Tullibardine Distillery – Từ câu chuyện bia năm 1488 đến “Highland Gold” của Blackford

Blackford – nơi câu chuyện bắt đầu từ năm 1488

Tullibardine nằm tại Blackford, Perthshire, bên tuyến đường nối Stirling với Perth và ngay trước những ngọn đồi Ochil.

Lịch sử sản xuất đồ uống tại khu vực này có từ rất lâu trước khi nhà chưng cất hiện đại xuất hiện.

Năm 1488, vua James IV của Scotland dừng chân tại nơi khi ấy là một brewery và mua bia. Sự kiện được Tullibardine ghi nhận như lần mua bia công khai đầu tiên được biết đến trong lịch sử Scotland.

Qua nhiều thế kỷ, hoạt động nấu bia tại Blackford tiếp tục thay đổi. Đến đầu thế kỷ XX, truyền thống ấy dần suy giảm và Gleneagles Brewery – cơ sở cuối cùng còn hoạt động tại đây – đóng cửa năm 1927.

Nhưng vùng đất này vẫn còn một tài sản quan trọng nằm dưới những ngọn đồi: nước.

Chính nguồn nước ấy về sau đưa Blackford bước sang một chương hoàn toàn khác.

William Delmé-Evans và nhà chưng cất của năm 1949

Năm 1947, William Delmé-Evans tìm đến khu brewery cũ tại Blackford.

Ông là một kỹ sư và nhà thiết kế distillery, người sau này còn gắn với việc xây dựng Jura và Glenallachie. Khi khảo sát Blackford, Delmé-Evans đặc biệt chú ý đến nguồn nước giàu khoáng chất từ Ochil Hills.

Mẫu nước được đem đi phân tích.

Kết quả khiến ông tin rằng đây là nguồn nước rất phù hợp để làm whisky.

Delmé-Evans mua lại khu brewery và bắt đầu chuyển đổi nơi này thành một malt distillery. Công trình hoàn thành và Tullibardine bắt đầu chưng cất whisky năm 1949, trở thành nhà chưng cất mới đầu tiên được xây dựng tại Scotland kể từ năm 1900.

Tên Tullibardine được lấy từ một địa danh lịch sử gần đó và thường được diễn giải từ Gaelic với ý nghĩa liên quan đến một ngọn đồi quan sát.

Nếu những distillery thế kỷ XVIII thường ra đời từ trang trại và hoạt động chưng cất quy mô nhỏ, Tullibardine lại thuộc một thế hệ khác: những nhà máy được xây dựng trong giai đoạn Scotch whisky bước vào thời kỳ phát triển mới sau chiến tranh.

Nguồn nước từ Ochil Hills và “Pure Highland Gold”

Phía nam Blackford là Ochil Hills, một dải đồi có vai trò quan trọng trong câu chuyện của Tullibardine.

Nước mưa và tuyết thấm qua các tầng địa chất trước khi hình thành những mạch nước tự nhiên trong vùng. Nhà chưng cất sử dụng nguồn nước từ Danny Burn cho quá trình sản xuất whisky.

Ochil Hills trong quá khứ còn được biết đến là khu vực từng khai thác vàng.

Từ hai câu chuyện ấy – nguồn nước và vàng – Tullibardine hình thành cách gọi whisky của mình là “Pure Highland Gold”.

Ngày nay, malt được nghiền bằng một chiếc Porteus Mill, sau đó trải qua quá trình mash và lên men trong hệ thống 10 washback trước khi được đưa tới những chiếc pot still bằng đồng.

Nhà máy hiện vận hành 4 pot still.

Phong cách spirit Tullibardine thiên về sự mềm mại, creamy, malt, vanilla và trái cây. Nền whisky tương đối nhẹ nhàng cũng tạo điều kiện để nhà chưng cất khai thác ảnh hưởng của nhiều loại thùng gỗ khác nhau trong quá trình trưởng thành và finishing.

Mười năm im tiếng và cuộc trở lại năm 2003

Tullibardine không hoạt động liên tục từ năm 1949 đến nay.

Sau thời William Delmé-Evans, nhà chưng cất lần lượt đi qua Brodie Hepburn, Invergordon Distillers và Whyte & Mackay.

Đến 1993, những chiếc still ngừng hoạt động.

Tullibardine bước vào khoảng thời gian im tiếng kéo dài một thập niên.

Năm 2003, một nhóm nhà đầu tư tư nhân mua lại nhà máy và đưa hoạt động chưng cất trở lại. Việc hồi sinh Tullibardine không chỉ đơn giản là khởi động những chiếc still. Chính sách thùng gỗ cũng được xem xét lại để whisky có thể phát triển mạnh hơn dưới tên một Highland Single Malt độc lập.

Bước ngoặt tiếp theo đến năm 2011, khi Tullibardine được mua lại bởi tập đoàn rượu vang và spirits gia đình của Pháp, ngày nay hoạt động dưới hệ thống Terroirs Distillers.

Một chương mới bắt đầu.

Thay vì chỉ sản xuất spirit rồi vận chuyển đi nơi khác, Tullibardine từng bước xây dựng một mô hình khép kín ngay tại Blackford.

Từ still đến chai whisky ngay tại nhà chưng cất

Ngày nay, Tullibardine thuộc số ít nhà chưng cất Scotland có thể kiểm soát gần như toàn bộ hành trình của whisky tại cùng một địa điểm.

Ngoại trừ công đoạn malt đại mạch, quá trình sản xuất whisky được thực hiện tại nhà máy.

Spirit được chưng cất ở đây.

Whisky được đưa vào thùng và trưởng thành ở đây.

Tullibardine có cooperage riêng để phục vụ công việc liên quan đến thùng gỗ, hệ thống warehouse có khả năng lưu giữ khoảng 20.000 cask, cùng blending facility và dây chuyền đóng chai ngay trong khuôn viên.

Điều đó có nghĩa một chai Tullibardine có thể đi gần như trọn hành trình từ spirit đến sản phẩm hoàn thiện mà không phải rời khỏi Blackford.

Chính khả năng kiểm soát thùng gỗ cũng giúp nhà chưng cất phát triển khá mạnh các phiên bản cask finish.

Danh mục hiện nay có Tullibardine Sovereign, cùng những phiên bản mang những con số khá dễ nhận biết như 225 Sauternes Cask Finish, 228 Burgundy Cask Finish và 500 Sherry Cask Finish. Các con số này gắn với dung tích loại thùng được sử dụng cho quá trình finishing. Bên cạnh đó là những phiên bản có tuổi như 15 Year Old và 18 Year Old.

Trong những kho whisky tại Blackford vẫn còn một lượng spirit từ những giai đoạn lịch sử trước đây. Custodians Collection từng đưa ra những whisky rất lâu năm, trong đó có Tullibardine 1952 – một trong những dấu tích còn lại từ những năm đầu tiên của nhà chưng cất.

Một vùng đất đi từ bia đến whisky qua hơn năm thế kỷ

Nếu chỉ nhìn năm thành lập 1949, Tullibardine có thể được xem là một nhà chưng cất khá trẻ trong thế giới Scotch whisky.

Nhưng nhìn rộng hơn, câu chuyện tại Blackford dài hơn rất nhiều.

Năm 1488, người ta nấu bia trên vùng đất này.

Gần 460 năm sau, William Delmé-Evans tìm thấy ở chính nơi ấy một nguồn nước mà ông tin rằng phù hợp để làm whisky.

Năm 1949, spirit bắt đầu chảy khỏi những chiếc still.

Năm 1993, chúng im tiếng.

Năm 2003, chúng lại hoạt động.

Và ngày nay, whisky vẫn được chưng cất, đưa vào thùng, trưởng thành và đóng chai ngay tại Blackford.

Từ bia của thế kỷ XV đến Highland Single Malt của thế kỷ XXI là một hành trình kéo dài hơn 500 năm.

Tullibardine vì thế không chỉ kể câu chuyện về một nhà chưng cất. Nó kể câu chuyện về một vùng đất mà nước, bia và whisky đã nối tiếp nhau qua nhiều thế hệ dưới chân Ochil Hills.

Thông tin Tullibardine Distillery

• Tên: Tullibardine Distillery
• Địa điểm: Blackford, Perthshire, Scotland
• Khu vực whisky: Highlands
• Người xây dựng nhà chưng cất hiện đại: William Delmé-Evans
• Bắt đầu xây dựng/chuyển đổi: 1947
• Bắt đầu chưng cất: 1949
• Loại whisky: Highland Single Malt Scotch Whisky
• Nguồn nước: Danny Burn, từ khu vực Ochil Hills
• Hệ thống nghiền: Porteus Mill
• Washback: 10
• Hệ thống chưng cất: 4 pot still bằng đồng
• Cooperage: Có tại nhà chưng cất
• Maturation warehouse: Có, sức chứa khoảng 20.000 cask
• Blending: Thực hiện tại chỗ
• Đóng chai: Có bottling plant tại nhà chưng cất
• Giai đoạn ngừng sản xuất: 1993–2003
• Chủ sở hữu hiện nay: Terroirs Distillers
• Tiếp quản: 2011
• Phong cách: Mềm mại, creamy, malt, vanilla và trái cây
• Các dòng tiêu biểu: Sovereign, 225 Sauternes Cask Finish, 228 Burgundy Cask Finish, 500 Sherry Cask Finish, 15 Year Old, 18 Year Old
• Dấu ấn lịch sử địa phương: Khu vực có truyền thống brewing được ghi nhận từ năm 1488
• Tham quan: Có – tổ chức distillery tour và tasting tại Blackford