The Orkney Distillery – nhà chưng cất mới bên bến cảng Kirkwall

Từ niềm tự hào Orkney đến một distillery bên bến cảng

The Orkney Distillery bắt đầu từ câu chuyện của Stephen và Aly Kemp, một cặp vợ chồng địa phương muốn kết hợp niềm tự hào về quê hương Orkney với đam mê sản xuất đồ uống thủ công.

Họ thành lập Orkney Distilling vào năm 2016. Sản phẩm đầu tiên tạo dựng tên tuổi cho doanh nghiệp là Kirkjuvagr Gin, ra mắt vào tháng 8 cùng năm. Tên Kirkjuvagr bắt nguồn từ tên gọi Old Norse của Kirkwall, mang nghĩa gần với “Church Bay”, cho thấy ngay từ đầu thương hiệu đã gắn sản phẩm với lịch sử Bắc Âu của quần đảo.

Sau khoảng hai năm chuẩn bị, The Orkney Distillery & Visitor Centre chính thức mở cửa vào tháng 7/2018 tại Ayre Road, ngay trên waterfront của Kirkwall. Công trình hai tầng vừa là khu sản xuất, vừa có không gian tham quan, tasting và giới thiệu các sản phẩm địa phương.

Vị trí này tạo nên một nét riêng cho distillery. Thay vì nằm giữa cánh đồng hoặc vùng nông thôn như nhiều nhà chưng cất Scotland, The Orkney Distillery đứng ngay bên bến cảng, nhìn ra hoạt động hàng ngày của Kirkwall và gắn trực tiếp với đời sống của thị trấn đảo.

Whisky là mục tiêu được ấp ủ từ những ngày đầu

Dù khởi đầu với gin, sản xuất single malt whisky từ lâu đã nằm trong kế hoạch của những người sáng lập.

Quá trình hiện thực hóa kế hoạch kéo dài nhiều năm và còn bị gián đoạn bởi đại dịch Covid-19. Đến tháng 9/2023, The Orkney Distillery chính thức nhận được các giấy phép cần thiết để sản xuất Scotch whisky.

Nhà máy sau đó lắp đặt một pilot brewhouse để phát triển quy trình whisky. Ngày 27/3/2024 – International Whisky Day, những dòng spirit whisky đầu tiên chính thức chảy khỏi hệ thống chưng cất.

Kế hoạch mở rộng bao gồm ba copper pot still mới cùng brewhouse lớn hơn, với năng lực thiết kế khoảng 30.000 lít pure alcohol mỗi năm. So với những distillery công nghiệp sản xuất hàng triệu lít, con số này cho thấy The Orkney Distillery chủ động đi theo hướng craft và quy mô nhỏ.

Chính đội ngũ nhà máy mô tả đây là một trong những hoạt động sản xuất whisky nhỏ nhất Scotland.

Bere barley và hướng trở lại những nguyên liệu cũ của Orkney

Điểm đáng chú ý trong dự án single malt nằm ở lựa chọn nguyên liệu.

The Orkney Distillery cho biết họ dự định sử dụng những giống barley cổ, trong đó có bere barley được trồng tại Orkney, và áp dụng phương pháp sản xuất chậm, truyền thống để tạo spirit có nhiều hương vị và cá tính.

Bere là giống lúa mạch có lịch sử lâu đời tại các quần đảo phía bắc Scotland và vẫn được duy trì tại Orkney. Việc đưa nguyên liệu này vào sản xuất tạo cho distillery một hướng đi gắn chặt hơn với nông nghiệp và lịch sử của vùng đảo thay vì đơn thuần xây dựng thêm một nhà máy whisky mới.

Nhà máy cũng định hướng sử dụng nhiều loại cask có kích thước nhỏ cho quá trình trưởng thành, phù hợp với quy mô sản xuất thủ công.

Một nhân vật đáng chú ý trong giai đoạn phát triển whisky là Tony Reeman-Clark, người từng sáng lập Strathearn Distillery và hiện tham gia The Orkney Distillery với vai trò Director & Distiller. Nhà máy mô tả việc bước vào whisky là cột mốc khiến họ trở thành nhà chưng cất whisky mới đầu tiên tại Orkney trong gần 140 năm.

Single malt đầu tiên vẫn đang trưởng thành

Đây là điểm cần ghi thật chính xác trên Mapstore.

Mặc dù The Orkney Distillery hiện đã sản xuất whisky spirit, những mẻ đầu tiên mới được chưng cất từ 27/3/2024. Theo quy định Scotch whisky, spirit phải trưởng thành trong thùng gỗ sồi tại Scotland tối thiểu ba năm mới có thể được gọi là Scotch whisky.

Vì vậy, tính đến tháng 9/2026, The Orkney Distillery chưa có single malt Scotch whisky do chính nhà máy chưng cất đủ tuổi phát hành. Các nguồn địa phương hiện cho biết những cask đầu tiên dự kiến đạt mốc trưởng thành trong năm 2027.

Trong thời gian chờ đợi, distillery đã bước vào thị trường whisky thông qua các dòng blended malt được tạo từ whisky có nguồn gốc từ những distillery Scotland khác. Fara, phong cách unpeated, được phát hành năm 2024; sau đó Rysa, mang phong cách peated, xuất hiện tháng 4/2025. Đây không phải single malt được chưng cất tại The Orkney Distillery và cần tách riêng trong dữ liệu sản phẩm.

Điều thú vị là Orkney vốn đã có lịch sử whisky nổi tiếng với Highland Park và Scapa. Sự xuất hiện của The Orkney Distillery không kéo dài một nhà máy cũ, mà bổ sung một thế hệ chưng cất mới ngay tại trung tâm Kirkwall.

Với Mapstore, đây cũng là cơ hội ghi lại lịch sử khi nó vẫn đang hình thành. The Orkney Distillery chưa có hàng trăm năm tuổi, nhưng chính những thùng spirit đang nằm trưởng thành hôm nay sẽ trở thành những chai single malt đầu tiên kể câu chuyện của nhà chưng cất này từ năm 2027 trở đi.

Thông tin The Orkney Distillery

Tên: The Orkney Distillery
Tên doanh nghiệp: Orkney Distilling Limited
Loại hình: Nhà chưng cất whisky, gin và rum độc lập
Khu vực whisky: Islands / Highland
Địa điểm: Ayre Road, Kirkwall, Orkney, Scotland, KW15 1QX
Thành lập doanh nghiệp: 2016
Người sáng lập: Stephen Kemp và Aly Kemp
Mở Distillery & Visitor Centre: Tháng 7/2018
Được cấp phép sản xuất whisky: Tháng 9/2023
Bắt đầu chưng cất whisky spirit: 27/3/2024
Quy mô: Craft distillery quy mô nhỏ
Hệ thống mở rộng: 3 copper pot still
Năng lực thiết kế: Khoảng 30.000 lít pure alcohol/năm
Lúa mạch định hướng sử dụng: Các giống barley cổ, bao gồm bere barley trồng tại Orkney
Single malt của nhà máy: Đang trong quá trình trưởng thành
Thời điểm single malt đầu tiên đủ tuổi dự kiến: 2027
Blended malt hiện có: Fara và Rysa
Gin tiêu biểu: Kirkjuvagr Gin
Chủ sở hữu: Orkney Distilling Limited – sở hữu độc lập
Tình trạng: Đang hoạt động
Quốc gia: Scotland, Vương quốc Anh