Đang tải bài viết…
Đang tải bài viết…
Rời Long Hải theo tuyến ven biển về phía Phước Hải, sau khi qua khu vực Mũi Kỳ Vân và Đèo Nước Ngọt, dưới chân núi xuất hiện một không gian khác hẳn bãi biển phía trước. Đó là Thiền viện Trúc Lâm Chân Nguyên, nơi người dân và du khách thường gọi bằng cái tên gần gũi hơn: Chùa Khỉ. Ngôi thiền viện nằm giữa vùng núi sát biển, phía sau là Kỳ Vân – Minh Đạm, phía trước không xa là biển Phước Hải. Chính vị trí ấy khiến nơi đây vừa mang dấu ấn của một cơ sở Phật giáo, vừa gắn chặt với cảnh quan tự nhiên của dải Long Hải – Phước Hải.
Thiền viện Trúc Lâm Chân Nguyên hiện thuộc xã Phước Hải, Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là điểm cần làm rõ khi đặt thiền viện trong cụm địa danh Long Hải, bởi nhiều bài giới thiệu thường gọi nơi đây là một điểm tham quan của Long Hải hoặc Vũng Tàu.
Trước khi sắp xếp lại đơn vị hành chính, thiền viện được ghi nhận thuộc thị trấn Phước Hải, huyện Đất Đỏ, sau đó là huyện Long Đất, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Sau thay đổi hành chính, địa danh hiện nay là xã Phước Hải, Thành phố Hồ Chí Minh. Các nguồn cũ vì vậy có thể ghi Đất Đỏ, Long Đất hoặc Bà Rịa – Vũng Tàu, trong khi những nguồn mới đã sử dụng tên xã Phước Hải.
Về mặt không gian du lịch, thiền viện lại có quan hệ rất gần với Long Hải.
Từ Long Hải đi về phía đông, tuyến ven biển lần lượt qua khu vực Mũi Kỳ Vân và Đèo Nước Ngọt trước khi sang Phước Hải. Tư liệu du lịch trước đây ghi thiền viện nằm cách Đèo Nước Ngọt chỉ hơn một kilômét. Vì thế, đây có thể xem là một trong những địa danh đầu tiên mở ra không gian Phước Hải sau khi rời Long Hải theo đường ven biển.
Cách định vị này giúp tránh một nhầm lẫn khá phổ biến: Thiền viện Trúc Lâm Chân Nguyên gắn rất gần với cụm du lịch Long Hải, nhưng về địa giới hành chính lại thuộc Phước Hải.
Những tư liệu hiện có đều cho thấy tiền thân của thiền viện là một am nhỏ dưới chân núi.
Nguồn du lịch địa phương ghi lại rằng trước đây nơi này chỉ là một am do bà Tư trông nom. Đến năm 1987, Đại đức Thích Thông Luận về sửa chữa và tu hành, từ đó cơ sở thờ tự dần được phát triển thành Thiền viện Trúc Lâm Chân Nguyên. Một số nguồn khác cũng lấy năm 1987 làm mốc hình thành hoặc khai sơn của thiền viện.
Không gian thiền viện dựa vào sườn núi, thay vì tách biệt khỏi cảnh quan xung quanh.
Chánh điện thờ Đức Phật Thích Ca trong tư thế thiền định. Trong khuôn viên còn có tháp chuông cùng các công trình phục vụ đời sống tu học. Phía sau chùa, những khối đá tự nhiên và cây rừng tiếp tục lên cao theo sườn núi.
Vị trí này cũng giúp nhìn rõ hơn mối quan hệ giữa những địa danh mình vừa đi qua trong chuỗi Long Hải.
Kỳ Vân không chỉ là mũi núi nhìn thấy từ biển. Khối núi còn tiếp tục về phía đất liền và tạo nên không gian tự nhiên phía sau thiền viện. Đèo Nước Ngọt nằm ở đoạn chuyển tiếp dưới chân núi, còn qua khỏi cung đèo là vùng Phước Hải.
Một cơ sở tôn giáo vì vậy cũng trở thành điểm giúp đọc địa hình của cả vùng.
Tên chính thức là Thiền viện Trúc Lâm Chân Nguyên, nhưng cái tên được nhiều người biết hơn lại là Chùa Khỉ.
Tên gọi dân gian này bắt nguồn từ đàn khỉ hoang dã sinh sống trên vùng núi phía sau thiền viện.
Theo tư liệu của Sở Du lịch Bà Rịa – Vũng Tàu trước đây, ban đầu chỉ có một vài con khỉ từ trên núi xuống tìm thức ăn. Người trong chùa cho chúng ăn, rồi theo thời gian số lượng khỉ xuống khu vực thiền viện ngày càng nhiều. Nguồn này từng ghi nhận đàn khỉ khoảng trên dưới 200 con sinh sống trong vùng núi Kỳ Vân.
Từ đó, “Chùa Khỉ” trở thành một tên gọi quen thuộc.
Nhưng đàn khỉ không phải vật nuôi của thiền viện theo nghĩa thông thường. Chúng thuộc quần thể động vật sống tự nhiên trên núi và di chuyển xuống khu vực có con người. Điều này cũng giải thích vì sao câu chuyện về Chùa Khỉ thực chất gắn với một không gian rộng hơn khuôn viên chùa.
Phía sau tên gọi dân gian ấy là mối quan hệ giữa thiền viện – núi – rừng – động vật hoang dã.
Nếu chỉ đến đây để nhìn đàn khỉ, người ta dễ bỏ qua chính yếu tố đã khiến chúng xuất hiện: thiền viện nằm ngay dưới một vùng núi tự nhiên vốn là môi trường sống của chúng.
Thiền viện Trúc Lâm Chân Nguyên giúp hoàn thiện một đoạn địa lý khá thú vị trên tuyến ven biển.
Từ bãi biển Long Hải, đường bờ tiến dần về Mũi Kỳ Vân. Khi núi áp sát mặt nước, con đường phải uốn theo địa hình tạo thành Đèo Nước Ngọt. Qua khỏi đoạn này là không gian Phước Hải, nơi Thiền viện Trúc Lâm Chân Nguyên nằm dưới chân hệ núi.
Nhìn theo chuỗi ấy:
Bãi biển Long Hải → Mũi Kỳ Vân → Đèo Nước Ngọt → Thiền viện Trúc Lâm Chân Nguyên → Phước Hải.
Mỗi địa danh kể một phần khác nhau của cùng một vùng đất.
Bãi biển cho thấy nơi núi còn lùi khỏi đường bờ. Mũi Kỳ Vân đánh dấu nơi núi tiến ra biển. Đèo Nước Ngọt cho thấy con người phải đưa con đường men theo địa hình. Còn Thiền viện Trúc Lâm Chân Nguyên lại cho thấy đời sống tinh thần đã tìm một chỗ đứng dưới chính chân núi ấy.
Đây cũng là lý do thiền viện thường được đưa vào hành trình Long Hải dù địa giới hiện nay thuộc xã Phước Hải.
Khoảng cách hành chính có thể được xác định bằng ranh giới trên bản đồ, nhưng cảnh quan tự nhiên và hành trình của con người thường nối các địa danh theo một cách khác.
Thiền viện Trúc Lâm Chân Nguyên nằm ngay trên vùng chuyển tiếp đó: rời Long Hải, vượt qua nơi núi chạm gần mặt biển và bắt đầu bước vào câu chuyện của Phước Hải.
Mapstore tổng hợp, đối chiếu và biên tập từ nhiều nguồn tư liệu. Cập nhật: 20/09/2026.

Chành xe Tô Châu – Quốc lộ 54, Bình Minh, Vĩnh Long
Cầu vượt Quốc lộ 54, Tổ 22, Khóm Đông Thuận, Phường Đông Thành, Tỉnh Vĩnh Long

Chành xe Tô Châu – 501 Nguyễn Đáng, Trà Vinh, Vĩnh Long
501 Nguyễn Đáng, Khóm 20, Phường Trà Vinh, Tỉnh Vĩnh Long

Chành xe Tô Châu – Điểm phát hàng 78 Đường 3 Tháng 2, Tân Thành, Cà Mau
78 Đường 3 tháng 2, Phường Tân Thành, Tỉnh Cà Mau

Chành xe Tô Châu – 21 Nguyễn Phúc Chu, Hà Tiên, An Giang
21 Nguyễn Phúc Chu, Khu phố 4, Phường Hà Tiên, Tỉnh An Giang

Chành xe Tô Châu – 829 Khu phố Minh An, Châu Thành, An Giang
829 Khu phố Minh An, Xã Châu Thành, Tỉnh An Giang

Giáo xứ Hải Dương – Giáo hạt Hải Dương, Giáo phận Hải Phòng
Nằm tại số 100 Trần Hưng Đạo, Giáo xứ Hải Dương thuộc Giáo hạt Hải Dương, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo lâu đời giữa vùng đất Hải Dương. Ngôi nhà thờ được ghi nhận xây dựng từ năm 1875, hiện diện giữa khu vực trung tâm đô thị và gắn với một vùng đất có vị trí đặc biệt trong lịch sử Công giáo miền Đông Bắc. Không xa nhà thờ là Đền Thánh Tử Đạo Hải Dương, nơi lưu dấu cuộc tử đạo năm 1861 của các chứng nhân đức tin sau này được Giáo hội tuyên phong hiển thánh.

Giáo xứ Hàng Kênh – Giáo hạt Chính Tòa, Giáo phận Hải Phòng
Giữa khu vực nội thành Hải Phòng, trên trục đường Lạch Tray đông đúc, Giáo xứ Hàng Kênh thuộc Giáo hạt Chính Tòa, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo có lịch sử hơn một thế kỷ. Hàng Kênh được thành lập với tư cách giáo họ từ năm 1893, từng trực thuộc Giáo xứ Nam Pháp trước khi chính thức được nâng lên hàng giáo xứ năm 2020. Từ một giáo họ lâu đời giữa lòng thành phố, Hàng Kênh ngày nay vừa phục vụ cộng đoàn địa phương, vừa trở thành điểm quy tụ của nhiều người Công giáo từ các nơi đến Hải Phòng sinh sống và làm việc.

Giáo xứ Truyền Tin – Giáo hạt Tân Thạnh, Giáo phận Long Xuyên
Giữa vùng đồng bằng được nhận diện bằng những con kinh mang số, Giáo xứ Truyền Tin nằm bên Kinh 8A, thuộc Giáo hạt Tân Thạnh, Giáo phận Long Xuyên. Trước đây, địa chỉ quen thuộc của nhà thờ là Thạnh Đông A, huyện Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang; sau thay đổi địa giới hành chính, khu vực này thuộc xã Thạnh Đông, tỉnh An Giang. Tên gọi Kinh 8A vẫn còn đó, gắn nhà thờ với một không gian rất đặc trưng của miền Tây: những con kinh thẳng dài, ruộng lúa và các xóm dân cư hình thành dọc hai bên bờ nước.

Đỉnh Tầm Bồ – điểm cao giữa rừng Bình Châu – Phước Bửu
Giữa một vùng ven biển vốn được hình dung bằng những bãi cát thấp và Biển Đông, Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu còn có những điểm địa hình cao hơn nằm trong rừng. Tầm Bồ là một trong số đó. Với độ cao khoảng 114 m, nơi đây không phải một ngọn núi lớn, nhưng đủ để mở ra một góc nhìn khác về vùng đất: từ rừng nhìn về phía dải biển Hồ Cốc – Hồ Tràm.Câu chuyện của Tầm Bồ vì thế không nằm ở độ cao. Điều đáng chú ý là vị trí của một điểm cao giữa khu rừng tự nhiên nằm rất gần biển.

Cửa Bình Châu – nơi làng biển mở ra Biển Đông
Ở phía biển của Bình Châu có một khoảng cửa nước nối không gian phía trong với Biển Đông. Trên bản đồ địa danh biển Việt Nam, nơi này mang tên Cửa Bình Châu. Gần đó là Đầm Bình Châu, cảng cá, khu neo đậu tàu thuyền và những công trình phục vụ hoạt động nghề biển.

Aultmore Distillery – Nhà chưng cất whisky giữa vùng Foggie Moss, Speyside, Scotland
Aultmore Distillery là nhà chưng cất Scotch whisky nằm gần thị trấn Keith, thuộc vùng Speyside của Scotland. Được Alexander Edward thành lập và bắt đầu sản xuất năm 1897, Aultmore đã tồn tại hơn 125 năm giữa một khu vực từ lâu gắn với nghề chưng cất whisky.

The Glenrothes Distillery – Nhà chưng cất Speyside từ năm 1879 tại Rothes, Scotland
The Glenrothes Distillery là nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky nằm tại Rothes, Moray, Scotland, ngay trung tâm vùng whisky Speyside. Được thành lập năm 1879, nhà chưng cất trải qua gần 150 năm phát triển và ngày nay là một trong những tên tuổi lâu đời gắn với thị trấn Rothes.

Stirling Distillery – Khi whisky trở lại dưới chân lâu đài Stirling sau hơn 170 năm
Ngay dưới chân Stirling Castle, giữa khu phố cổ mang đậm dấu ấn lịch sử Scotland, một nhà chưng cất nhỏ đang viết tiếp câu chuyện từng bị gián đoạn hơn một thế kỷ. Stirling Distillery không có quy mô lớn, nhưng vị trí, lịch sử và hành trình đưa whisky trở lại thành phố Stirling khiến nơi đây trở thành một điểm đáng chú ý trên bản đồ whisky Scotland.

Kininvie Distillery – Nhà chưng cất Speyside kín tiếng của William Grant & Sons
Kininvie Distillery là nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky nằm tại Dufftown, Moray, Scotland, thuộc vùng whisky Speyside. Được William Grant & Sons xây dựng năm 1990, Kininvie có vị trí đặc biệt khi nằm ngay trong khu vực của The Balvenie Distillery và gần Glenfiddich – hai nhà chưng cất nổi tiếng cùng thuộc tập đoàn gia đình William Grant & Sons.

Auchentoshan Distillery – Nhà chưng cất whisky Lowland hơn 200 năm bên Glasgow, Scotland
Auchentoshan Distillery là nhà chưng cất Scotch whisky nằm tại Clydebank, ở phía tây bắc Glasgow, Scotland. Nhà chưng cất có lịch sử chính thức từ năm 1823 và ngày nay được biết đến đặc biệt với phương pháp chưng cất ba lần – Triple Distillation, tạo nên phong cách nhẹ, tươi và mềm mại đặc trưng của Auchentoshan Single Malt Scotch Whisky.

Nằm tại số 100 Trần Hưng Đạo, Giáo xứ Hải Dương thuộc Giáo hạt Hải Dương, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo lâu đời giữa vùng đất Hải Dương. Ngôi nhà thờ được ghi nhận xây dựng từ năm 1875, hiện diện giữa khu vực trung tâm đô thị và gắn với một vùng đất có vị trí đặc biệt trong lịch sử Công giáo miền Đông Bắc. Không xa nhà thờ là Đền Thánh Tử Đạo Hải Dương, nơi lưu dấu cuộc tử đạo năm 1861 của các chứng nhân đức tin sau này được Giáo hội tuyên phong hiển thánh.

Giữa khu vực nội thành Hải Phòng, trên trục đường Lạch Tray đông đúc, Giáo xứ Hàng Kênh thuộc Giáo hạt Chính Tòa, Giáo phận Hải Phòng là một cộng đoàn Công giáo có lịch sử hơn một thế kỷ. Hàng Kênh được thành lập với tư cách giáo họ từ năm 1893, từng trực thuộc Giáo xứ Nam Pháp trước khi chính thức được nâng lên hàng giáo xứ năm 2020. Từ một giáo họ lâu đời giữa lòng thành phố, Hàng Kênh ngày nay vừa phục vụ cộng đoàn địa phương, vừa trở thành điểm quy tụ của nhiều người Công giáo từ các nơi đến Hải Phòng sinh sống và làm việc.

Giữa vùng đồng bằng được nhận diện bằng những con kinh mang số, Giáo xứ Truyền Tin nằm bên Kinh 8A, thuộc Giáo hạt Tân Thạnh, Giáo phận Long Xuyên. Trước đây, địa chỉ quen thuộc của nhà thờ là Thạnh Đông A, huyện Tân Hiệp, tỉnh Kiên Giang; sau thay đổi địa giới hành chính, khu vực này thuộc xã Thạnh Đông, tỉnh An Giang. Tên gọi Kinh 8A vẫn còn đó, gắn nhà thờ với một không gian rất đặc trưng của miền Tây: những con kinh thẳng dài, ruộng lúa và các xóm dân cư hình thành dọc hai bên bờ nước.

Giữa một vùng ven biển vốn được hình dung bằng những bãi cát thấp và Biển Đông, Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu còn có những điểm địa hình cao hơn nằm trong rừng. Tầm Bồ là một trong số đó. Với độ cao khoảng 114 m, nơi đây không phải một ngọn núi lớn, nhưng đủ để mở ra một góc nhìn khác về vùng đất: từ rừng nhìn về phía dải biển Hồ Cốc – Hồ Tràm.Câu chuyện của Tầm Bồ vì thế không nằm ở độ cao. Điều đáng chú ý là vị trí của một điểm cao giữa khu rừng tự nhiên nằm rất gần biển.

Ở phía biển của Bình Châu có một khoảng cửa nước nối không gian phía trong với Biển Đông. Trên bản đồ địa danh biển Việt Nam, nơi này mang tên Cửa Bình Châu. Gần đó là Đầm Bình Châu, cảng cá, khu neo đậu tàu thuyền và những công trình phục vụ hoạt động nghề biển.

Trên hành trình từ vùng đất phía trong Đông Nam Bộ về cửa biển Lộc An, sông Ray đi qua một công trình đã làm thay đổi đáng kể cảnh quan và vai trò của dòng nước: Hồ Sông Ray. Với dung tích hơn 215 triệu m³, đây không đơn thuần là một mặt hồ rộng giữa vùng nông nghiệp mà là một hồ chứa có vai trò quan trọng đối với nguồn nước của cả khu vực.

Trước khi gặp Biển Đông tại Lộc An, nước của sông Ray đã đi qua một hành trình dài từ vùng đất phía trong của Đông Nam Bộ. Dòng sông đi qua địa bàn Đồng Nai, tiếp tục chảy về phía nam, qua hồ chứa Sông Ray rồi cuối cùng mở ra vùng cửa biển Lộc An. Nếu nhìn Lộc An từ phía biển, sông Ray là dòng nước đi đến điểm kết thúc; nhưng nếu lần ngược dòng, đó lại là một câu chuyện kéo dài qua nhiều vùng đất.

Ở phía biển của xã Bình Châu, những con tàu đánh cá, bến neo đậu và hoạt động mua bán thủy sản tạo nên một diện mạo rất khác với rừng hay suối khoáng nóng thường được nhắc đến khi nói về vùng đất này. Nơi người dân quen gọi là Cảng cá Bình Châu cũng gắn với tên Bến Lội trong các tài liệu quản lý nghề cá, lưu giữ một phần đời sống biển đã hình thành và tiếp diễn qua nhiều năm.

Giữa vùng rừng ven biển Bình Châu, có một hiện tượng tự nhiên đã khiến tên Bình Châu được biết đến từ rất lâu trước khi những khu nghỉ dưỡng hiện đại xuất hiện: nước nóng từ lòng đất. Hàng chục điểm nước khoáng nóng lộ thiên, có nơi đạt nhiệt độ khoảng 80°C, tạo nên một không gian đặc biệt giữa rừng, cách Biển Đông không xa.