North Point Distillery – nhà chưng cất trẻ trên vùng cực bắc Scotland

Từ căn cứ thông tin thời Chiến tranh Lạnh đến nhà chưng cất

North Point Distillery nằm trong Forss Business and Energy Park, ngay gần tuyến A836 và cung đường North Coast 500 nổi tiếng của miền bắc Scotland. Địa chỉ thuộc Forss, gần Thurso, Caithness.

Nhưng trước khi whisky xuất hiện, nơi đây từng có một chức năng hoàn toàn khác.

Công trình tại Forss được xây dựng từ năm 1962 và đưa vào hoạt động năm 1964 như một trạm thông tin vô tuyến của Hải quân Mỹ. Trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh, vị trí phía bắc Scotland có ý nghĩa chiến lược đối với hệ thống liên lạc quân sự. Khu phức hợp từng có một cột radio cao khoảng 600 feet, các công trình dành cho nhân viên và cả một bunker ngầm.

Sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, cơ sở ngừng hoạt động vào năm 1992. Đến năm 2003, địa điểm được chuyển đổi thành Forss Business and Energy Park.

Gần ba thập niên sau khi Hải quân Mỹ rời đi, một chương mới bắt đầu.

Tháng 6/2020, Struan Mackie và Alex MacDonald đưa North Point Distillery đến Forss. Nhà máy khởi đầu khá khiêm tốn với một still trong một căn phòng và đội ngũ bốn người. Việc chưng cất bắt đầu vào mùa đông cùng năm.

Từ gin và rum đến kế hoạch sản xuất Scotch whisky

North Point không bắt đầu bằng whisky.

Still đầu tiên của nhà máy có tên Sandy Stroma, ban đầu được sử dụng để sản xuất các dòng gin và rum. Những sản phẩm như Crosskirk Bay Gin, North Point Pilot Rum và Spiced Rum giúp distillery từng bước xây dựng hoạt động trong những năm đầu.

Sau đó cơ sở được mở rộng. Những washback bằng gỗ tái sử dụng từ một nhà máy blending lịch sử tại Kilmarnock được đưa đến Forss và đặt tên Angus, Duncan, Alexander và William.

Từ nền tảng đó, North Point bước sang giai đoạn quan trọng hơn: tự sản xuất spirit dành cho Scotch single malt.

Whisky của nhà chưng cất được phát triển dưới tên Dalclagie.

Đây là điểm cần phân biệt rõ khi xây dữ liệu Mapstore: North Point là tên nhà chưng cất, còn Dalclagie là tên single malt whisky được sản xuất tại đây. Trang chính thức hiện giới thiệu Dalclagie là Highland Single Malt của North Point Distillery.

Heritage barley, Kveik yeast và những đợt lên men kéo dài

Thay vì chỉ tập trung vào sản lượng, North Point đang định hình Dalclagie theo hướng nhấn mạnh nguyên liệu và quá trình tạo hương vị.

Nhà chưng cất sử dụng heritage barley, kết hợp với Kveik – nhóm men farmhouse có nguồn gốc Na Uy. Quá trình lên men được kéo dài trong washback gỗ trước khi spirit được chưng cất hai lần trong các copper pot still sử dụng hệ thống gia nhiệt bằng điện.

North Point mô tả cách lựa chọn phần heart của spirit dựa nhiều vào mùi vị thay vì chỉ dựa trên chỉ số ABV. New make Dalclagie hiện được nhà máy mô tả với các đặc tính như trái cây nhiệt đới, đào, dứa, kết cấu đầy đặn và vị ngọt gợi liên tưởng đến bánh croissant.

Từ năm 2025, North Point còn bắt đầu thử nghiệm một mashbill sử dụng heavily peated malt. Dòng spirit này được lên men tới bảy ngày trong washback gỗ, chưng cất hai lần và đưa vào refill Bourbon barrel.

Như vậy, ngay trong những năm đầu, nhà máy đã định hướng song song hai phong cách: Dalclagie chủ đạo thiên về trái cây và một hướng peated spirit mang đặc tính khói.

Whisky trưởng thành trong bunker của Chiến tranh Lạnh

Một trong những chi tiết thú vị nhất của North Point lại nằm dưới mặt đất.

Bunker ngầm từng thuộc trạm thông tin Hải quân Mỹ hiện được sử dụng để trưởng thành Dalclagie whisky.

Những thùng Dalclagie được lựa chọn từ nhiều nguồn khác nhau, trong đó có Bourbon barrel cùng các loại thùng wine, Port, Sherry và rum cho những chương trình cask đặc biệt.

Đây cũng là nơi câu chuyện của North Point khác với nhiều nhà chưng cất mới.

Nhà máy không chỉ xây dựng một cơ sở sản xuất tại một vùng đất mới, mà đang tái sử dụng chính công trình lịch sử có sẵn của Forss. Một bunker từng phục vụ hệ thống liên lạc quân sự xuyên Đại Tây Dương giờ trở thành nơi những thùng Scotch whisky nằm yên trong nhiều năm.

North Point hiện vẫn là một distillery quy mô nhỏ và còn rất trẻ nếu đặt cạnh những tên tuổi hàng trăm năm của Scotland. Nhưng điều đó lại khiến địa điểm này có giá trị tư liệu riêng đối với Mapstore.

Nếu những distillery thế kỷ XIX kể lại thời kỳ công nghiệp hóa Scotch whisky, North Point phản ánh một thế hệ nhà chưng cất thế kỷ XXI: quy mô nhỏ hơn, chú trọng thử nghiệm, tận dụng di sản địa phương và xây dựng câu chuyện whisky từ chính vùng đất nơi mình đang đứng.

Thông tin North Point Distillery

Tên: North Point Distillery
Tên doanh nghiệp: North Coast Distillers Ltd
Loại hình: Nhà chưng cất whisky, rum và gin độc lập
Khu vực whisky: Highland
Địa điểm: Forss Business and Energy Park, gần Thurso, Caithness, Scotland, KW14 7UZ
Thành lập: 2020
Chuyển đến Forss: Tháng 6/2020
Bắt đầu chưng cất: Mùa đông năm 2020
Người sáng lập: Struan Mackie và Alex MacDonald
Single malt được sản xuất: Dalclagie
Lúa mạch: Heritage barley
Men đặc trưng: Kveik farmhouse yeast
Phương pháp chưng cất whisky: Double distillation bằng copper pot still gia nhiệt điện
Quá trình lên men: Lên men dài trong wooden washbacks
Phong cách Dalclagie: Đầy đặn, thiên về trái cây nhiệt đới và stone fruit
Sản xuất peated spirit: Bắt đầu năm 2025
Nơi trưởng thành đặc biệt: Bunker ngầm từ thời Chiến tranh Lạnh tại Forss
Sản phẩm khác: North Point Pilot Rum, North Point Spiced Rum và Crosskirk Bay Gin
Chủ sở hữu: North Coast Distillers Ltd – sở hữu độc lập
Tình trạng: Đang hoạt động
Quốc gia: Scotland, Vương quốc Anh