Torabhaig Distillery – Một thế hệ whisky mới trên đảo Skye

Một distillery mới trong những bức tường đá cũ

Torabhaig nằm trên bán đảo Sleat, phía nam Isle of Skye, nhìn ra vùng biển ngăn cách hòn đảo với đất liền Scotland.

Nhà chưng cất còn rất trẻ. Nhưng những công trình chứa nó thì không.

Các ghi chép từ thế kỷ XVIII đã nhắc đến một trang trại hoạt động tại Torabhaig. Khoảng năm 1820, những công trình nông trại bằng đá tiếp tục được xây dựng tại đây.

Điều thú vị nằm ở chính những viên đá ấy.

Gần Torabhaig là phế tích Caisteal Chamuis, còn được gọi là Knock Castle hay Cnoc Castle. Lâu đài nằm trên vị trí của một pháo đài có nguồn gốc xa xưa và từng đổi chủ nhiều lần trong lịch sử các clan trên Skye.

Khi phân tích vật liệu xây dựng, người ta xác định một phần đá của những công trình nông trại Torabhaig đã được lấy từ lâu đài sau khi nó trở thành phế tích.

Hơn một thế kỷ sau, thay vì phá bỏ toàn bộ để dựng lên một nhà máy hiện đại, dự án Torabhaig chọn cách giữ lại những bức tường đá cũ và đưa thiết bị chưng cất vào bên trong.

Vì vậy, Torabhaig hôm nay tạo nên một hình ảnh khá đặc biệt: một trong những distillery trẻ của Scotch whisky lại hoạt động trong một không gian mang ký ức của Skye từ nhiều thế kỷ trước.

Từ dự án năm 2002 đến dòng spirit đầu tiên năm 2017

Ý tưởng xây dựng distillery tại Torabhaig đã hình thành từ khá sớm.

Giấy phép quy hoạch được cấp năm 2002, nhưng phải đến năm 2014, dự án cải tạo và xây dựng của Mossburn mới thực sự bắt đầu.

Công việc phức tạp hơn một nhà máy xây mới trên khu đất trống. Các kiến trúc cũ cần được phục hồi, trong khi hệ thống sản xuất whisky phải được thiết kế sao cho phù hợp với không gian sẵn có.

Năm 2016, hai pot still bằng đồng và các washback bằng gỗ Douglas fir được lắp đặt. Hệ thống được Forsyths of Rothes chế tạo riêng để phù hợp với cấu trúc của nhà máy.

Đến năm 2017, spirit đầu tiên chính thức chảy khỏi still.

Đây cũng là một cột mốc đáng chú ý đối với Isle of Skye. Trong phần lớn lịch sử hiện đại, Talisker gần như là cái tên duy nhất đại diện cho hoạt động chưng cất single malt trên đảo.

Torabhaig trở thành nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky có giấy phép thứ hai được xây dựng trên Isle of Skye, mở ra một chương mới cho bản đồ whisky của hòn đảo.

“Smoke with Taste” – đi tìm một kiểu peat của riêng Skye

Ngay từ đầu, Torabhaig đã lựa chọn làm peated single malt.

Nhưng nhà chưng cất không muốn câu chuyện chỉ dừng lại ở việc whisky có bao nhiêu PPM.

Peat có thể tạo ra nhiều biểu hiện khác nhau tùy nguyên liệu, quá trình kilning, mash, nước, men, thời gian lên men, hình dáng still và cách người chưng cất lựa chọn điểm cắt spirit.

Torabhaig vì thế hướng đến sự cân bằng giữa sức mạnh của peat và độ thanh của spirit.

Nhà máy gọi phong cách đang theo đuổi là:

“Smoke with Taste”.

Khói vẫn phải hiện diện, nhưng không che lấp những lớp hương còn lại.

Qua các phiên bản đã phát hành, character của Torabhaig dần hiện rõ với peat smoke, citrus, trái cây, vanilla, tiêu, vị mặn và những sắc thái maritime gợi đến môi trường biển quanh Skye.

Một ví dụ rõ nét là Sound of Sleat. Malt sử dụng cho phiên bản này có mức phenol trên 78 PPM trước khi chưng cất, nhưng lượng phenol đo trong whisky thành phẩm chỉ khoảng 14,5 PPM.

Con số ấy phần nào cho thấy cách Torabhaig nhìn về peat: nguyên liệu có thể được peat mạnh, nhưng mục tiêu cuối cùng không phải tạo ra một ly whisky chỉ còn khói.

Legacy Series – ghi lại những năm đầu của một nhà chưng cất

Phần lớn các distillery lâu đời chỉ có thể kể lại những năm đầu qua tài liệu, hình ảnh và những chai whisky hiếm còn sót lại.

Torabhaig chọn một cách khác.

Nhà máy xây dựng Legacy Series như một cuốn nhật ký bằng whisky, ghi lại từng giai đoạn hình thành house style trước khi single malt 10 năm tuổi đầu tiên xuất hiện.

Chapter 1 – 2017 giới thiệu những whisky đầu tiên được chưng cất trong năm nhà máy bắt đầu hoạt động.

Chapter 2 – Allt Gleann tiếp tục phát triển phong cách peat, maritime và sự cân bằng mà Torabhaig theo đuổi.

Chapter 3 – Cnoc Na Mòine đưa ảnh hưởng của Sherry cask vào cấu trúc khói đặc trưng.

Đến Chapter 4 – Sound of Sleat, câu chuyện trở lại rất gần với vùng đất. Tên whisky lấy từ dải biển hẹp phía sau nhà chưng cất, trong tiếng Gaelic gọi là Linne Shlèite, phân chia Skye với đất liền Scotland.

Sound of Sleat được trưởng thành trong sự kết hợp của first-fill Bourbon barrels, virgin American oak và refill Bourbon barrels. Đây tiếp tục là một bước trong hành trình đi tới whisky 10 năm tuổi đầu tiên của Torabhaig.

Nhìn theo cách này, người uống không chỉ mua những phiên bản khác nhau.

Họ có thể theo dõi một distillery gần như từ những ngày đầu tiên và quan sát cách phong cách whisky của nó dần được định hình qua thời gian.

Một nhà chưng cất trẻ nhưng câu chuyện thuộc về Skye

Torabhaig còn có một điểm đáng chú ý khác: nhà máy chủ động tuyển dụng và đào tạo người địa phương trở thành những người chưng cất thế hệ mới, được gọi là các Journeymen.

Điều đó khiến câu chuyện của Torabhaig không chỉ xoay quanh thiết bị và whisky.

Một công trình nông trại cũ được hồi sinh. Những người sống trên Skye được đào tạo để làm whisky. Nhà chưng cất hợp tác với các doanh nghiệp địa phương, hỗ trợ cộng đồng và duy trì mối liên hệ với văn hóa Gaelic của vùng đất.

Ngay cả những phiên bản whisky mới cũng thường lấy cảm hứng từ địa danh quanh nhà máy.

Điều này đặc biệt phù hợp với một distillery còn trẻ. Torabhaig chưa có hai thế kỷ lịch sử whisky để nhìn lại như nhiều nhà chưng cất Scotland khác.

Thứ họ có là vùng đất.

Những bức tường đá cũ, Caisteal Chamuis, Sound of Sleat, cộng đồng trên bán đảo Sleat và một thế hệ người làm whisky mới đang tạo nên lịch sử ngay trong hiện tại.

Năm 2017, những giọt spirit đầu tiên chảy khỏi still tại Torabhaig. Đến nay, hành trình ấy vẫn chưa hoàn tất – Legacy Series vẫn đang tiến về chai whisky 10 năm tuổi đầu tiên.

Có lẽ chính điều đó làm Torabhaig trở nên thú vị: thay vì đọc lại lịch sử của một nhà chưng cất, người yêu whisky hôm nay đang có cơ hội chứng kiến lịch sử ấy được viết ra từng năm trên Isle of Skye.

Thông tin Torabhaig Distillery

• Tên: Torabhaig Distillery
• Địa điểm: Teangue, Sleat Peninsula, Isle of Skye, Scotland
• Khu vực whisky: Islands – thuộc Highlands theo phân vùng Scotch Whisky chính thức
• Dự án được cấp phép quy hoạch: 2002
• Bắt đầu cải tạo và xây dựng: 2014
• Lắp đặt thiết bị chưng cất: 2016
• Bắt đầu chưng cất: 2017
• Single Malt đầu tiên: 2021
• Loại whisky: Peated Single Malt Scotch Whisky
• Hệ thống chưng cất: 2 pot still bằng đồng
• Washback: Douglas fir
• Nhà chế tạo still và washback: Forsyths of Rothes
• Phong cách chủ đạo: Peat smoke, maritime, citrus, trái cây, vị mặn và gia vị
• Triết lý house style: Smoke with Taste
• Legacy Series: Chapter 1 – 2017; Chapter 2 – Allt Gleann; Chapter 3 – Cnoc Na Mòine; Chapter 4 – Sound of Sleat
• Mục tiêu của Legacy Series: Ghi lại quá trình phát triển house style trước khi phát hành Torabhaig 10 Year Old
• Đặc điểm kiến trúc: Distillery được xây dựng trong khu farmstead lịch sử, một phần sử dụng đá từ phế tích Caisteal Chamuis
• Dấu ấn: Nhà chưng cất Single Malt Scotch Whisky có giấy phép thứ hai được xây dựng trên Isle of Skye
• Tham quan: Có – Torabhaig tổ chức distillery tour và tasting cho khách đến Isle of Skye