Nhà thờ Giáo xứ Ngọc Mạch – Giáo hạt Chính Tòa, Tổng Giáo phận Hà Nội

Giáo xứ nhận Đức Maria Dâng Mình trong Đền Thờ làm quan thầy, kính ngày 21/11 hằng năm.

Đặc biệt, từ năm 2024, Giáo xứ Ngọc Mạch bước vào một dấu mốc mới khi ngôi nhà thờ gỗ cũ được hạ giải để xây dựng một thánh đường mới có quy mô lớn hơn, đáp ứng nhu cầu của cộng đoàn địa phương và lượng người Công giáo di dân ngày càng tăng.

Hạt giống Công giáo tại Ngọc Mạch từ cuối thế kỷ XIX

Ngọc Mạch trước đây là một vùng quê ngoại thành Hà Nội, nổi tiếng với những cánh đồng và vườn cây.

Khoảng năm 1898, ngôi nguyện đường đầu tiên được dựng lên tại đây dưới thời vua Thành Thái, đánh dấu sự hình thành của cộng đoàn Công giáo Ngọc Mạch.

Công trình ban đầu khá đơn sơ, chủ yếu được làm bằng tre lá và phục vụ một cộng đoàn còn nhỏ.

Qua thời gian, số giáo dân tăng lên và nhu cầu có một nơi sinh hoạt ổn định hơn trở nên cần thiết.

Ngôi nhà thờ gỗ Ngọc Mạch

Đến năm 1934, cộng đoàn cùng nhau xây dựng một ngôi nhà nguyện bằng gỗ khang trang hơn để thay thế công trình tre lá trước đó.

Năm 1944, phòng áo được xây dựng thêm.

Đến năm 1952, tháp chuông hoàn thành, từng bước tạo nên diện mạo tương đối hoàn chỉnh cho Nhà thờ Ngọc Mạch.

Ngôi nhà thờ gỗ sau đó trở thành công trình gắn bó với nhiều thế hệ giáo dân địa phương.

Những thay đổi sau năm 1954

Biến động xã hội năm 1954 tác động đáng kể đến cộng đoàn Ngọc Mạch.

Hơn một nửa số tín hữu tại đây di cư vào miền Nam, khiến cộng đoàn còn lại giảm mạnh về số lượng.

Trong một thời gian dài, Ngọc Mạch không có điều kiện phát triển như trước. Ngôi nhà thờ gỗ dần xuống cấp, trong khi đời sống cộng đồng cũng gặp nhiều khó khăn.

Tuy vậy, những gia đình Công giáo còn lại vẫn duy trì sinh hoạt và gìn giữ ngôi nhà thờ.

Đến năm 1995, cộng đoàn tiến hành trùng tu nhà thờ gỗ, giúp công trình tiếp tục được sử dụng.

Dòng Tên đồng hành cùng cộng đoàn

Một dấu mốc quan trọng xuất hiện vào năm 2007, khi các linh mục Dòng Tên – Society of Jesus (SJ) bắt đầu hiện diện và đồng hành với cộng đoàn Ngọc Mạch.

Từ đây, nhiều hoạt động giáo lý, giới trẻ, hội đoàn và sinh hoạt cộng đồng từng bước được củng cố.

Cùng thời điểm đó, khu vực phía Tây Hà Nội phát triển nhanh với nhiều khu đô thị, trường học, cơ quan và khu dân cư mới.

Số người từ các tỉnh thành đến Hà Nội học tập, làm việc và sinh sống tại khu vực Xuân Phương ngày càng tăng. Điều này cũng làm thay đổi đáng kể quy mô cộng đồng Công giáo tại Ngọc Mạch.

Thành lập Giáo xứ Ngọc Mạch năm 2020

Ngày 21/11/2020, Đức Tổng Giám mục Giuse Vũ Văn Thiên ký quyết định nâng Giáo họ Ngọc Mạch lên hàng giáo xứ.

Linh mục Phêrô Nguyễn Văn Hữu, SJ được bổ nhiệm làm cha xứ tiên khởi.

Giáo xứ nhận Đức Maria Dâng Mình trong Đền Thờ làm Đấng bảo trợ.

Ngày thành lập giáo xứ 21/11 vì vậy cũng trùng với ngày lễ quan thầy của cộng đoàn.

Từ đây, Ngọc Mạch chính thức trở thành một giáo xứ thuộc Giáo hạt Chính Tòa, Tổng Giáo phận Hà Nội.

Giáo họ Kim Hoàng

Hiện nay, Giáo họ Kim Hoàng trực thuộc Giáo xứ Ngọc Mạch.

Đây là cộng đoàn nằm trong cơ cấu mục vụ của giáo xứ và cùng chia sẻ các hoạt động chung tại địa phương.

Việc có thêm giáo họ trực thuộc cũng phản ánh phạm vi phục vụ của Giáo xứ Ngọc Mạch không chỉ giới hạn tại khu vực xung quanh nhà thờ chính.

Nhu cầu xây dựng nhà thờ mới

Bước sang những năm 2020, khu vực Xuân Phương tiếp tục đô thị hóa nhanh.

Theo thống kê của Tổng Giáo phận Hà Nội, Giáo xứ Ngọc Mạch có khoảng 380 giáo dân địa phương, nhưng đồng thời phục vụ khoảng 2.000 người Công giáo di dân đang sinh sống, học tập và làm việc trong khu vực.

Ngôi nhà thờ gỗ cũ với quy mô nhỏ vì vậy không còn đáp ứng được nhu cầu thực tế.

Ngày 07/04/2024, trong dịp giáo xứ tổ chức ngày chầu lượt, cộng đoàn tiến hành nghi thức hạ giải nhà thờ cũ và khởi công xây dựng công trình mới.

Xây dựng Nhà thờ Ngọc Mạch mới

Năm 2024 đánh dấu một trong những thay đổi lớn nhất trong lịch sử hơn một thế kỷ của cộng đoàn.

Sau khi nhà thờ cũ được hạ giải, Giáo xứ Ngọc Mạch triển khai xây dựng một ngôi thánh đường mới.

Tháng 9/2024, Đức Tổng Giám mục Giuse Vũ Văn Thiên chủ sự Thánh lễ làm phép và đặt viên đá cho công trình Nhà thờ Giáo xứ Ngọc Mạch.

Công trình được xây dựng dưới sự hướng dẫn của linh mục chính xứ Phêrô Đào Kim Sơn, SJ, cùng sự đóng góp của cộng đoàn và các ân nhân.

Kiến trúc nhà thờ mang hình ảnh con tàu

Điểm đáng chú ý của Nhà thờ Ngọc Mạch mới là hình thức kiến trúc mang dáng dấp một con tàu.

Hình ảnh con tàu từ lâu mang nhiều ý nghĩa trong kiến trúc Kitô giáo, gợi liên tưởng đến Giáo hội như một con thuyền cùng cộng đoàn vượt qua hành trình của cuộc sống.

Cách lựa chọn hình khối này đồng thời tạo cho Nhà thờ Ngọc Mạch một diện mạo hiện đại và khác biệt so với ngôi nhà thờ gỗ trước đây.

Công trình mới được xây dựng không chỉ nhằm tăng sức chứa mà còn đáp ứng nhu cầu giáo lý, hội đoàn và sinh hoạt của một cộng đoàn có số lượng người di dân khá lớn.

Quan thầy Đức Maria Dâng Mình trong Đền Thờ

Giáo xứ Ngọc Mạch nhận Đức Maria Dâng Mình trong Đền Thờ làm quan thầy.

Lễ kính được cử hành vào ngày 21/11 hằng năm.

Đây cũng chính là ngày Giáo xứ Ngọc Mạch được chính thức thành lập vào năm 2020.

Vì vậy, ngày 21/11 mang hai ý nghĩa đối với cộng đoàn: vừa là lễ quan thầy, vừa là ngày kỷ niệm thành lập giáo xứ.

Giáo xứ giữa khu vực đô thị phía Tây Hà Nội

Lịch sử Ngọc Mạch phản ánh khá rõ sự thay đổi của vùng ngoại thành Hà Nội trong hơn một thế kỷ.

Từ một vùng quê với đồng lúa và vườn cây cuối thế kỷ XIX, Xuân Phương ngày nay đã trở thành một khu vực đô thị phát triển nhanh.

Sự gia tăng dân số kéo theo một lượng lớn người Công giáo từ nhiều tỉnh thành đến sinh sống và làm việc.

Do đó, một đặc điểm đáng chú ý của Giáo xứ Ngọc Mạch hiện nay là số giáo dân di dân lớn hơn nhiều lần số giáo dân bản địa.

Điều này cũng tạo nên nét riêng trong đời sống cộng đồng của một giáo xứ nằm giữa khu vực đô thị mới.

Giáo xứ Ngọc Mạch ngày nay

Giáo xứ hiện do linh mục Phêrô Đào Kim Sơn, SJ đảm nhiệm vai trò chính xứ.

Bên cạnh các Thánh lễ, giáo xứ duy trì nhiều hoạt động dành cho thiếu nhi, giới trẻ, các gia đình và người Công giáo di dân.

Các lớp giáo lý, giáo lý hôn nhân – dự tòng, ca đoàn, Caritas và nhiều hội đoàn khác cũng được tổ chức thường xuyên.

Sự hiện diện của các linh mục Dòng Tên từ năm 2007 đến nay là một dấu ấn đáng chú ý trong quá trình phát triển của cộng đoàn.

Giờ lễ Nhà thờ Giáo xứ Ngọc Mạch

Theo lịch hiện hành của Tổng Giáo phận Hà Nội, trong thời gian mùa hè:

Thứ Hai đến thứ Sáu: 05:30 – 19:00
Thứ Bảy: 05:30 – 19:00
Chúa nhật: 06:00 – 08:00 – 18:00 – 20:00

Giáo xứ có lịch lễ riêng ngoài mùa hè; giờ lễ có thể thay đổi theo mùa phụng vụ và thông báo của giáo xứ. Vì vậy, người đến tham dự nên kiểm tra lịch cập nhật trước khi di chuyển.

Giá trị lịch sử và cộng đồng

Giáo xứ Ngọc Mạch là một trường hợp khá đặc biệt trong quá trình phát triển Công giáo tại khu vực Hà Nội.

Mặc dù chỉ chính thức trở thành giáo xứ từ năm 2020, cộng đoàn tại đây đã hình thành từ khoảng năm 1898.

Từ nguyện đường tre lá đầu tiên, nhà thờ gỗ được xây dựng trong thập niên 1930, trải qua biến động năm 1954, được trùng tu năm 1995 và bước sang một giai đoạn phát triển mới với sự hiện diện của Dòng Tên từ năm 2007.

Việc xây dựng thánh đường mới từ năm 2024 tiếp tục đánh dấu sự chuyển mình của Ngọc Mạch trong bối cảnh khu vực phía Tây Hà Nội đô thị hóa nhanh.

Ngày nay, Nhà thờ Giáo xứ Ngọc Mạch vừa là trung tâm sinh hoạt của cộng đồng Công giáo địa phương, vừa phục vụ một lượng đáng kể người Công giáo từ nhiều nơi đến Hà Nội học tập, làm việc và sinh sống.

Thông tin địa điểm

Tên: Nhà thờ Giáo xứ Ngọc Mạch
Tên thường gọi: Nhà thờ Ngọc Mạch
Giáo xứ: Giáo xứ Ngọc Mạch
Giáo hạt: Giáo hạt Chính Tòa
Giáo phận: Tổng Giáo phận Hà Nội
Quan thầy: Đức Maria Dâng Mình trong Đền Thờ
Ngày lễ quan thầy: 21/11
Địa chỉ: 357 Xuân Phương, phường Xuân Phương, TP. Hà Nội
Cộng đoàn hình thành: Khoảng năm 1898
Nhà thờ gỗ: Hình thành trong thập niên 1930
Thành lập giáo xứ: 21/11/2020
Cha xứ tiên khởi: Linh mục Phêrô Nguyễn Văn Hữu, SJ
Chính xứ hiện nay: Linh mục Phêrô Đào Kim Sơn, SJ
Giáo họ trực thuộc: Giáo họ Kim Hoàng
Giáo dân: Khoảng 380 người địa phương và khoảng 2.000 người di dân
Xây dựng nhà thờ mới: Từ năm 2024
Đặc điểm nhà thờ mới: Kiến trúc gợi hình con tàu
Loại hình: Nhà thờ Công giáo – cơ sở tôn giáo, lịch sử và sinh hoạt cộng đồng.