Nhà thờ Giáo xứ Ba Giồng – Trung tâm Hành hương, Giáo hạt Cái Bè, Giáo phận Mỹ Tho

Ngày nay, Ba Giồng vừa là trung tâm sinh hoạt của Giáo xứ Ba Giồng, vừa là điểm hành hương của Giáo phận Mỹ Tho và các cộng đoàn Công giáo từ nhiều địa phương.

Nguồn gốc tên gọi Ba Giồng

Tên gọi Ba Giồng gắn với đặc điểm tự nhiên của vùng đất.

Theo tư liệu lịch sử được Giáo phận Mỹ Tho công bố, khu vực này trước đây là một vùng đồng lầy rộng lớn. Qua thời gian, cát được bồi tụ tạo thành những giồng đất cao.

Trên ba giồng cát giữa vùng đất thấp, một xóm dân cư dần hình thành và từ đó xuất hiện tên gọi Ba Giồng.

Xóm Ba Giồng thuộc vùng Tân Lý Đông, gần chợ Cổ Chi, trở thành nơi sinh sống của một cộng đồng Công giáo từ rất sớm.

Cộng đồng Công giáo hình thành từ đầu thế kỷ XVIII

Ba Giồng được xem là một trong những họ đạo lâu đời của vùng Nam Bộ.

Theo các tư liệu truyền lại được Giáo phận Mỹ Tho giới thiệu, khoảng năm 1700–1702, một số gia đình Công giáo từ Phú Yên rời quê vào Nam trong bối cảnh có những cuộc bách hại đạo.

Ban đầu, họ đến khu vực Rạch Chanh rồi tiếp tục di chuyển sâu hơn vào vùng Ba Giồng để sinh sống.

Sau những nhóm đầu tiên, các gia đình Công giáo khác từ Phú Yên và những khu vực lân cận như Sài Gòn, Biên Hòa, Mỹ Tho tiếp tục đến định cư.

Cộng đồng Công giáo Ba Giồng từ đó từng bước hình thành và phát triển qua nhiều thế hệ.

Ba Giồng và lịch sử các Thánh Tử Đạo

Một trong những giá trị lịch sử đặc biệt nhất của Ba Giồng là mối liên hệ với thời kỳ bách hại người Công giáo tại Việt Nam trong thế kỷ XIX.

Ba Giồng là nơi Thánh Phêrô Nguyễn Văn Lựu cùng nhiều tín hữu đã chịu tử đạo.

Trong lịch sử giáo xứ còn có Thánh Philipphê Phan Văn Minh, người từng phụ trách Họ đạo Ba Giồng trong giai đoạn 1849–1853.

Sau đó, Thánh Phêrô Nguyễn Văn Lựu coi sóc cộng đoàn từ năm 1853 cho đến khi chịu tử đạo năm 1861.

Hai vị sau này được Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II tuyên thánh cùng các Thánh Tử Đạo Việt Nam vào ngày 19/06/1988.

Cha Thánh Phêrô Nguyễn Văn Lựu và Ba Giồng

Tên tuổi Thánh Phêrô Nguyễn Văn Lựu có mối liên hệ đặc biệt với lịch sử Ba Giồng.

Ngài từng là chủ chăn của cộng đoàn và chịu tử đạo tại vùng đất này năm 1861.

Cùng với ngài, lịch sử Ba Giồng còn ghi nhớ 27 tín hữu tử đạo đã kiên trung trong thời kỳ bách hại.

Những dấu tích và câu chuyện về các vị tử đạo khiến Ba Giồng dần trở thành địa điểm đặc biệt trong đời sống Công giáo tại Giáo phận Mỹ Tho.

Ngày 27/11/2009, Thánh Phêrô Nguyễn Văn Lựu được chọn làm bổn mạng Giáo phận Mỹ Tho.

Những lần xây dựng Nhà thờ Ba Giồng

Trải qua hơn ba thế kỷ, Nhà thờ Ba Giồng đã nhiều lần bị tàn phá và được cộng đồng xây dựng lại.

Trong thời kỳ chiến tranh và những biến động lịch sử, công trình từng ba lần bị thiêu hủy.

Năm 1950, nhà thờ được dựng lại từ một lớp học nối dài, với kích thước tương đối nhỏ, dài khoảng 24 m và rộng khoảng 6 m.

Công trình sử dụng những vật liệu khá đơn sơ và sau nhiều thập niên đã xuống cấp.

Đến năm 1997, Giáo phận Mỹ Tho cho phép tái thiết thánh đường Ba Giồng.

Ngày 16/11/1997, công trình chính thức được khởi công.

Nhà thờ Nữ Vương Các Thánh Tử Đạo Việt Nam

Sau quá trình xây dựng, ngày 16/03/2000, Nhà thờ Ba Giồng được Đức cha Phaolô Bùi Văn Đọc, Giám mục Giáo phận Mỹ Tho, cung hiến.

Ngôi thánh đường mang tước hiệu:

Nữ Vương Các Thánh Tử Đạo Việt Nam.

Công trình này trở thành trung tâm sinh hoạt của cộng đồng Ba Giồng trong nhiều năm, đồng thời ngày càng đón nhiều đoàn từ các nơi tìm đến.

Trở thành Trung tâm Hành hương Ba Giồng

Ngày 24/11/2004, Đức cha Phaolô Bùi Văn Đọc nâng Ba Giồng thành Trung tâm Hành hương của Giáo phận Mỹ Tho.

Từ đây, Ba Giồng không chỉ phục vụ riêng Giáo xứ Ba Giồng mà trở thành địa điểm đón các cộng đoàn từ nhiều giáo xứ đến tưởng niệm các Thánh Tử Đạo.

Ngày 19/11/2011, nhân dịp kỷ niệm 150 năm Thánh Phêrô Nguyễn Văn Lựu tử đạo, Giáo phận tổ chức nghi thức đặt viên đá đầu tiên xây dựng Trung tâm Hành hương Ba Giồng.

Đến ngày 01/05/2018, Hội đồng Giám mục Việt Nam chọn Trung tâm Hành hương Ba Giồng làm một trong những Trung tâm Hành hương kính Các Thánh Tử Đạo Việt Nam dành cho các giáo phận miền Nam.

Từ đó, vị trí của Ba Giồng trong hệ thống các địa điểm Công giáo tại Nam Bộ càng trở nên rõ nét.

Xây dựng Nhà thờ Ba Giồng mới

Khi lượng người tìm đến Ba Giồng ngày càng đông, cơ sở cũ không còn đáp ứng tốt nhu cầu của giáo xứ và các đoàn hành hương.

Ngày 12/05/2023, Đức cha Phêrô Nguyễn Văn Khảm, Giám mục Giáo phận Mỹ Tho, chủ sự Thánh lễ đặt viên đá đầu tiên xây dựng ngôi thánh đường mới của Giáo xứ Ba Giồng.

Công trình được xây dựng với quy mô lớn hơn, phù hợp với vai trò vừa là nhà thờ giáo xứ, vừa nằm trong Trung tâm Hành hương của Giáo phận.

Sau hơn ba năm thi công, công trình được hoàn thành trong năm 2026.

Cung hiến Nhà thờ Ba Giồng ngày 26/06/2026

Ngày 26/06/2026 đánh dấu một cột mốc mới trong lịch sử hơn ba thế kỷ của Ba Giồng.

Đức cha Phêrô Nguyễn Văn Khảm, Giám mục Giáo phận Mỹ Tho, chủ sự Thánh lễ và cử hành nghi thức cung hiến Nhà thờ và Bàn thờ Giáo xứ Ba Giồng.

Đây là ngôi thánh đường mới của Giáo xứ Ba Giồng và là công trình đang được sử dụng hiện nay.

Việc hoàn thành nhà thờ mới giúp cơ sở Ba Giồng có điều kiện tốt hơn để phục vụ cộng đồng địa phương cũng như các đoàn đến Trung tâm Hành hương.

Giáo xứ Ba Giồng – Giáo hạt Cái Bè

Theo cơ cấu của Giáo phận Mỹ Tho, Giáo xứ Ba Giồng thuộc Giáo hạt Cái Bè.

Cấu trúc Công giáo của địa điểm được xác định:

Nhà thờ Giáo xứ Ba Giồng → Giáo xứ Ba Giồng → Giáo hạt Cái Bè → Giáo phận Mỹ Tho.

Đồng thời, tại đây còn có Trung tâm Hành hương Ba Giồng trực thuộc Giáo phận Mỹ Tho.

Vì vậy khi xây dựng dữ liệu Mapstore, cần phân biệt hai lớp thông tin: Giáo xứ Ba Giồng là cộng đồng Công giáo địa phương; Trung tâm Hành hương Ba Giồng là chức năng đặc biệt của địa điểm trong Giáo phận.

Cộng đồng Giáo xứ Ba Giồng

Ba Giồng từng là một cộng đồng Công giáo khá đông từ những thế kỷ đầu hình thành.

Do những biến động lịch sử, đến năm 1976, giáo xứ chỉ còn khoảng 450 giáo dân.

Qua thời gian, cộng đồng dần phát triển trở lại. Những thống kê được Giáo phận công bố gần đây ghi nhận hơn 2.000 giáo dân tại Ba Giồng.

Đời sống người dân địa phương truyền thống gắn với nông nghiệp, trồng rẫy và một số nghề thủ công.

Giờ lễ Nhà thờ Giáo xứ Ba Giồng

Lịch Thánh lễ được Giáo phận Mỹ Tho công bố:

Thứ Hai: 05:00
Thứ Ba – Thứ Bảy: 17:30
Chúa nhật: 04:30, 16:00

Do Ba Giồng đồng thời là Trung tâm Hành hương, vào các dịp hành hương, lễ kính Các Thánh Tử Đạo hoặc những chương trình cấp giáo phận có thể có thêm các Thánh lễ và chương trình riêng.

Giá trị lịch sử và văn hóa

Ba Giồng là một địa điểm đặc biệt khi nghiên cứu lịch sử Công giáo tại Nam Bộ.

Từ một cộng đồng của những gia đình Công giáo đến định cư khoảng đầu thế kỷ XVIII, Ba Giồng đã tồn tại qua hơn ba thế kỷ với nhiều giai đoạn biến động.

Nơi đây gắn với Thánh Philipphê Phan Văn Minh, Thánh Phêrô Nguyễn Văn Lựu và nhiều tín hữu tử đạo. Những câu chuyện, dấu tích và công trình được gìn giữ qua nhiều thế hệ tạo nên giá trị lịch sử riêng của Ba Giồng.

Việc trở thành Trung tâm Hành hương của Giáo phận Mỹ Tho từ năm 2004 và được chọn làm Trung tâm Hành hương kính Các Thánh Tử Đạo Việt Nam của các giáo phận miền Nam năm 2018 tiếp tục khẳng định vai trò đặc biệt của địa điểm.

Đến năm 2026, việc hoàn thành và cung hiến ngôi nhà thờ mới mở ra một giai đoạn mới trong lịch sử lâu đời của Giáo xứ Ba Giồng.

Thông tin địa điểm

Tên chính: Nhà thờ Giáo xứ Ba Giồng
Tên thường gọi: Nhà thờ Ba Giồng
Giáo xứ: Giáo xứ Ba Giồng
Giáo hạt: Giáo hạt Cái Bè
Giáo phận: Giáo phận Mỹ Tho
Chức năng đặc biệt: Trung tâm Hành hương Ba Giồng
Tước hiệu nhà thờ: Nữ Vương Các Thánh Tử Đạo Việt Nam
Lịch sử cộng đồng: Khoảng năm 1700–1702
Các vị thánh gắn với giáo xứ: Thánh Philipphê Phan Văn Minh, Thánh Phêrô Nguyễn Văn Lựu
Trung tâm Hành hương Giáo phận: Từ ngày 24/11/2004
Trung tâm Hành hương kính Các Thánh Tử Đạo Việt Nam của các giáo phận miền Nam: Từ năm 2018
Khởi công nhà thờ mới: 12/05/2023
Cung hiến nhà thờ và bàn thờ mới: 26/06/2026
Quy mô cộng đồng: Hơn 2.000 giáo dân theo thông tin Giáo phận công bố
Địa chỉ cũ: Ấp Tân Quới, xã Tân Lý Đông, huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang
Địa bàn hiện nay: Tỉnh Đồng Tháp
Loại hình: Nhà thờ Công giáo – Giáo xứ – Trung tâm Hành hương