The Glenlivet Distillery – Nhà chưng cất từ năm 1824 và dấu mốc whisky hợp pháp của Speyside

Ngày nay, The Glenlivet là một trong những tên tuổi Single Malt được biết đến rộng rãi trên thế giới. Nhưng để hiểu giá trị của nhà chưng cất này, cần trở lại vùng Glenlivet đầu thế kỷ XIX – nơi những ngọn đồi, thung lũng và nguồn nước từng giúp che giấu hàng loạt lò whisky khỏi lực lượng thuế vụ.

Thung lũng Livet – vùng đất của những lò whisky bí mật

Câu chuyện The Glenlivet bắt đầu tại Livet Valley, một vùng tương đối hẻo lánh của Scotland.

Đầu thế kỷ XIX, địa hình đồi núi, những thung lũng biệt lập và nhiều nguồn nước tự nhiên khiến khu vực này trở thành nơi thuận lợi cho hoạt động chưng cất whisky không phép.

Thuế rượu cao khiến một phần lớn whisky Highlands được sản xuất ngoài hệ thống pháp luật.

Những chiếc still nhỏ có thể được đặt trong các bothy, trang trại hay những địa điểm khuất giữa đồi núi. Khi lực lượng thuế vụ xuất hiện, người sản xuất có đủ địa hình để che giấu thiết bị và vận chuyển whisky qua những con đường ít người biết đến.

George Smith trưởng thành và học nghề chưng cất trong chính môi trường ấy.

Glenlivet có nghĩa là gì?

Tên Glenlivet gắn trực tiếp với vùng đất và River Livet.

Theo cách diễn giải của The Glenlivet, tên gọi mang ý nghĩa gần với:

“The valley of the smooth-flowing one” – thung lũng của dòng nước chảy êm.

Tên gọi vì vậy không đơn thuần là một thương hiệu.

Nó xuất phát từ một địa danh thực tế của Scotland.

Điều này đặc biệt quan trọng khi nhìn The Glenlivet dưới góc độ Mapstore: trước khi trở thành tên một chai whisky nổi tiếng toàn cầu, Glenlivet đã là tên của một vùng đất.

George Smith và những năm chưng cất chưa có giấy phép

George Smith sinh sống tại vùng Glenlivet và sớm tham gia hoạt động sản xuất whisky.

Giống nhiều người làm whisky quanh khu vực lúc ấy, hoạt động ban đầu của ông diễn ra ngoài hệ thống cấp phép chính thức.

Nhưng whisky do George Smith tạo ra dần có danh tiếng.

Phong cách tương đối mượt mà và giàu trái cây của spirit trở thành đặc điểm khiến whisky Glenlivet được chú ý.

Danh tiếng ấy thậm chí được gắn với một câu chuyện liên quan đến chính nhà vua Anh.

Năm 1822 – Vua George IV và một dram Glenlivet

Tháng 8/1822, Vua George IV thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước tới Scotland.

Theo lịch sử chính thức của The Glenlivet, trong chuyến đi này nhà vua yêu cầu được thử loại whisky Glenlivet đang nổi tiếng.

Điều thú vị là whisky ấy khi đó vẫn thuộc thế giới chưng cất chưa được cấp phép.

Câu chuyện phản ánh một nghịch lý của Scotch Whisky đầu thế kỷ XIX: những loại whisky được đánh giá cao có thể được giới quý tộc tìm kiếm nhưng người sản xuất chúng vẫn hoạt động ngoài pháp luật.

Hai năm sau, tình hình thay đổi.

Excise Act 1823 – bước ngoặt của Scotch Whisky

Năm 1823, Quốc hội Anh thông qua Excise Act.

Đạo luật đưa ra một hệ thống cấp phép và thuế thực tế hơn, tạo điều kiện để những người chưng cất whisky tại Scotland chuyển sang hoạt động hợp pháp.

George Smith nhìn thấy cơ hội.

Thay vì tiếp tục sản xuất bí mật, ông quyết định bước vào hệ thống mới.

Đây là một lựa chọn không hề dễ dàng.

Năm 1824 – giấy phép làm thay đổi lịch sử The Glenlivet

Năm 1824, George Smith cưỡi ngựa đến Elgin để xin giấy phép chưng cất.

Ông trở thành người đầu tiên nhận giấy phép chưng cất hợp pháp tại giáo xứ Glenlivet theo hệ thống mới.

Đây là mốc chính thức mà The Glenlivet lấy làm năm thành lập.

Nhưng quyết định của George Smith khiến nhiều người chưng cất bất hợp pháp quanh vùng tức giận.

Việc một người trong cộng đồng chuyển sang hoạt động hợp pháp bị xem như một sự phản bội đối với những người vẫn tiếp tục tránh thuế.

George Smith nhận được những lời đe dọa.

Hai khẩu súng của George Smith

Theo câu chuyện được The Glenlivet lưu giữ, George Smith thường mang theo hai khẩu flintlock pistol – súng lục đá lửa để tự bảo vệ.

Những khẩu súng này về sau trở thành một trong những hiện vật biểu tượng của lịch sử nhà chưng cất.

Câu chuyện cho thấy việc chuyển từ whisky lậu sang whisky hợp pháp không đơn giản chỉ là mua một tờ giấy phép.

Đó là sự thay đổi của cả một hệ thống kinh tế địa phương đã tồn tại trong nhiều thế hệ.

George Smith đứng ngay giữa bước chuyển ấy.

Từ một distiller địa phương đến doanh nghiệp whisky

Sau khi được cấp phép, hoạt động của George Smith nhanh chóng phát triển.

Đến cuối thập niên 1830, The Glenlivet đã sản xuất hơn 200 gallon whisky mỗi tuần.

Quy mô ngày càng lớn khiến George Smith cần thêm nhân công và mạng lưới thương mại.

Sau đó, Andrew Usher & Sons of Edinburgh tham gia với vai trò sales agent, góp phần đưa whisky Glenlivet đến những thị trường xa hơn.

Từ một sản phẩm của thung lũng hẻo lánh, whisky của George Smith bắt đầu bước vào hệ thống thương mại Scotch Whisky đang hình thành.

Josie's Well – nguồn nước của The Glenlivet

Một yếu tố quan trọng trong sản xuất The Glenlivet là Josie's Well.

Đây là nguồn nước tự nhiên gắn với khu vực nhà chưng cất và được cung cấp bởi hệ thống nước liên quan đến River Livet.

Nước được sử dụng cùng malted barley và yeast trong quá trình tạo nên whisky.

Đối với The Glenlivet, Josie's Well không chỉ là nguyên liệu.

Nó tiếp tục tạo ra mối liên hệ giữa whisky hiện đại và chính thung lũng nơi George Smith bắt đầu chưng cất hơn hai thế kỷ trước.

Năm 1852 – Charles Dickens và “rare old Glenlivet”

Đến giữa thế kỷ XIX, danh tiếng Glenlivet đã vượt ra ngoài Scotland.

Năm 1852, nhà văn Charles Dickens từng viết thư cho một người bạn và đề nghị thử loại whisky mà ông gọi là “rare old Glenlivet”.

Chi tiết này cho thấy tên Glenlivet lúc ấy đã trở thành một dấu hiệu về chất lượng whisky.

Nhưng danh tiếng càng lớn lại dẫn đến một vấn đề mới.

Các nhà sản xuất khác bắt đầu muốn sử dụng chính cái tên ấy.

Khi “Glenlivet” trở thành một cái tên được săn đón

Trong thế kỷ XIX, whisky của George Smith trở nên nổi tiếng đến mức chữ Glenlivet bắt đầu xuất hiện cùng tên của nhiều distillery khác.

Các nhà sản xuất muốn tận dụng uy tín mà vùng Glenlivet đã tạo dựng.

Kết quả là trên thị trường xuất hiện nhiều cách gọi kết hợp tên distillery với Glenlivet.

Điều này khiến việc phân biệt whisky thực sự của gia đình Smith trở nên khó khăn hơn.

George Smith qua đời ngày 27/11/1871.

Người con trai út John Gordon Smith, vốn được đào tạo về luật, trở về tiếp quản công việc gia đình.

Và ông phải giải quyết chính vấn đề về tên gọi.

Năm 1884 – chữ “The” tạo nên The Glenlivet

Sau nhiều năm tranh chấp về quyền sử dụng tên Glenlivet, năm 1884 gia đình Smith đạt được một thỏa thuận quan trọng.

Nhà chưng cất của họ được quyền sử dụng tên:

The Glenlivet.

Chỉ thêm một từ “The”, nhưng nó tạo ra sự khác biệt rất lớn.

Các distillery khác vẫn có thể sử dụng Glenlivet theo một số cách kết hợp trong tên gọi lịch sử, nhưng whisky của gia đình Smith được xác định là The Glenlivet.

Tên gọi ấy tồn tại đến ngày nay.

Đây cũng là lý do khi ghi dữ liệu Mapstore nên sử dụng đầy đủ:

The Glenlivet Distillery, thay vì chỉ Glenlivet Distillery.

Một phong cách góp phần định hình Speyside whisky

The Glenlivet được biết đến với phong cách smooth, fruity và floral – mượt mà, trái cây và hương hoa.

Whisky thường thể hiện các tầng hương gợi đến táo, lê, citrus, đào, dứa, vanilla, mật ong và hoa tùy từng phiên bản.

The Glenlivet không được xem là một loại whisky khói.

Phong cách trái cây thanh lịch của nhà chưng cất trở thành một trong những hình ảnh tiêu biểu khi người thưởng thức nói về Speyside Single Malt.

Chính The Glenlivet cũng xem phong cách được George Smith phát triển từ năm 1824 là một trong những nền tảng giúp định hình hình ảnh whisky Speyside sau này.

Pot still hình đèn lồng

Một yếu tố quan trọng tạo nên phong cách The Glenlivet là hình dạng của những copper pot still.

Nhà chưng cất sử dụng các still có phần cổ tương đối cao, thường được mô tả với hình dáng lantern-shaped – giống chiếc đèn lồng.

Hình dạng và chiều cao của still thúc đẩy quá trình reflux.

Những thành phần nặng khó đi hết lên phần cổ still, trong khi các vapour nhẹ hơn tiếp tục hành trình đến condenser.

Điều này góp phần tạo ra một spirit nhẹ, thanh và giàu trái cây – nền tảng phong cách The Glenlivet.

Cask và quá trình trưởng thành

Sau chưng cất, spirit The Glenlivet được đưa vào những thùng gỗ sồi để trưởng thành.

Nhà chưng cất sử dụng nhiều loại cask khác nhau tùy từng expression, bao gồm American oak, European oak, ex-Bourbon, ex-Sherry và một số loại cask khác.

American oak có thể mang lại vanilla, caramel và vị ngọt.

European oak và Sherry casks thường tạo thêm trái cây khô, gia vị và cấu trúc sâu hơn.

Sự kết hợp giữa spirit giàu trái cây và nhiều loại cask giúp The Glenlivet xây dựng danh mục whisky khá rộng.

The Glenlivet 12 Year Old

Một trong những phiên bản được biết đến rộng rãi nhất là The Glenlivet 12 Year Old.

Whisky thể hiện phong cách tương đối điển hình của nhà chưng cất với trái cây, citrus, vanilla và cấu trúc mềm mại.

Cùng với Founder's Reserve, 15 Year Old và 18 Year Old, đây là một trong những dòng giúp The Glenlivet trở thành cái tên quen thuộc đối với người bắt đầu khám phá Speyside Single Malt.

Ở các cấp độ cao hơn, nhà chưng cất còn có những phiên bản 21, 25 năm và nhiều bộ sưu tập lâu năm hoặc giới hạn.

Năm 1933 – thị trường Mỹ mở cửa trở lại

Khi thời kỳ Prohibition tại Hoa Kỳ kết thúc năm 1933, một thị trường lớn cho Scotch Whisky mở cửa trở lại.

The Glenlivet nhanh chóng tận dụng cơ hội này.

Một trong những khách hàng đáng chú ý là Pullman Train Company.

Những chai whisky miniature được phục vụ trên các chuyến tàu Pullman, góp phần đưa tên The Glenlivet đến với người tiêu dùng Mỹ.

Hoa Kỳ sau đó trở thành một thị trường đặc biệt quan trọng trong quá trình phát triển quốc tế của thương hiệu.

Visitor Centre từ năm 1978

Năm 1978, những barley loft không còn sử dụng tại nhà chưng cất được chuyển đổi thành Visitor Centre đầu tiên của The Glenlivet.

Không gian này gồm khu tiếp đón, triển lãm và các khu vực dành cho hoạt động cộng đồng.

Đây là một giai đoạn whisky tourism tại Scotland còn chưa phát triển như ngày nay.

Việc mở cửa nhà chưng cất giúp người tiêu dùng không chỉ biết đến chai whisky mà còn bắt đầu tìm hiểu địa điểm thực sự đứng phía sau thương hiệu.

Mở rộng nhà chưng cất năm 2009

Nhu cầu The Glenlivet trên thị trường quốc tế tiếp tục tăng trong thế kỷ XXI.

Năm 2009, nhà chưng cất thực hiện một đợt mở rộng lớn.

Sáu pot still mới được bổ sung, đưa tổng số still lên 14 chiếc.

Khu mở rộng được chính thức khai trương năm 2010 bởi Prince of Wales – khi ở Scotland sử dụng tước hiệu Duke of Rothesay – người sau này trở thành Vua Charles III.

Việc mở rộng phản ánh quy mô mà The Glenlivet đã đạt được sau gần hai thế kỷ kể từ giấy phép đầu tiên của George Smith.

Năm 2024 – 200 năm The Glenlivet

Năm 2024, The Glenlivet kỷ niệm 200 năm kể từ khi George Smith nhận giấy phép năm 1824.

Để đánh dấu cột mốc này, nhà chưng cất giới thiệu The Glenlivet 55 Year Old, phiên bản lâu năm nhất mà thương hiệu từng phát hành tại thời điểm đó.

Chỉ 100 chai được tạo ra cho First Edition của The Glenlivet Eternal Collection.

Hai thế kỷ sau ngày George Smith cưỡi ngựa đến Elgin xin giấy phép, The Glenlivet đã đi từ một distillery nhỏ trong thung lũng thành một thương hiệu Single Malt toàn cầu.

The Glenlivet ngày nay

Ngày nay, The Glenlivet tiếp tục sản xuất whisky tại Speyside và thuộc hệ thống Chivas Brothers, công ty Scotch Whisky của tập đoàn Pernod Ricard.

Nhà chưng cất vẫn gắn với Livet Valley, Josie's Well và phong cách spirit giàu trái cây.

Danh mục hiện đại trải từ Founder's Reserve, 12 Year Old, 15 Year Old, 18 Year Old đến các bộ sưu tập lâu năm, cask finish và limited edition.

The Glenlivet cũng tiếp tục duy trì Distillery Home, nơi khách tham quan có thể tìm hiểu lịch sử, sản xuất và thưởng thức whisky ngay tại vùng đất nơi câu chuyện bắt đầu.

Một địa danh từng lớn hơn cả tên một nhà chưng cất

Điều đặc biệt khi nhìn The Glenlivet dưới góc độ Mapstore là mối quan hệ giữa địa danh và thương hiệu.

Glenlivet trước hết là một vùng đất.

Sau đó, whisky từ vùng đất ấy nổi tiếng đến mức tên Glenlivet trở thành một dấu hiệu chất lượng.

Nhiều distillery muốn gắn tên mình với Glenlivet.

Cuối cùng, gia đình George Smith phải đấu tranh để xác lập tên The Glenlivet vào năm 1884.

Một chữ “The” trở thành cách phân biệt nhà chưng cất của George Smith với tất cả những cái tên khác.

Nhưng phía sau câu chuyện thương hiệu vẫn là một địa điểm rất thật:

một thung lũng hẻo lánh;

những nguồn nước giữa vùng đồi;

những lò chưng cất từng phải trốn lực lượng thuế vụ;

và một người chưng cất quyết định bước ra khỏi thế giới whisky bất hợp pháp để xin giấy phép vào năm 1824.

Từ thời điểm ấy, lịch sử của The Glenlivet song hành với quá trình hình thành ngành Scotch Whisky hiện đại.

Vì vậy, The Glenlivet Distillery không chỉ là một trong những nhà chưng cất nổi tiếng của Speyside. Đây còn là một địa điểm giúp người tìm hiểu whisky nhìn thấy rõ bước chuyển từ truyền thống chưng cất bí mật của Highlands sang một ngành Scotch Whisky hợp pháp, có thương hiệu và vươn ra thị trường thế giới.

Thông tin The Glenlivet Distillery

Tên: The Glenlivet Distillery
Loại hình: Nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky
Thành lập/cấp phép: 1824
Người sáng lập: George Smith
Dấu mốc 1824: Người đầu tiên nhận giấy phép chưng cất hợp pháp tại giáo xứ Glenlivet
Tên The Glenlivet được xác lập: 1884
Khu vực whisky: Speyside
Địa điểm: Glenlivet, Moray, Scotland
Địa chỉ: The Glenlivet Distillery, Ballindalloch, Banffshire, AB37 9DB, Scotland
Nguồn nước: Josie's Well, gắn với hệ thống nước River Livet
Phong cách whisky: Mượt mà, trái cây, floral, citrus và vị ngọt; không thiên về khói peat
Pot still: Đặc trưng với cổ cao, hình dáng lantern-shaped
Số lượng still sau mở rộng 2009: 14
Các dòng tiêu biểu: Founder's Reserve, 12 Year Old, 15 Year Old, 18 Year Old và các bộ sưu tập lâu năm
Kỷ niệm 200 năm: 2024
Chủ sở hữu: Pernod Ricard
Đơn vị vận hành: Chivas Brothers
Tình trạng: Đang hoạt động
Tham quan: Có Distillery Home, tour và whisky experiences