Clynelish Distillery – Nhà chưng cất Highland bên bờ biển Sutherland, Scotland

Điều khiến Clynelish trở thành một địa điểm đặc biệt trên bản đồ whisky Scotland còn nằm ở lịch sử gắn liền với Brora Distillery ngay bên cạnh. Hai nhà chưng cất ngày nay mang hai tên khác nhau nhưng thực chất bắt nguồn từ cùng một câu chuyện kéo dài hơn hai thế kỷ.

Nguồn gốc Clynelish từ năm 1819

Lịch sử của địa điểm bắt đầu vào năm 1819, khi nhà chưng cất Clynelish nguyên thủy được thành lập tại Brora dưới sự bảo trợ của Marquess of Stafford, người sau này trở thành Duke of Sutherland.

Trong bối cảnh vùng Highlands đầu thế kỷ XIX, việc xây dựng nhà chưng cất không chỉ nhằm sản xuất whisky mà còn tạo đầu ra cho lúa mạch của những người thuê đất trong khu vực, góp phần hình thành hoạt động kinh tế ổn định hơn quanh Brora.

Trải qua thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, Clynelish nhiều lần thay đổi đơn vị vận hành và chủ sở hữu. Nhà chưng cất cũng từng phải ngừng hoạt động trong những giai đoạn kinh tế khó khăn và trong Chiến tranh thế giới thứ hai.

Tuy nhiên, danh tiếng của spirit Clynelish ngày càng được đánh giá cao, đặc biệt trong ngành sản xuất blended Scotch whisky.

Clynelish hiện đại ra đời năm 1967

Đến thập niên 1960, nhu cầu Scotch whisky trên thị trường quốc tế tăng mạnh. Nhà máy Clynelish cũ với quy mô tương đối nhỏ không còn đáp ứng được nhu cầu sản xuất.

Năm 1967, một nhà chưng cất mới, hiện đại và có công suất lớn hơn được xây dựng ngay cạnh cơ sở cũ. Nhà máy mới được trang bị ba wash still và ba spirit still, tổng cộng sáu nồi chưng cất bằng đồng.

Đây chính là Clynelish Distillery hiện nay.

Trong một khoảng thời gian ngắn, hai cơ sở cùng tồn tại và từng được phân biệt bằng tên Clynelish A và Clynelish B. Sau đó, nhà máy mới tiếp tục giữ tên Clynelish, trong khi câu chuyện của nhà máy cũ bước sang một chương hoàn toàn khác.

Từ Clynelish cũ đến Brora Distillery

Nhà máy Clynelish nguyên thủy năm 1819 từng đóng cửa sau khi cơ sở mới đi vào hoạt động, nhưng nhanh chóng được đưa trở lại sản xuất.

Đến năm 1969, nhà máy cũ được đổi tên thành Brora Distillery nhằm phân biệt rõ với Clynelish mới.

Trong giai đoạn này, Brora từng sản xuất những dòng spirit có mức độ than bùn cao hơn để đáp ứng nhu cầu whisky khói phục vụ ngành blended Scotch. Đây cũng chính là giai đoạn tạo nên nhiều whisky Brora cổ về sau trở thành những phiên bản được giới sưu tầm đặc biệt quan tâm.

Brora tiếp tục hoạt động cho đến năm 1983 trước khi đóng cửa trong giai đoạn ngành Scotch whisky đối mặt với tình trạng dư thừa sản lượng.

Sau gần bốn thập niên im tiếng, Brora được phục hồi và chính thức hoạt động trở lại năm 2021.

Vì vậy, ngày nay tại Brora tồn tại một trường hợp khá đặc biệt của ngành whisky Scotland: Clynelish và Brora nằm cạnh nhau, cùng bắt nguồn từ lịch sử Clynelish năm 1819 nhưng phát triển thành hai nhà chưng cất riêng biệt.

Nguồn nước Clynemilton Burn

Một yếu tố gắn liền với Clynelish là nguồn nước từ Clynemilton Burn.

Nguồn nước địa phương này được sử dụng trong quá trình sản xuất whisky, cùng với lúa mạch malt và hệ thống chưng cất bằng nồi đồng tạo nên spirit đặc trưng của nhà chưng cất.

Clynelish hiện sử dụng ba wash still và ba spirit still, với công suất thiết kế được ghi nhận khoảng 4,8 triệu lít alcohol mỗi năm, đưa nơi đây trở thành một nhà chưng cất có quy mô đáng kể trong hệ thống malt whisky của Scotland.

Phong cách whisky đặc trưng của Clynelish

Nếu nhiều nhà chưng cất Scotland được nhận diện bởi khói than bùn, trái cây hoặc ảnh hưởng của thùng sherry thì Clynelish lại nổi tiếng với một đặc điểm khá riêng: waxy character – cảm giác sáp trong cấu trúc của whisky.

Đây không phải hương vị của sáp theo nghĩa thông thường mà là cách giới whisky mô tả cảm giác hơi dày, mượt và có nét giống sáp ong khi whisky đi qua vòm miệng.

Đi cùng đặc điểm này thường là những sắc thái trái cây, cam chanh, mật ong, gia vị nhẹ, khoáng chất và hơi hướng biển. Sự kết hợp tạo nên phong cách khá dễ nhận diện của Clynelish trong nhóm whisky Northern Highlands.

Một trong những phiên bản đại diện và quen thuộc nhất của nhà chưng cất là Clynelish 14 Year Old Single Malt Scotch Whisky.

Clynelish và vai trò trong Johnnie Walker

Không phải toàn bộ spirit sản xuất tại Clynelish đều được đóng chai dưới dạng single malt.

Trong lịch sử phát triển của mình, Clynelish còn đóng vai trò quan trọng đối với ngành blended Scotch whisky và đặc biệt có mối liên hệ lâu dài với Johnnie Walker.

Clynelish được xếp vào nhóm Four Corners of Scotland gắn với Johnnie Walker, bên cạnh những nhà chưng cất đại diện cho các khu vực khác nhau của Scotland.

Điều này giúp lý giải vì sao Clynelish có thể không nổi tiếng đại chúng như một số thương hiệu single malt lớn nhưng vẫn giữ vị trí quan trọng trong hệ thống sản xuất Scotch whisky.

Clynelish – dấu ấn whisky của vùng Northern Highlands

Clynelish nằm tại Brora, một thị trấn nhỏ thuộc Sutherland trên bờ biển phía đông bắc Scotland. Chính vị trí tương đối xa các đô thị lớn cùng cảnh quan Highlands và ảnh hưởng của vùng duyên hải đã tạo nên một phần bản sắc của địa điểm này.

Nhưng giá trị đáng chú ý nhất của Clynelish nằm ở câu chuyện lịch sử.

Tại cùng một khu vực có thể nhìn thấy hai thế hệ nhà chưng cất nằm cạnh nhau: một Clynelish hiện đại được xây dựng từ năm 1967 và một Brora có nguồn gốc từ nhà máy Clynelish nguyên thủy năm 1819.

Một bên tiếp tục phát triển thành nhà chưng cất có sản lượng lớn của Northern Highlands. Một bên từng đóng cửa gần bốn thập niên, trở thành một trong những “ghost distillery” nổi tiếng trước khi được hồi sinh.

Hơn hai thế kỷ sau khi Clynelish đầu tiên xuất hiện tại Brora, nơi đây vì thế không chỉ là một địa điểm sản xuất whisky mà còn lưu giữ một phần lịch sử phát triển của Scotch whisky vùng Highlands.

Thông tin Clynelish Distillery

Tên: Clynelish Distillery
Loại hình: Nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky
Khu vực whisky: Highlands – Northern Highlands
Địa điểm: Brora, Sutherland, Scotland, United Kingdom
Nguồn gốc lịch sử: 1819
Clynelish Distillery hiện tại: xây dựng năm 1967
Nguồn nước: Clynemilton Burn
Hệ thống chưng cất: 3 wash stills và 3 spirit stills
Công suất tham khảo: khoảng 4,8 triệu lít alcohol/năm
Chủ sở hữu: Diageo
Sản phẩm tiêu biểu: Clynelish 14 Year Old
Phong cách đặc trưng: waxy, trái cây, citrus, mật ong, khoáng chất và nét duyên hải
Liên hệ lịch sử: Nhà chưng cất Clynelish nguyên thủy năm 1819 về sau trở thành Brora Distillery