Nhà thờ Chính tòa Văn Hạnh – Giáo phận Hà Tĩnh

Giáo xứ Văn Hạnh được thành lập năm 1950, nhận Thánh Micae Tổng Lãnh Thiên Thần làm quan thầy. Ngôi thánh đường hiện nay được khởi công ngày 16/09/2003, sau gần chín năm xây dựng được cung hiến và khánh thành ngày 26/04/2012.

Đến ngày 22/12/2018, khi Đức Giáo hoàng Phanxicô thiết lập Giáo phận Hà Tĩnh từ phần lãnh thổ tách ra khỏi Giáo phận Vinh, Nhà thờ Văn Hạnh được nâng lên hàng Nhà thờ Chính tòa Giáo phận Hà Tĩnh, trở thành nơi đặt ngai tòa của Giám mục giáo phận.

Lịch sử Giáo xứ Văn Hạnh

Giáo xứ Văn Hạnh được thành lập vào năm 1950, tách từ Giáo xứ An Nhiên.

Theo tư liệu hiện hành của Giáo phận Hà Tĩnh, khi thành lập, giáo xứ có khoảng 2.000 giáo dân. Linh mục Phêrô Nguyễn Văn Phúc được bổ nhiệm làm quản xứ đồng thời đảm nhiệm vai trò quản hạt.

Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, Văn Hạnh từng có thời kỳ không có linh mục thường trú. Từ năm 1991, đời sống mục vụ của giáo xứ dần ổn định và tiếp tục phát triển.

Xây dựng ngôi thánh đường mới

Ngày 16/09/2003, Giáo xứ Văn Hạnh chính thức khởi công xây dựng ngôi thánh đường mới.

Đây là một công trình có quy mô lớn với tổng diện tích khoảng 2.013 m², chiều dài 67,8 m, thân nhà thờ rộng 27,6 m, phần cánh Thánh giá rộng 36 m.

Mái vòm chính cao khoảng 49 m, trong khi hai tháp của nhà thờ đạt chiều cao khoảng 64,4 m. Với kích thước này, công trình trở thành một điểm nhấn kiến trúc Công giáo nổi bật tại khu vực Hà Tĩnh.

Cung hiến và khánh thành ngày 26/04/2012

Sau gần chín năm xây dựng, ngày 26/04/2012, Đức cha Phaolô Nguyễn Thái Hợp chủ sự nghi thức cung hiến thánh đường.

Từ đây, Giáo xứ Văn Hạnh có một ngôi thánh đường mới với quy mô đáp ứng tốt hơn nhu cầu sinh hoạt của cộng đoàn.

Mốc 26/04 hằng năm cũng trở thành ngày kỷ niệm cung hiến thánh đường của Giáo xứ Văn Hạnh.

Kiến trúc Nhà thờ Chính tòa Văn Hạnh

Nhà thờ Văn Hạnh gây ấn tượng bởi quy mô lớn và hai tháp cao nổi bật ở mặt tiền.

Công trình được xây dựng theo dạng mặt bằng hình Thánh giá, với phần cánh ngang mở rộng so với thân chính. Hai tháp vươn cao hai bên mặt tiền tạo nên bố cục cân đối và giúp công trình dễ nhận biết từ xa.

Phần mái vòm cao tạo không gian rộng và thoáng bên trong thánh đường. Với diện tích hơn 2.000 m², đây là một trong những công trình Công giáo có quy mô đáng chú ý tại Hà Tĩnh.

Thành lập Giáo phận Hà Tĩnh năm 2018

Ngày 22/12/2018 đánh dấu bước ngoặt đặc biệt trong lịch sử Nhà thờ Văn Hạnh.

Đức Giáo hoàng Phanxicô chính thức thiết lập Giáo phận Hà Tĩnh, tách từ Giáo phận Vinh. Tân giáo phận thuộc Giáo tỉnh Hà Nội và khi thành lập bao gồm địa bàn hai tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình theo địa giới hành chính thời điểm đó.

Cùng ngày, Đức cha Phaolô Nguyễn Thái Hợp, O.P., khi đó là Giám mục Giáo phận Vinh, được bổ nhiệm làm Giám mục Chính tòa tiên khởi Giáo phận Hà Tĩnh.

Tòa Giám mục và Nhà thờ Chính tòa được đặt tại Giáo xứ Văn Hạnh. Từ thời điểm này, Nhà thờ Văn Hạnh chính thức trở thành Nhà thờ Chính tòa Giáo phận Hà Tĩnh.

Thánh lễ công bố Giáo phận Hà Tĩnh ngày 11/02/2019

Ngày 11/02/2019, tại Nhà thờ Chính tòa Văn Hạnh diễn ra Thánh lễ Tạ ơn, chính thức công bố quyết định thành lập Giáo phận Hà Tĩnh và khai mạc sứ vụ của Đức cha Phaolô Nguyễn Thái Hợp.

Buổi lễ có sự hiện diện của đại diện Tòa Thánh, các Giám mục, linh mục, tu sĩ và đông đảo giáo dân.

Đây là dấu mốc chính thức mở đầu hoạt động của Giáo phận Hà Tĩnh với tư cách một giáo phận độc lập.

Nhà thờ Chính tòa của Giáo phận

Khác với một nhà thờ giáo xứ thông thường, nhà thờ chính tòa là nhà thờ nơi đặt ngai tòa của Giám mục giáo phận.

Vì vậy, Nhà thờ Chính tòa Văn Hạnh vừa phục vụ đời sống của Giáo xứ Văn Hạnh, vừa giữ vai trò trung tâm trong nhiều cử hành quan trọng của toàn Giáo phận Hà Tĩnh.

Các Thánh lễ lớn của giáo phận, lễ truyền chức, những dịp công bố và tiếp nhận sứ vụ của Giám mục cùng nhiều sinh hoạt cấp giáo phận được tổ chức tại đây.

Các vị Giám mục Giáo phận Hà Tĩnh

Đức cha Phaolô Nguyễn Thái Hợp, O.P. là Giám mục Chính tòa tiên khởi của Giáo phận Hà Tĩnh từ khi giáo phận được thành lập năm 2018.

Ngày 19/03/2021, Đức Giáo hoàng Phanxicô chấp thuận đơn từ nhiệm của ngài vì lý do tuổi tác và bổ nhiệm Đức cha Louis Nguyễn Anh Tuấn làm Giám quản Tông tòa Giáo phận Hà Tĩnh.

Ngày 25/03/2023, Đức cha Louis Nguyễn Anh Tuấn được bổ nhiệm làm Giám mục Chính tòa Giáo phận Hà Tĩnh. Thánh lễ nhận sứ vụ được tổ chức tại Nhà thờ Chính tòa Văn Hạnh ngày 22/04/2023.

Đức cha Louis Nguyễn Anh Tuấn hiện là Giám mục Chính tòa Giáo phận Hà Tĩnh.

Thánh Micae – quan thầy Giáo xứ Văn Hạnh

Giáo xứ Văn Hạnh nhận Thánh Micae Tổng Lãnh Thiên Thần làm quan thầy.

Vì vậy, tên gọi “Nhà thờ Tổng Lãnh Thiên Thần Micae” có liên hệ với thánh quan thầy của giáo xứ. Tuy nhiên, khi chuẩn hóa dữ liệu địa điểm trên Mapstore, nên ưu tiên tên Nhà thờ Chính tòa Văn Hạnh, vì đây là tên được Giáo phận Hà Tĩnh và Hội đồng Giám mục Việt Nam sử dụng khi xác định nhà thờ chính tòa của giáo phận.

Giáo xứ Chính tòa Văn Hạnh ngày nay

Văn Hạnh hiện vừa là một giáo xứ, vừa là trụ sở của Giáo hạt Chính tòa Văn Hạnh.

Theo dữ liệu Giáo phận Hà Tĩnh cập nhật tháng 11/2025, giáo xứ có 3 giáo họ: Văn Hạnh, Hạnh Tiến và Hạnh Đức, với khoảng 4.737 giáo dân.

Linh mục quản xứ hiện nay là Gioan Baotixita Nguyễn Khắc Bá, cùng linh mục phó xứ Gioan Baotixita Nguyễn Quốc Phương.

Từ một giáo xứ được thành lập năm 1950, Văn Hạnh đã trở thành một địa điểm có vị trí đặc biệt trong cơ cấu Công giáo tại khu vực, nhất là từ khi Giáo phận Hà Tĩnh được thành lập năm 2018.

Giá trị lịch sử và cộng đồng

Nhà thờ Chính tòa Văn Hạnh mang đồng thời hai lớp giá trị.

Đối với Giáo xứ Văn Hạnh, đây là ngôi thánh đường gắn với quá trình hình thành và phát triển của cộng đoàn từ năm 1950.

Đối với Giáo phận Hà Tĩnh, công trình mang một ý nghĩa rộng hơn kể từ ngày 22/12/2018, khi trở thành Nhà thờ Chính tòa của giáo phận mới.

Với quy mô kiến trúc lớn, hai tháp cao hơn 64 m cùng vai trò là nơi đặt ngai tòa Giám mục, Nhà thờ Chính tòa Văn Hạnh ngày nay vừa là trung tâm sinh hoạt của Giáo xứ Văn Hạnh, vừa là một trong những công trình Công giáo tiêu biểu tại Hà Tĩnh.

Thông tin địa điểm

Tên chính thức: Nhà thờ Chính tòa Văn Hạnh
Tên gọi khác: Nhà thờ Giáo xứ Văn Hạnh, Nhà thờ Tổng Lãnh Thiên Thần Micae
Giáo xứ: Giáo xứ Văn Hạnh
Giáo hạt: Giáo hạt Chính tòa Văn Hạnh
Giáo phận: Giáo phận Hà Tĩnh
Giáo tỉnh: Giáo tỉnh Hà Nội
Quan thầy Giáo xứ: Thánh Micae Tổng Lãnh Thiên Thần
Thành lập Giáo xứ: 1950
Khởi công nhà thờ: 16/09/2003
Cung hiến và khánh thành: 26/04/2012
Trở thành Nhà thờ Chính tòa: 22/12/2018
Giám mục Chính tòa: Đức cha Louis Nguyễn Anh Tuấn
Quản xứ: Linh mục Gioan Baotixita Nguyễn Khắc Bá
Phó xứ: Linh mục Gioan Baotixita Nguyễn Quốc Phương
Giáo dân: Khoảng 4.737 người (thống kê 2025)
Địa chỉ hiện hành: Thôn Bắc Phú, phường Trần Phú, tỉnh Hà Tĩnh
Địa chỉ trước đây: Mai Lão Bạng, xã Thạch Trung, thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh
Loại hình: Nhà thờ Chính tòa – nhà thờ Công giáo – trung tâm sinh hoạt của Giáo phận Hà Tĩnh.