Starlaw Distillery – nhà chưng cất grain whisky giữa vùng công nghiệp West Lothian

Bathgate – vùng đất công nghiệp giữa hai thành phố lớn

Muốn hiểu Starlaw, trước hết cần nhìn vào Bathgate và West Lothian.

Bathgate nằm về phía tây Edinburgh, trên hành lang kết nối thủ đô Scotland với Glasgow. Trong thế kỷ XIX, sự xuất hiện của tuyến đường sắt Edinburgh – Bathgate cùng hoạt động khai thác than, đá vôi, quặng sắt và đặc biệt là shale oil đã làm thay đổi vùng đất này.

Năm 1852, Bathgate Chemical Works được hình thành sau những phát triển của James Young trong công nghệ sản xuất dầu paraffin. Khai mỏ, hóa chất, đường sắt, brickworks và nhiều ngành công nghiệp khác từng tạo nên diện mạo của Bathgate trong thời kỳ công nghiệp hóa.

Whisky thực ra cũng không xa lạ với địa phương.

Trong thế kỷ XIX từng có Glenmavis Distillery hoạt động tại Bathgate trước khi đóng cửa năm 1910. Nhưng Starlaw ngày nay không phải sự tiếp nối trực tiếp của nhà máy cũ ấy.

Nó thuộc về một chương hoàn toàn mới.

Trước khi Starlaw xuất hiện, khu vực xây dựng nhà máy còn mang dấu tích của hoạt động khai mỏ và một tuyến đường sắt công nghiệp cũ. Khảo sát khảo cổ năm 2008 tại Starlaw Farm vẫn ghi nhận những dấu vết này trên khu đất chuẩn bị phát triển.

Hai năm sau, whisky lại được chưng cất tại Bathgate – nhưng bằng công nghệ của thế kỷ XXI.

Từ một thương hiệu whisky Pháp đến nhà máy tại Scotland

Câu chuyện Starlaw bắt đầu từ bên ngoài Scotland.

Năm 1934, Jean Cayard thành lập La Martiniquaise tại Pháp. Ban đầu công ty hoạt động trong lĩnh vực nhập khẩu và phân phối rum, sau đó mở rộng sang nhiều loại đồ uống có cồn.

Đến năm 1969, tập đoàn giới thiệu blended Scotch whisky Label 5.

Trong nhiều năm, whisky được mua từ các nhà sản xuất Scotland rồi phục vụ cho hoạt động blending và kinh doanh của tập đoàn.

Nhưng khi quy mô Label 5 phát triển, La Martiniquaise bắt đầu xây dựng một chuỗi Scotch whisky riêng tại Scotland.

Bước đầu tiên diễn ra tại Bathgate.

Năm 2004, tập đoàn khai trương First Blending Company, một cơ sở chuyên maturation và bottling Scotch whisky.

Năm 2008, La Martiniquaise tiếp tục mua Glen Moray Distillery tại Elgin, qua đó có nguồn malt whisky riêng ở Speyside.

Nhưng để làm blended Scotch, malt whisky mới chỉ là một phần.

Phần còn lại với sản lượng lớn hơn là grain whisky.

Vì vậy, một nhà chưng cất mới được xây ngay tại Bathgate.

Năm 2010, Starlaw Distillery chính thức đi vào hoạt động. Đây được ghi nhận là grain distillery hoàn toàn mới đầu tiên được xây dựng trên một địa điểm mới tại Scotland trong khoảng bốn thập niên.

Một nhà chưng cất không có những chiếc pot still quen thuộc

Nếu bước vào một malt distillery như Springbank, Scapa hay Speyburn, hình ảnh dễ gây chú ý nhất thường là những chiếc copper pot still với phần cổ cong đặc trưng.

Starlaw lại thuộc một thế giới khác.

Đây là grain distillery.

Nguyên liệu chính của nhà máy gồm các loại ngũ cốc như wheat và maize, kết hợp với một tỷ lệ malted barley cần thiết cho quá trình chuyển hóa tinh bột.

Spirit không được tạo ra theo từng mẻ bằng pot still mà thông qua continuous column distillation.

Hệ thống column của Starlaw được thiết kế với khả năng điều chỉnh tương đối linh hoạt. Người vận hành có thể kiểm soát những phần spirit được lấy ra cũng như mức độ tương tác với đồng, từ đó tạo ra các đặc tính khác nhau để những master blender sử dụng về sau.

Nhà máy có năng lực khoảng 25 triệu lít alcohol mỗi năm.

Con số này đặt Starlaw vào một quy mô hoàn toàn khác những malt distillery nhỏ mà Mapstore vừa đi qua.

Springbank giữ nghề bằng floor malting và ba pot still.

Scapa có một cặp still cùng chiếc Lomond still từ năm 1959.

Còn Starlaw được xây để sản xuất hàng chục triệu lít spirit bằng một hệ thống liên tục.

Nhưng đó không phải sự đối lập giữa “thủ công” và “công nghiệp” theo nghĩa tốt hay xấu.

Đó đơn giản là hai vai trò khác nhau trong cấu trúc của Scotch whisky.

Từ hạt ngũ cốc đến chai whisky trong cùng một khu đất

Điểm đáng chú ý nhất của Starlaw có lẽ không nằm ở riêng nhà chưng cất.

Nó nằm ở cả khu tổ hợp xung quanh nhà máy.

La Martiniquaise hiện mô tả First Blending Company tại Bathgate là một cơ sở sản xuất Scotch whisky tích hợp trên diện tích khoảng 75 ha, với grain distillery, 29 kho trưởng thành và một trung tâm bottling hiện đại.

Nguyên liệu có thể được tiếp nhận và xử lý tại đây.

Spirit được chưng cất tại Starlaw.

Whisky được đưa vào cask và trưởng thành trong những warehouse ngay trên khu đất.

Sau đó các loại malt và grain whisky được phối trộn, điều chỉnh nồng độ rồi đóng chai.

Nhà máy bottling hiện có khả năng xử lý tới khoảng 50 triệu chai mỗi năm.

Đó là một cách tổ chức rất khác với hình ảnh distillery Scotland truyền thống, nơi spirit có thể được vận chuyển sang một địa điểm khác để trưởng thành, blending rồi lại chuyển tới một nhà máy khác để bottling.

Tại Bathgate, nhiều công đoạn được gom lại trong cùng một hệ thống.

Và chính điều này giải thích vì sao Starlaw được xây dựng.

Nó không ra đời trước rồi mới tìm thị trường cho whisky của mình.

Starlaw được xây bởi vì một hệ thống whisky đã tồn tại và cần một nguồn grain spirit ổn định của riêng mình.

Một phần ít được nhìn thấy phía sau blended Scotch

Người thưởng thức Scotch whisky thường dễ nhớ tên các malt distillery.

Macallan, Glenfiddich, Springbank hay Lagavulin xuất hiện ngay trên nhãn chai.

Những grain distillery như Starlaw lại ít được công chúng biết đến, dù lượng spirit chúng tạo ra có thể lớn hơn nhiều lần một malt distillery.

Đó là bởi phần lớn grain whisky không được sinh ra để đứng một mình.

Vai trò quan trọng của nó nằm trong blended Scotch whisky.

Tại Starlaw, grain spirit sau khi trưởng thành trở thành một phần nguồn whisky phục vụ các thương hiệu của tập đoàn, đặc biệt là Label 5. Sau khi La Martiniquaise mua Cutty Sark năm 2019, hệ thống Scotch whisky của tập đoàn tiếp tục được mở rộng.

Nhìn theo cách đó, Starlaw giúp Mapstore kể thêm một phần ít được nhìn thấy của Scotland.

Scotch whisky không chỉ được tạo ra trong những distillery cổ nằm giữa núi, thung lũng hay bên bờ biển.

Nó còn được làm tại những khu công nghiệp hiện đại, bằng những column still cao, giữa warehouse và dây chuyền bottling có quy mô hàng chục triệu chai mỗi năm.

Và vị trí ấy cũng không hoàn toàn xa lạ với lịch sử của vùng đất.

Bathgate từng phát triển nhờ khai mỏ, đường sắt, dầu đá phiến và sản xuất công nghiệp. Đến thế kỷ XXI, trên một khu đất từng mang dấu vết của mỏ và tuyến đường sắt cũ, một ngành công nghiệp Scotland khác tiếp tục hiện diện.

Starlaw không mang vẻ cổ kính của những distillery thế kỷ XIX. Nhưng chính sự hiện đại ấy lại kể một phần câu chuyện của Scotch whisky ngày nay – khi hạt ngũ cốc, công nghệ chưng cất, những warehouse và hàng triệu chai whisky cùng gặp nhau trên một vùng đất công nghiệp ở West Lothian.

Thông tin Starlaw Distillery

Tên: Starlaw Distillery
Loại hình: Nhà chưng cất Scotch Grain Whisky
Khu vực whisky: Lowland
Địa điểm: Bathgate, West Lothian, Scotland
Bắt đầu hoạt động: 2010
Doanh nghiệp vận hành: Glen Turner Company
Tập đoàn sở hữu: La Martiniquaise-Bardinet
Nguyên liệu grain chủ đạo: Wheat và maize, kết hợp malted barley
Phương pháp chưng cất: Continuous column distillation
Năng lực sản xuất tham khảo: Khoảng 25 triệu lít alcohol/năm
Vai trò chính: Sản xuất grain whisky phục vụ blended Scotch
Thương hiệu liên quan: Label 5 và hệ thống Scotch whisky của tập đoàn
Tổ hợp sản xuất: First Blending Company
Diện tích tổ hợp: Khoảng 75 ha
Kho trưởng thành: 29 warehouse/cellar
Năng lực bottling của tổ hợp: Tới khoảng 50 triệu chai/năm
Malt distillery cùng hệ thống: Glen Moray Distillery, Speyside
Tình trạng: Đang hoạt động
Quốc gia: Scotland, Vương quốc Anh