Tobermory Distillery – Hai phong cách whisky bên bến cảng đầy màu sắc của Isle of Mull

Từ Ledaig năm 1798 đến Tobermory ngày nay

Tobermory Distillery được thành lập năm 1798 bởi John Sinclair tại thị trấn Tobermory trên Isle of Mull, thuộc quần đảo Inner Hebrides phía tây Scotland.

Ban đầu, nhà máy mang tên Ledaig Distillery.

Tên gọi Ledaig bắt nguồn từ Gaelic và gắn với khu vực nơi nhà chưng cất được xây dựng. Hơn hai thế kỷ sau, cái tên ấy vẫn tồn tại, nhưng thay vì chỉ nhà máy, Ledaig ngày nay được sử dụng cho dòng single malt có peat của Tobermory Distillery.

Những năm đầu của nhà máy diễn ra trong một thị trấn cảng còn khá trẻ. Tobermory chỉ mới được British Fisheries Society quy hoạch và phát triển từ cuối thế kỷ XVIII. Nhà chưng cất vì thế xuất hiện gần như cùng thời kỳ hình thành diện mạo của thị trấn.

Nhưng lịch sử Tobermory không phải một đường thẳng.

Nhà máy đã trải qua nhiều đời chủ sở hữu, những giai đoạn sản xuất gián đoạn và không ít năm hoàn toàn im tiếng. Có thời kỳ distillery đóng cửa hàng chục năm trước khi được khôi phục trở lại.

Chính những lần dừng rồi tái sinh ấy khiến Tobermory trở thành một trong những câu chuyện điển hình về sức sống của những distillery trên các đảo Scotland.

Một nhà chưng cất nằm ngay bên thị trấn

Điểm thú vị của Tobermory nằm ở vị trí.

Nhà chưng cất không đứng biệt lập giữa những cánh đồng rộng hay thung lũng xa xôi. Nó nằm ngay trong thị trấn Tobermory, gần bến cảng nổi tiếng với những ngôi nhà nhiều màu sắc chạy dọc theo mặt nước.

Phía sau thị trấn là đồi núi và những vùng đất hoang của Mull. Phía trước là biển.

Nguồn nước phục vụ sản xuất được lấy từ Gearr Abhainn, một dòng nước trên đảo trước khi chảy về khu vực nhà chưng cất. Trong cách Tobermory kể về whisky của mình, khí hậu biển, cảnh quan và môi trường tự nhiên của Mull luôn là một phần quan trọng trong bản sắc của distillery.

Isle of Mull cũng không phải một hòn đảo đông dân. Vì vậy, một nhà chưng cất hoạt động qua nhiều thế hệ ở đây không đơn thuần là cơ sở sản xuất. Nó trở thành một phần của cộng đồng và lịch sử địa phương.

Ngày nay, hình ảnh Tobermory Distillery gần như gắn liền với hình ảnh thị trấn cùng tên.

Một distillery, hai tính cách hoàn toàn khác nhau

Điều làm Tobermory khác biệt rõ nhất so với phần lớn nhà chưng cất Scotland là việc nhà máy chủ động sản xuất hai phong cách single malt riêng biệt.

Dòng thứ nhất mang chính tên Tobermory.

Đây là whisky không peat, hướng đến phong cách sáng, tươi, giàu hương trái cây và citrus, đi cùng những nét malt, oak và độ ngọt nhẹ. Tobermory 12 Year Old hiện là một trong những phiên bản tiêu biểu để tiếp cận phong cách này.

Dòng thứ hai mang tên Ledaig.

Ledaig sử dụng heavily peated malt, tạo nên một thế giới hoàn toàn khác: khói, đất, tiêu, vị mặn và những sắc thái maritime gợi đến môi trường biển của Hebrides.

Ledaig 10 Year Old là một trong những phiên bản dễ nhận diện nhất của phong cách này, trong khi Ledaig 18 Year Old và Sinclair Series tiếp tục khai thác ảnh hưởng của các loại thùng khác nhau.

Điều đáng chú ý là Tobermory và Ledaig không phải whisky từ hai nhà chưng cất khác nhau.

Chúng cùng được tạo ra tại Tobermory Distillery.

Một bên thể hiện nét nhẹ nhàng, tươi sáng của hòn đảo. Một bên lại mang khói than bùn và cảm giác hoang dã của bờ biển phía tây Scotland.

Chính sự đối lập ấy trở thành bản sắc đặc biệt của nhà máy.

Những lần đóng cửa và hành trình trở lại

Lịch sử hơn hai thế kỷ của Tobermory có nhiều khoảng trống.

Nhà chưng cất từng trải qua những giai đoạn đóng cửa kéo dài khi ngành whisky Scotland rơi vào khó khăn. Đặc biệt trong thế kỷ XX, hoạt động sản xuất nhiều lần bị gián đoạn trước khi nhà máy được phục hồi.

Sau khi bước vào thời kỳ sản xuất ổn định hơn, Tobermory tiếp tục được đầu tư về thiết bị. Những pot still mới được lắp đặt năm 2014, đánh dấu một giai đoạn hiện đại hóa quan trọng của distillery.

Từ 2017 đến 2019, Tobermory lại tạm ngừng sản xuất để thực hiện một chương trình cải tạo lớn. Hệ thống nhà máy được hiện đại hóa với mục tiêu nâng cao hiệu quả và tính bền vững nhưng vẫn giữ mô hình sản xuất thủ công quy mô tương đối nhỏ.

Năm 2019, nhà chưng cất mở cửa trở lại.

Sự kiện này cũng đi cùng việc tái định vị Tobermory Single Malt, trong đó Tobermory 12 Year Old trở thành một phiên bản quan trọng của dòng whisky không peat.

Ngày nay, cả Tobermory và Ledaig tiếp tục được phát triển song song. Ngoài những phiên bản chủ lực, nhà máy còn thử nghiệm nhiều loại thùng trưởng thành và cask finish, đồng thời phát triển Hebridean Series cùng các bản giới hạn và distillery exclusive.

Một phần của Isle of Mull sau hơn hai thế kỷ

Có những nhà chưng cất nổi tiếng đến mức vùng đất trở thành phần phụ trong câu chuyện thương hiệu. Với Tobermory, dường như điều ngược lại xảy ra.

Thị trấn, bến cảng, biển và cảnh quan Isle of Mull luôn hiện diện khi người ta kể về nhà máy.

Khách đến Tobermory ngày nay có thể tham quan distillery, tìm hiểu quá trình sản xuất và thưởng thức cả hai dòng whisky ngay tại nơi chúng được tạo ra. Nhà máy vẫn hoạt động như một distillery nhỏ, trong đó yếu tố thủ công tiếp tục được nhấn mạnh.

Từ Ledaig Distillery năm 1798, những thập niên đóng cửa, những lần hồi sinh cho đến Tobermory hiện đại, hơn hai thế kỷ của nhà máy cũng phản ánh phần nào lịch sử thăng trầm của Scotch whisky.

Nhưng điều thú vị nhất có lẽ vẫn nằm trong hai cái tên trên những chai whisky.

Tobermory và Ledaig – một bên không khói, một bên đậm peat; hai tính cách tưởng như đối lập nhưng cùng được sinh ra từ một nhà chưng cất, trên cùng một hòn đảo nhỏ giữa vùng Hebrides.

Thông tin Tobermory Distillery

• Tên: Tobermory Distillery
• Tên ban đầu: Ledaig Distillery
• Thành lập: 1798
• Nhà sáng lập: John Sinclair
• Địa điểm: Tobermory, Isle of Mull, Scotland
• Khu vực whisky: Islands – thuộc Highlands theo phân vùng Scotch Whisky chính thức
• Loại whisky: Single Malt Scotch Whisky
• Đơn vị vận hành: CVH Spirits Limited
• Nguồn nước: Gearr Abhainn trên Isle of Mull
• Hai phong cách whisky: Tobermory – không peat; Ledaig – có peat
• Phong cách Tobermory: Tươi sáng, trái cây, citrus, malt và độ ngọt nhẹ
• Phong cách Ledaig: Khói than bùn, earthy, tiêu, maritime và vị mặn
• Still mới: Được lắp đặt năm 2014
• Giai đoạn cải tạo lớn: 2017–2019
• Tái mở cửa: 2019
• Các dòng tiêu biểu: Tobermory 12 Year Old, Tobermory 21 Year Old, Ledaig 10 Year Old, Ledaig 18 Year Old, Ledaig Sinclair Series
• Đặc điểm nổi bật: Một nhà chưng cất sản xuất hai phong cách single malt có peat và không peat
• Tham quan: Có – tổ chức distillery tour, whisky tasting và warehouse experience