Nhà thờ Giáo xứ Plei Jơdrâp – Giáo hạt Kon Tum, Giáo phận Kon Tum

Không chỉ là một nhà thờ địa phương, Plei Jơdrâp còn mang dấu ấn của giai đoạn đầu trong lịch sử hình thành miền truyền giáo Kon Tum. Từ vùng truyền giáo Plei Chư, các cộng đoàn Công giáo bản địa dần hình thành và phát triển, trong đó Plei Jơdrâp trở thành một địa sở quan trọng vào đầu thế kỷ XX.

Nguồn gốc từ vùng truyền giáo Plei Chư

Lịch sử Công giáo tại Plei Jơdrâp có thể được lần theo đến những năm đầu của công cuộc truyền giáo tại Tây Nguyên.

Năm 1851, Plei Chư là một trong những trung tâm truyền giáo đầu tiên của vùng, do cha Rosaire Fontaine, thường được gọi là Cố Phẩm, phụ trách.

Theo truyền khẩu của cộng đồng, khoảng năm 1852, những người Công giáo đầu tiên bắt đầu xuất hiện tại làng Đăk Hrang, một làng lớn của cộng đồng Rơngao.

Trong quá trình tiếp nhận Kitô giáo, một bộ phận dân làng tách khỏi Đăk Hrang và đi tìm vùng đất mới để sinh sống. Từ quá trình dịch chuyển dân cư đó, làng Plei Jơdrâp dần được hình thành.

Hình thành địa sở Plei Jơdrâp

Một dấu mốc quan trọng xuất hiện vào năm 1903, khi cha Kemlin (Văn) đến xây dựng họ đạo Plei Jơdrâp.

Từ đây, Plei Jơdrâp không chỉ phục vụ cộng đồng tại chỗ mà còn trở thành một địa sở phụ trách hoạt động truyền giáo trên một vùng rộng lớn.

Phạm vi mục vụ khi đó bao gồm các cộng đồng người Bahnar-Rơngao và Jrai, trải rộng về phía khu vực Sa Thầy và xuống phía Nam.

Nhiều họ đạo và giáo xứ được hình thành sau này từng nằm trong vùng mục vụ của địa sở Plei Jơdrâp.

Điều này giúp Plei Jơdrâp có một vị trí đáng chú ý trong lịch sử phát triển các cộng đoàn Công giáo bản địa tại Giáo phận Kon Tum.

Cộng đoàn Công giáo Rơngao

Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của Giáo xứ Plei Jơdrâp là thành phần giáo dân.

Phần lớn cộng đoàn là người Rơngao, một nhóm cư dân bản địa thuộc không gian văn hóa Bahnar tại Tây Nguyên.

Số liệu của Giáo phận trong giai đoạn trước ghi nhận hơn 90% giáo dân Plei Jơdrâp là người Rơngao. Năm 2012, giáo xứ có khoảng 2.835 giáo dân, trong đó khoảng 2.540 người là đồng bào dân tộc và 295 người Kinh.

Các thống kê sau đó ghi nhận quy mô cộng đoàn tiếp tục tăng lên. Vì số liệu giáo dân thay đổi theo từng thời điểm, Mapstore nên sử dụng dữ liệu dân số như một mốc tham khảo thay vì thông tin cố định.

Văn hóa bản địa trong đời sống cộng đoàn

Đặc điểm cộng đồng Rơngao tạo nên bản sắc riêng cho Giáo xứ Plei Jơdrâp.

Trong các sinh hoạt cộng đồng, ngôn ngữ bản địa, âm nhạc và những yếu tố văn hóa Tây Nguyên vẫn được duy trì. Cồng chiêng có thể xuất hiện trong một số dịp sinh hoạt và lễ hội của cộng đồng.

Việc sử dụng tiếng bản địa trong các bài hát và sinh hoạt cộng đoàn cũng góp phần lưu giữ ngôn ngữ, âm nhạc và bản sắc văn hóa của người dân địa phương.

Đây là một lớp thông tin có giá trị đối với Mapstore, bởi Plei Jơdrâp không chỉ là một địa điểm Công giáo mà còn gắn với lịch sử và đời sống của cộng đồng cư dân bản địa Tây Nguyên.

Xây dựng ngôi thánh đường mới

Khi cộng đoàn phát triển, nhu cầu có một ngôi thánh đường rộng rãi và kiên cố hơn trở nên cần thiết.

Giáo xứ tiến hành xây dựng nhà thờ mới trong những năm 2010.

Quá trình xây dựng gặp một biến cố lớn vào chiều 05/03/2018, khi mưa lớn và gió mạnh làm một phần công trình nhà thờ đang xây dựng bị sập.

Sự cố gây thiệt hại đáng kể và ảnh hưởng đến tiến độ công trình. Tuy nhiên, cộng đoàn tiếp tục việc xây dựng với sự chung tay của giáo dân và nhiều ân nhân.

Ngôi thánh đường mới sau đó được hoàn thiện vào năm 2019, tạo nên diện mạo mới cho Giáo xứ Plei Jơdrâp.

Nhà thờ Giáo xứ Plei Jơdrâp ngày nay

Nhà thờ hiện nay có quy mô khá lớn so với khu dân cư xung quanh, trở thành công trình nổi bật tại địa phương.

Không gian nhà thờ được bố trí để đáp ứng một cộng đoàn có đông giáo dân là đồng bào bản địa.

Cùng với nhà thờ là các công trình phục vụ sinh hoạt chung của giáo xứ, tạo thành một quần thể Công giáo giữa vùng dân cư Rơngao.

Nhìn rộng hơn, công trình hiện nay là kết quả của một hành trình kéo dài qua nhiều thế hệ, từ những cộng đoàn Công giáo bản địa đầu tiên giữa thế kỷ XIX đến một giáo xứ ổn định trong Giáo phận Kon Tum ngày nay.

Giáo xứ Plei Jơdrâp trong Giáo hạt Kon Tum

Theo cơ cấu Công giáo:

Giáo xứ Plei Jơdrâp → Giáo hạt Kon Tum → Giáo phận Kon Tum.

Giáo xứ nằm trong cùng Giáo hạt Kon Tum với nhiều cộng đoàn như Chính Tòa Kon Tum, Kon Rơbang, Kon Jơdreh, Măng La, Phương Hòa, Phương Nghĩa, Phương Quý, Plei Rơhai, Tân Hương và một số giáo xứ khác.

Plei Jơdrâp vì vậy vừa thuộc hệ thống mục vụ hiện nay của Giáo hạt Kon Tum, vừa là một địa sở có lịch sử lâu đời trong quá trình hình thành các cộng đoàn Công giáo của vùng.

Giá trị lịch sử và cộng đồng

Giá trị đáng chú ý nhất của Giáo xứ Plei Jơdrâp không chỉ nằm ở ngôi nhà thờ mới.

Lịch sử địa điểm gắn với Trung tâm truyền giáo Plei Chư từ giữa thế kỷ XIX, cộng đồng Rơngao và quá trình hình thành các họ đạo bản địa trên vùng Tây Nguyên.

Các mốc 1851 – Trung tâm truyền giáo Plei Chư, khoảng 1852 – những cộng đoàn Công giáo Rơngao đầu tiên, 1903 – xây dựng họ đạo Plei Jơdrâp và 2019 – hoàn thành ngôi thánh đường mới tạo thành một dòng lịch sử kéo dài hơn một thế kỷ.

Ngày nay, Nhà thờ Giáo xứ Plei Jơdrâp vừa là trung tâm sinh hoạt của cộng đồng Công giáo địa phương, vừa phản ánh sự giao thoa giữa lịch sử Công giáo và văn hóa bản địa Tây Nguyên.

Thông tin địa điểm

Tên chính: Nhà thờ Giáo xứ Plei Jơdrâp
Tên thường gặp: Nhà thờ Plei Jơdrâp, Nhà thờ Plei Jơ Drap
Giáo xứ: Giáo xứ Plei Jơdrâp
Giáo hạt: Giáo hạt Kon Tum
Giáo phận: Giáo phận Kon Tum
Nguồn gốc truyền giáo: Vùng truyền giáo Plei Chư
Dấu mốc lịch sử: Cha Kemlin (Văn) xây dựng họ đạo Plei Jơdrâp năm 1903
Thành phần cộng đoàn: Chủ yếu là đồng bào Rơngao
Nhà thờ mới: Hoàn thành năm 2019
Địa chỉ cũ: Plei Jơdrâp, xã Đăk Năng, thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum
Loại hình: Nhà thờ Công giáo – cơ sở Giáo xứ Plei Jơdrâp