

Năm 1960 đánh dấu một thay đổi lớn khi Whyte & Mackay, vốn là một khách hàng quan trọng của Dalmore, tiếp quản nhà chưng cất.

Dalmore từ đó trở thành một phần trong hệ thống whisky của Whyte & Mackay và tiếp tục được phát triển như một thương hiệu Highland Single Malt Scotch Whisky.

Trong giai đoạn sau Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà chưng cất cũng từng bước được hiện đại hóa. Số lượng nồi chưng cất được tăng từ bốn lên tám, giúp nâng cao năng lực sản xuất trong khi vẫn duy trì những đặc điểm của spirit Dalmore.

Ngày nay, The Dalmore tiếp tục nằm trong danh mục các thương hiệu single malt của Whyte & Mackay cùng với Jura, Fettercairn và Tamnavulin.

Nghệ thuật trưởng thành whisky trong nhiều loại thùng

Một đặc điểm quan trọng trong lịch sử phát triển của Dalmore là sự chú trọng vào cask maturation – quá trình trưởng thành whisky trong thùng gỗ.

Whisky thường bắt đầu quá trình trưởng thành trong các thùng gỗ sồi trắng Mỹ từng chứa bourbon trước khi một phần được chuyển sang những loại thùng khác để tiếp tục hoàn thiện.

Dalmore đặc biệt có lịch sử lâu dài trong việc sử dụng các loại thùng từng chứa sherry, đồng thời phát triển quan hệ với những nhà sản xuất rượu vang và fortified wine tại châu Âu.

Cách kết hợp nhiều loại thùng qua các giai đoạn trưởng thành khác nhau dần trở thành một trong những đặc điểm quan trọng của phong cách whisky The Dalmore.

Những người tiếp nối nghề làm whisky tại Dalmore

Lịch sử Dalmore cũng gắn với nhiều thế hệ whisky maker.

Một trong những nhân vật nổi tiếng nhất là Richard Paterson, người bắt đầu gắn bó với Dalmore từ thập niên 1970 và trong nhiều thập niên giữ vai trò quan trọng đối với phong cách whisky của thương hiệu.

Từ năm 2021, Gregg Glass đảm nhận vai trò dẫn dắt công việc làm whisky tại Dalmore, trong khi Richard Paterson tiếp tục đóng vai trò cố vấn.

Sự chuyển giao giữa các thế hệ phản ánh cách Dalmore duy trì những kinh nghiệm được tích lũy từ quá khứ đồng thời tiếp tục phát triển phương pháp trưởng thành whisky trong thời hiện đại.

Dalmore – Một phần lịch sử whisky của Highlands

Hơn 180 năm sau ngày thành lập, Dalmore vẫn gắn với địa điểm ban đầu bên Cromarty Firth tại Alness.

Nhìn dưới góc độ địa điểm, giá trị của Dalmore không chỉ nằm ở những chai single malt mang biểu tượng hươu 12 nhánh. Nhà chưng cất còn phản ánh một phần lịch sử công nghiệp whisky của vùng Highlands: từ một cơ sở được thành lập vào thế kỷ XIX, thời kỳ gia đình Mackenzie, những biến động của hai cuộc chiến tranh thế giới cho đến quá trình hiện đại hóa ngành Scotch whisky.

Chính mối quan hệ giữa nhà chưng cất – gia tộc – vùng đất – nghề làm whisky khiến Dalmore trở thành một địa điểm có giá trị để tìm hiểu khi khám phá lịch sử và văn hóa whisky Scotland.

Thông tin The Dalmore Distillery

Tên: The Dalmore Distillery
Loại hình: Nhà chưng cất Scotch whisky
Thành lập: 1839
Người sáng lập: Sir Alexander Matheson
Địa điểm: Alness, Ross-shire, Scotland, United Kingdom
Khu vực whisky: Highlands
Vị trí: Bên bờ Cromarty Firth
Sản phẩm: Highland Single Malt Scotch Whisky
Chủ sở hữu/đơn vị quản lý: Whyte & Mackay
Dấu ấn lịch sử: Gắn với Clan Mackenzie từ năm 1867 và biểu tượng Royal Stag 12 nhánh
Tình trạng: Đang hoạt động
Website: The Dalmore