Nhà thờ Chính tòa Cần Thơ – Giáo phận Cần Thơ

Nhà thờ có lịch sử hơn một thế kỷ, được khởi công từ năm 1899 và khánh thành vào năm 1916. Sau khi Giáo phận Cần Thơ được thành lập năm 1955 và hàng Giáo phẩm Việt Nam được thiết lập năm 1960, nhà thờ trở thành Nhà thờ Chính tòa Cần Thơ từ ngày 24/11/1960.

Họ đạo Cần Thơ và ngôi nhà thờ đầu thế kỷ XX

Lịch sử Nhà thờ Chính tòa Cần Thơ có từ trước khi Giáo phận Cần Thơ được thành lập.

Cuối thế kỷ XIX, cộng đồng Công giáo tại Cần Thơ khi đó thuộc Giáo phận Tông tòa Nam Vang, một địa phận rộng lớn bao gồm cả nhiều khu vực thuộc miền Tây Nam Bộ ngày nay.

Năm 1899, dưới thời Đức cha Jean-Claude Bouchut, Giám mục Giáo phận Tông tòa Nam Vang, linh mục Duquet, thuộc Hội Thừa sai Paris (MEP) và đang phụ trách Họ đạo Cần Thơ, khởi công xây dựng ngôi nhà thờ mới.

Đây chính là công trình tiền thân trực tiếp của Nhà thờ Chính tòa Cần Thơ hiện nay.

Khánh thành nhà thờ năm 1916

Trong thời gian công trình đang được xây dựng, cha Duquet được thuyên chuyển về làm Giám đốc Đại Chủng viện Nam Vang.

Việc xây dựng sau đó được tiếp tục dưới sự phụ trách của cha Larrabure.

Đến năm 1916, ngôi nhà thờ được hoàn thành và khánh thành. Như vậy, tính từ thời điểm khởi công năm 1899, quá trình hình thành công trình kéo dài qua nhiều năm và nhiều giai đoạn.

Nhà thờ tiếp tục phục vụ cộng đồng Công giáo Cần Thơ trong những thập niên tiếp theo, trước khi trở thành nhà thờ chính tòa của một giáo phận riêng.

Thành lập Giáo phận Tông tòa Cần Thơ ngày 20/09/1955

Ngày 20/09/1955 là một dấu mốc đặc biệt quan trọng đối với lịch sử Công giáo tại Cần Thơ.

Đức Giáo hoàng Piô XII ban hành sắc chỉ Quod Christus, thành lập Giáo phận Tông tòa Cần Thơ, tách khỏi Giáo phận Tông tòa Nam Vang.

Cha Phaolô Nguyễn Văn Bình được bổ nhiệm làm Giám mục coi sóc Giáo phận Cần Thơ trong giai đoạn 1955–1960.

Khi mới được thành lập, địa bàn Giáo phận Cần Thơ rất rộng, bao gồm 10 tỉnh lúc bấy giờ: Hà Tiên, Kiên Giang, Châu Đốc, An Giang, Sa Đéc, Phong Dinh, Chương Thiện, Ba Xuyên, Bạc Liêu và An Xuyên.

Giáo phận khi đó có khoảng 148.610 giáo dân và 110 linh mục.

Vì vậy cần phân biệt rõ:

20/09/1955: thành lập Giáo phận Tông tòa Cần Thơ.
1899: khởi công xây dựng Nhà thờ Cần Thơ.
1916: khánh thành nhà thờ.
24/11/1960: nhà thờ chính thức trở thành Nhà thờ Chính tòa Giáo phận Cần Thơ.

Đây là bốn mốc Mapstore nên lưu riêng để tránh nhầm giữa lịch sử giáo phận và lịch sử công trình nhà thờ.

Trở thành Nhà thờ Chính tòa năm 1960

Ngày 24/11/1960, Đức Giáo hoàng Gioan XXIII thiết lập hàng Giáo phẩm Công giáo Việt Nam qua Tông hiến Venerabilium Nostrorum.

Từ thời điểm này, Nhà thờ Cần Thơ chính thức trở thành Nhà thờ Chính tòa của Giáo phận Cần Thơ.

Đức cha Philipphê Nguyễn Kim Điền trở thành Giám mục Giáo phận Cần Thơ, kế nhiệm Đức cha Phaolô Nguyễn Văn Bình khi ngài được bổ nhiệm làm Tổng Giám mục Sài Gòn.

Tước hiệu Thánh Tâm Chúa Giêsu

Nhà thờ Chính tòa Cần Thơ mang tước hiệu Thánh Tâm Chúa Giêsu.

Đây đồng thời là tước hiệu của Giáo phận Cần Thơ, được lịch phụng vụ chính thức của Giáo phận ghi nhận.

Vì vậy, trong dữ liệu Mapstore nên chuẩn hóa:

Tên: Nhà thờ Chính tòa Cần Thơ
Tước hiệu: Thánh Tâm Chúa Giêsu

Không nên gọi đơn giản là “Nhà thờ Thánh Tâm Cần Thơ” trong trường tên chính, vì chức năng Nhà thờ Chính tòa mới là yếu tố quan trọng nhất để xác định địa điểm.

Vai trò của Nhà thờ Chính tòa

Khác với một nhà thờ giáo xứ thông thường, nhà thờ chính tòa là nơi đặt ngai tòa của Giám mục giáo phận, biểu thị vai trò trung tâm của Giám mục trong đời sống của Giáo phận.

Vì vậy, Nhà thờ Chính tòa Cần Thơ vừa phục vụ cộng đoàn Giáo xứ Chính Tòa, vừa có vai trò đặc biệt đối với toàn Giáo phận Cần Thơ.

Nhiều Thánh lễ và sự kiện quan trọng cấp giáo phận được tổ chức tại đây.

Theo lịch phụng vụ năm 2026 của Giáo phận, Giáo xứ Chính Tòa cũng là một trong các giáo xứ đảm nhận ngày Chầu Mình Thánh Chúa thay Giáo phận.

Kiến trúc Nhà thờ Chính tòa Cần Thơ

Nhà thờ được xây dựng từ cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX, mang dấu ấn của kiến trúc nhà thờ Công giáo thời kỳ này tại Nam Bộ.

Mặt tiền được tổ chức cân đối, với các tháp chuông tạo điểm nhấn ở phía trước. Không gian thánh đường phát triển theo chiều dài, hướng về cung thánh.

Qua hơn một thế kỷ sử dụng, công trình đã trải qua nhiều lần sửa chữa và điều chỉnh để đáp ứng nhu cầu của cộng đoàn.

Cuối năm 1993, do số lượng giáo dân ngày càng đông, phần cung thánh được sửa lại và nhà thờ được mở rộng thêm hai cánh.

Nơi an nghỉ của các Giám mục Cần Thơ

Một đặc điểm quan trọng bên trong Nhà thờ Chính tòa Cần Thơ là nơi đây có phần mộ của các vị Giám mục từng coi sóc Giáo phận.

Trong nhà thờ hiện có phần mộ của:

Đức cha Giacôbê Nguyễn Ngọc Quang
Đức cha Emmanuel Lê Phong Thuận

Đây là một phần lịch sử gắn trực tiếp Nhà thờ Chính tòa với các thế hệ chủ chăn của Giáo phận Cần Thơ.

Giáo phận Cần Thơ ngày nay

Từ địa phận rộng lớn được thành lập năm 1955, Giáo phận Cần Thơ đã trải qua nhiều thay đổi về địa giới và cơ cấu.

Nhà thờ Chính tòa Cần Thơ tiếp tục giữ vai trò trung tâm của Giáo phận.

Do đây là một Nhà thờ Chính tòa, cấu trúc dữ liệu Mapstore không cần ép theo format:

“Nhà thờ → Giáo xứ → Giáo hạt → Giáo phận”

như đối với các nhà thờ giáo xứ thông thường.

Cấu trúc chính nên là:

Nhà thờ Chính tòa Cần Thơ → Giáo phận Cần Thơ

Trong phần dữ liệu mở rộng có thể ghi thêm Giáo xứ Chính Tòa Cần Thơ để phục vụ tìm kiếm.

Vị trí Nhà thờ Chính tòa Cần Thơ

Nhà thờ nằm tại số 14 Nguyễn Thị Minh Khai, khu vực trung tâm TP. Cần Thơ. Cổng thông tin du lịch chính thức của thành phố hiện cũng sử dụng địa chỉ này.

Vị trí trung tâm giúp Nhà thờ Chính tòa trở thành một công trình quen thuộc trong cảnh quan đô thị Cần Thơ.

Bên cạnh chức năng tôn giáo, công trình có giá trị về lịch sử và kiến trúc, gắn với quá trình hình thành cộng đồng Công giáo tại Cần Thơ từ cuối thế kỷ XIX đến nay.

Giá trị lịch sử và cộng đồng

Nhà thờ Chính tòa Cần Thơ mang nhiều lớp giá trị lịch sử khác nhau.

Công trình được khởi công từ năm 1899, khi khu vực Cần Thơ còn thuộc Giáo phận Tông tòa Nam Vang; hoàn thành năm 1916; chứng kiến việc thành lập Giáo phận Cần Thơ năm 1955 và chính thức trở thành Nhà thờ Chính tòa năm 1960.

Qua hơn một thế kỷ, nhà thờ tiếp tục được sử dụng, sửa chữa và mở rộng nhưng vẫn giữ vai trò trung tâm trong đời sống Công giáo tại Cần Thơ.

Đây vừa là nhà thờ của cộng đoàn Chính Tòa, vừa là công trình đại diện cho Giáo phận Cần Thơ và là một trong những nhà thờ Công giáo có lịch sử lâu đời tại khu vực Tây Nam Bộ.

Thông tin địa điểm

Tên chính: Nhà thờ Chính tòa Cần Thơ
Tên thường gọi: Nhà thờ Chánh tòa Cần Thơ, Nhà thờ Chính Tòa Cần Thơ
Tước hiệu: Thánh Tâm Chúa Giêsu
Giáo xứ: Giáo xứ Chính Tòa Cần Thơ
Giáo phận: Giáo phận Cần Thơ
Khởi công xây dựng: 1899
Khánh thành: 1916
Thành lập Giáo phận Tông tòa Cần Thơ: 20/09/1955
Trở thành Nhà thờ Chính tòa: 24/11/1960
Mở rộng nhà thờ: Cuối năm 1993
Địa chỉ: 14 Nguyễn Thị Minh Khai, phường Ninh Kiều, TP. Cần Thơ
Điện thoại: 0292 3821 557
Loại hình: Nhà thờ Chính tòa – nhà thờ Công giáo – công trình lịch sử, kiến trúc