Trường Tiểu học Trung Nhất – 243/3 Phan Đình Phùng, phường Cầu Kiệu, TP.HCM

Trải qua hơn một thế kỷ, ngôi trường đã nhiều lần thay đổi tên gọi, cơ cấu tổ chức và cấp học, từ trường Võ Tánh đến Võ Tánh 1, Võ Tánh 2 rồi Trung Nhất. Lịch sử của trường vì vậy gắn khá chặt với quá trình phát triển dân cư, giáo dục và những thay đổi hành chính của vùng Phú Nhuận qua nhiều thời kỳ.

Tổng quan Trường Tiểu học Trung Nhất

Trường Tiểu học Trung Nhất hiện thực hiện chức năng giáo dục cấp tiểu học từ lớp 1 đến lớp 5, phục vụ học sinh trên địa bàn phường Cầu Kiệu và khu vực lân cận.

Điểm đặc biệt của trường nằm ở lịch sử hình thành từ đầu thế kỷ XX. Theo tư liệu do nhà trường lưu giữ, trường được thành lập khoảng năm 1921, khi Phú Nhuận vẫn thuộc vùng Gia Định.

Qua nhiều giai đoạn lịch sử, dù tên gọi và mô hình tổ chức thay đổi, chức năng giáo dục tại khu vực này vẫn được duy trì. Trường Tiểu học Trung Nhất ngày nay vì vậy không chỉ là một cơ sở giáo dục mà còn lưu giữ một phần lịch sử trường học của Phú Nhuận.

Hình thành từ khoảng năm 1921

Theo lịch sử nhà trường, Trường Trung Nhất được thành lập khoảng năm 1921 và được ghi nhận là trường đầu tiên tại Phú Nhuận.

Do trường nằm gần khu vực đền thờ Võ Tánh nên sau đó được mang tên Trường Võ Tánh.

Trong giai đoạn 1945–1946, cơ sở trường bị hư hỏng và hoạt động giáo dục được chuyển về phía sau nhà làng Phú Nhuận trên đường Võ Di Nguy.

Những thay đổi này diễn ra trong bối cảnh khu vực Gia Định – Sài Gòn trải qua nhiều biến động xã hội và chiến tranh trong nửa đầu thế kỷ XX.

Giai đoạn mang tên Võ Tánh

Sau năm 1954, số lượng học sinh tại khu vực tăng lên cùng với những biến động dân cư. Nhà trường phải tổ chức thêm ca học từ khoảng 11 giờ đến 14 giờ 30 để phục vụ con em các gia đình mới chuyển đến.

Đến năm 1959, trường được tổ chức thành Võ Tánh 1 và Võ Tánh 2. Theo tư liệu của trường, Võ Tánh 2 phục vụ học sinh di cư vào buổi chiều, trong khi Võ Tánh 1 tổ chức học vào buổi sáng.

Năm 1964, việc tổ chức học tiếp tục được điều chỉnh: Võ Tánh 1 dành cho học sinh nữ và Võ Tánh 2 dành cho học sinh nam.

Những thay đổi này phản ánh đặc điểm tổ chức giáo dục và biến động dân cư tại Phú Nhuận trong giai đoạn giữa thế kỷ XX.

Từ Võ Tánh trở thành Trung Nhất

Năm 1975, hai trường Võ Tánh 1 và Võ Tánh 2 được sáp nhập và đổi tên thành Trường Trung Nhất.

Tên gọi Trung Nhất bắt nguồn từ ấp Trung Nhất, một trong tám ấp của xã Phú Nhuận thuộc quận Tân Bình, tỉnh Gia Định trước năm 1975.

Các ấp của Phú Nhuận khi đó được phân chia thành những tên như Tây Nhất, Tây Nhì, Tây Ba; Trung Nhất, Trung Nhì; Đông Nhất, Đông Nhì và Đông Ba. Một số tên gọi này vẫn còn được lưu giữ thông qua tên trường học và địa danh tại Phú Nhuận ngày nay.

Vì vậy, tương tự tên Trường Tiểu học Đông Ba, tên Trung Nhất cũng là một dấu vết của hệ thống địa danh Phú Nhuận xưa còn tồn tại trong đời sống đô thị hiện đại.

Giai đoạn Trường Cấp 2 Trung Nhất

Năm 1976, trường tiếp nhận thêm học sinh các lớp 6, 7, 8 và 9 từ các trường Tây Nhất, Trung Nhì, Độc Lập và Khởi Nghĩa chuyển về.

Từ đó, trường được tổ chức thành Trường Cấp 2 Trung Nhất.

Mô hình này được duy trì trong nhiều năm. Đến năm 1992, học sinh cấp 2 được chuyển về Cầu Kiệu, tạo điều kiện tổ chức lại cơ sở theo mô hình trường tiểu học.

Cùng thời điểm này, các trường Cấp 1 Trung Nhất, Cấp 1 Vạn Xuân và Cấp 1 Cô Giang được sáp nhập, hình thành Trường Tiểu học Trung Nhất.

Tên gọi và mô hình trường tiểu học được duy trì từ đó đến nay.

Một thế kỷ giáo dục tại Phú Nhuận

Nếu lấy mốc hình thành khoảng năm 1921 theo tư liệu của nhà trường, Trường Tiểu học Trung Nhất đã trải qua hơn một thế kỷ tồn tại cùng sự phát triển của Phú Nhuận.

Trong khoảng thời gian đó, vùng đất xung quanh trường chuyển từ khu vực thuộc tỉnh Gia Định thành một phần của đô thị Sài Gòn – TP.HCM; hệ thống hành chính thay đổi nhiều lần và mật độ dân cư ngày càng tăng.

Bản thân trường cũng trải qua nhiều mô hình: trường Võ Tánh, Võ Tánh 1 – Võ Tánh 2, Trường Trung Nhất, Trường Cấp 2 Trung Nhất và cuối cùng là Trường Tiểu học Trung Nhất.

Sự liên tục của hoạt động giáo dục qua nhiều giai đoạn khiến trường trở thành một địa điểm có giá trị đáng chú ý trong lịch sử giáo dục địa phương.

Vị trí Trường Tiểu học Trung Nhất

Trường tọa lạc tại 243/3 Phan Đình Phùng, phường Cầu Kiệu, TP. Hồ Chí Minh. Trước khi TP.HCM thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, địa chỉ này thuộc Phường 15, Quận Phú Nhuận.

Phan Đình Phùng là một trong những tuyến đường lâu đời và quan trọng của khu vực Phú Nhuận, kết nối Nguyễn Kiệm, Phan Đăng Lưu với khu vực Phan Xích Long và hướng về Tân Định – trung tâm TP.HCM.

Trường nằm bên trong khu dân cư, cách trục Phan Đình Phùng một đoạn ngắn. Xung quanh là các khu nhà ở, trường học, cơ sở thương mại và dịch vụ đã hình thành qua nhiều thập niên.

Nguồn gốc địa danh Trung Nhất

Tên gọi Trung Nhất có giá trị đặc biệt khi tìm hiểu lịch sử địa phương Phú Nhuận.

Trước năm 1975, xã Phú Nhuận thuộc quận Tân Bình, tỉnh Gia Định và được chia thành tám ấp. Trung Nhất là một trong những ấp nằm ở khu vực trung tâm của xã.

Sau năm 1975, hệ thống ấp cũ được thay thế bằng các đơn vị hành chính mới và tên Trung Nhất không còn được sử dụng như một đơn vị hành chính.

Tuy nhiên, tên gọi này vẫn được lưu giữ thông qua Trường Tiểu học Trung Nhất. Cùng với những tên như Đông Ba, Trung Nhì hay Tây Nhất còn xuất hiện trong ký ức và tư liệu địa phương, đây là những dấu vết giúp nhận diện cấu trúc không gian Phú Nhuận trong quá khứ.

Vai trò đối với cộng đồng địa phương

Qua nhiều thế hệ, Trường Tiểu học Trung Nhất đã phục vụ nhu cầu học tập của trẻ em tại Phú Nhuận và trở thành một địa điểm giáo dục quen thuộc đối với cộng đồng dân cư.

Giá trị của trường không chỉ nằm ở chức năng giáo dục hiện tại mà còn ở tính liên tục của một cơ sở trường học tồn tại qua nhiều giai đoạn lịch sử.

Từ ngôi trường hình thành khoảng năm 1921, mang tên Võ Tánh, trải qua những biến động của Gia Định – Sài Gòn trong thế kỷ XX, đến Trường Tiểu học Trung Nhất tại phường Cầu Kiệu ngày nay là một hành trình kéo dài hơn một thế kỷ.

Trong không gian đô thị Phú Nhuận hiện đại, tên gọi Trung Nhất tiếp tục lưu giữ ký ức về một địa danh cũ, đồng thời gắn với lịch sử giáo dục của nhiều thế hệ cư dân địa phương.

Thông tin trường học

Tên chính thức: Trường Tiểu học Trung Nhất
Địa chỉ hiện hành: 243/3 Phan Đình Phùng, phường Cầu Kiệu, TP. Hồ Chí Minh
Địa chỉ trước sắp xếp: 243/3 Phan Đình Phùng, Phường 15, Quận Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh
Loại hình: Trường tiểu học công lập
Cấp học: Tiểu học
Khối lớp: Lớp 1 – Lớp 5
Thời gian hình thành: Khoảng năm 1921
Tên gọi qua các thời kỳ: Võ Tánh, Võ Tánh 1 – Võ Tánh 2, Trung Nhất, Cấp 2 Trung Nhất, Tiểu học Trung Nhất
Tên Trường Tiểu học Trung Nhất: Từ năm 1992
Nguồn gốc tên gọi: Ấp Trung Nhất của xã Phú Nhuận trước năm 1975
Email: c1trungnhat.pn@hcm.edu.vn
Tình trạng: Đang hoạt động