Bãi biển Phước Hải – dải biển phía đông Minh Đạm

Dải biển nằm dưới chân Minh Đạm

Bãi biển Phước Hải ngày nay thuộc xã Phước Hải, Thành phố Hồ Chí Minh. Trước những thay đổi hành chính gần đây, địa danh này thường được ghi thuộc thị trấn Phước Hải, huyện Đất Đỏ, sau đó là huyện Long Đất, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Những cách ghi cũ vẫn còn xuất hiện phổ biến trong bản đồ, tài liệu du lịch và tư liệu về địa phương.

Sau sắp xếp, tên Phước Hải tiếp tục được sử dụng cho xã mới và các cơ quan Thành phố Hồ Chí Minh hiện xác nhận xã Phước Hải là một đơn vị hành chính đang hoạt động.

Nhưng bãi biển Phước Hải không nên được hiểu là toàn bộ đường bờ của xã Phước Hải hiện nay. Xã mới có phạm vi rộng hơn địa danh thị trấn Phước Hải trước đây. Trong bài này, Bãi biển Phước Hải được dùng theo nghĩa dải biển gắn với khu dân cư và làng biển Phước Hải lịch sử.

Về cảnh quan, đặc điểm dễ nhận thấy nhất là mối quan hệ giữa biển và hệ núi phía sau.

Tư liệu của cơ quan nhà nước từ trước đã mô tả biển Phước Hải nằm ngay dưới chân núi Minh Đạm. Dọc bờ không chỉ có cát mà còn xuất hiện những bãi đá với nhiều hình dạng, tạo nên sự thay đổi cảnh quan trên cùng một dải biển.

Điều này giúp nối Phước Hải với những địa danh nằm ngay phía tây.

Từ Long Hải đi về phía đông, núi dần tiến sát đường bờ tại Mũi Kỳ Vân. Đường bộ uốn theo chân núi qua Đèo Nước Ngọt. Qua khỏi đoạn chuyển tiếp ấy, không gian mở dần về phía Phước Hải.

Vì vậy, nếu Bãi biển Long Hải nằm ở phía tây của vùng núi sát biển, thì Bãi biển Phước Hải mở ra ở phía đông của hệ địa hình này.

Hai bãi biển gần nhau nhưng không phải một dải cảnh quan hoàn toàn giống nhau.

Bãi cát, bãi đá và một đường bờ luôn thay đổi

Bờ biển Phước Hải không chỉ có một dạng địa hình.

Có những khoảng bãi cát mở ra sát khu dân cư, nhưng dọc đường bờ cũng xen những cụm đá tự nhiên. Tài liệu giới thiệu biển Phước Hải từ cơ quan nhà nước từng nhấn mạnh chính các bãi đá nằm dọc bờ là một trong những đặc điểm tạo nên cảnh quan nơi đây.

Sự đan xen giữa cát và đá khiến hình dáng đường bờ thay đổi khi đi dọc theo biển.

Ở những đoạn bãi rộng, không gian mở trực tiếp ra mặt nước. Ở những đoạn khác, đá chen vào mép biển, làm đường bờ trở nên gồ ghề hơn. Phía xa, hệ núi tiếp tục tạo thành đường nền cho toàn bộ cảnh quan.

Nhưng biển cũng là một môi trường luôn biến đổi.

Thủy triều làm phần bãi lộ ra hoặc thu hẹp theo thời điểm. Sóng và mùa gió có thể làm hình dạng bãi cát thay đổi. Hoạt động của cộng đồng nghề cá cũng khiến một đoạn bờ vào buổi sáng có thể mang dáng vẻ rất khác so với lúc giữa ngày.

Bởi vậy, hình ảnh Bãi biển Phước Hải không nên được đóng khung thành một bãi cát cố định.

Nó là một phần của đường bờ đang vận động giữa núi, đá, cát và mặt nước.

Nơi bãi biển cũng là không gian của nghề cá

Điểm làm Bãi biển Phước Hải khác một bãi tắm thuần túy nằm ngay trên bờ.

Đây còn là không gian lao động.

Tư liệu về Phước Hải ghi nhận hình ảnh ngư dân sử dụng thuyền thúng để đánh bắt gần bờ. Những chuyến đi ngắn có thể chỉ kéo dài vài giờ trước khi người đi biển quay lại và đưa sản vật lên bờ.

Bởi vậy, thuyền thúng, ngư cụ và hải sản vừa được đưa từ biển lên không phải những chi tiết được sắp đặt để tạo hình ảnh du lịch. Chúng xuất phát từ hoạt động nghề nghiệp của cộng đồng sống ngay phía sau bãi biển.

Điều này tạo ra hai cách nhìn đối với cùng một đường bờ.

Với người đến từ nơi khác, đó có thể là nơi đi bộ, nhìn biển hoặc nghỉ lại trong một chuyến đi ven bờ.

Với cư dân làng biển, đó còn là điểm bắt đầu và kết thúc của một ngày lao động.

Từ mặt nước, sản vật được đưa vào bờ rồi tiếp tục đi qua nhiều công đoạn: mua bán, phân loại, sơ chế, làm khô hoặc trở thành nguyên liệu cho những nghề chế biến khác của địa phương.

Bãi biển vì vậy là điểm tiếp xúc đầu tiên giữa biển và nền kinh tế của làng cá.

Cũng chính từ mối quan hệ sinh kế lâu dài ấy mà Phước Hải hình thành những lớp văn hóa sâu hơn: tín ngưỡng cá Ông, Dinh Ông Nam Hải, Ngọc Lăng và Lễ hội Nghinh Ông.

Những thực thể ấy không nằm ngoài câu chuyện của bãi biển. Chúng được hình thành từ cuộc sống của cộng đồng đã nhiều đời đi ra và trở về qua chính vùng biển này.

Từ bờ biển của làng cá đến không gian du lịch

Cùng với sự phát triển của tuyến ven biển, Phước Hải ngày càng có thêm một chức năng khác: không gian du lịch và nghỉ dưỡng.

Định hướng phát triển hiện nay của địa phương xác định du lịch biển – sinh thái – nghỉ dưỡng chất lượng cao là một trong những hướng phát triển của xã Phước Hải. Các nghiên cứu về sản phẩm du lịch của vùng cũng đặt Long Hải – Phước Hải trong một không gian liên kết, trong đó làng chài và văn hóa cộng đồng được xem là tài nguyên có thể phát triển thành sản phẩm du lịch.

Sự thay đổi ấy đang tạo thêm một lớp mới trên bờ biển.

Khách đến nghỉ dưỡng nhìn thấy biển như cảnh quan. Người dân địa phương tiếp tục nhìn biển như nơi làm việc. Các khu lưu trú và dịch vụ xuất hiện bên cạnh những không gian vốn gắn với nghề cá.

Ba chức năng cư trú – sinh kế – du lịch vì vậy cùng gặp nhau trên một đường bờ.

Đó cũng là điều cần lưu ý khi nhìn về tương lai của Bãi biển Phước Hải.

Nếu chỉ phát triển bãi biển như một sản phẩm nghỉ dưỡng, phần đời sống đã tạo nên bản sắc nơi đây rất dễ bị che khuất. Ngược lại, chính hình ảnh của một bờ biển vẫn gắn với cộng đồng nghề cá lại là điều giúp Phước Hải khác với những khu nghỉ dưỡng được hình thành mới hoàn toàn.

Đến năm 2026, Phước Hải vẫn đang tiếp tục đầu tư hạ tầng và xác định phát triển du lịch biển là một định hướng quan trọng. Nhưng bên dưới những thay đổi ấy, cấu trúc cơ bản của vùng đất vẫn có thể nhận ra.

Phía sau là Minh Đạm.

Phía trước là biển.

Ở giữa là bãi cát, bãi đá và cộng đồng làng cá.

Chính ba lớp ấy làm nên Bãi biển Phước Hải. Không chỉ là nơi người ta đứng trên bờ để nhìn ra mặt nước, đây còn là khoảng không gian mà một cộng đồng đã dựa vào biển để hình thành sinh kế, văn hóa và ký ức của mình qua nhiều thế hệ.

Mapstore tổng hợp, đối chiếu và biên tập từ nhiều nguồn tư liệu. Cập nhật: 20/09/2026.