Giáo xứ Hiệp Phát – Giáo hạt Bảo Lộc, Giáo phận Đà Lạt

Một cộng đoàn hình thành trên vùng kinh tế mới

Lịch sử Hiệp Phát gắn với quá trình người dân từ nhiều địa phương đến Bảo Lâm khai phá đất đai và xây dựng những vùng kinh tế mới. Từ khoảng năm 1980, các gia đình có nguồn gốc Nam Định, Ninh Bình, Thanh Hóa, Đồng Nai và miền Tây lần lượt đến định cư. Bên cạnh người Kinh, khu vực này vốn có cộng đồng người K’Ho sinh sống từ trước.

Những người mới đến chủ yếu dựa vào nông nghiệp để gây dựng cuộc sống. Trong bối cảnh ấy, các gia đình Công giáo cũng bắt đầu tìm đến nhau, cùng đọc kinh và hình thành những điểm sinh hoạt tôn giáo nhỏ. Hiệp Phát ra đời từ chính quá trình người dân đến vùng đất mới ấy.

Ba điểm Đồng Phát – Lâm Phát – Hiệp Phát

Cuối thập niên 1980, đời sống Công giáo tại khu vực Lộc Ngãi bắt đầu được tổ chức rõ ràng hơn. Tư liệu Giáo phận Đà Lạt ghi nhận năm 1988, Đức cha Batôlômêô Nguyễn Sơn Lâm cùng cha Luy Phạm Văn Nhượng và thầy Giuse Trần Văn Đình đến thăm giáo dân tại vùng kinh tế Lộc Phát 2.

Ba địa điểm được lựa chọn làm nơi quy tụ giáo dân là Đồng Phát, Lâm Phát và Hiệp Phát, mỗi điểm cách nhau khoảng 5 km. Người dân vào rừng chặt cây, xẻ gỗ dựng những lán tạm để sau một ngày lao động có nơi tập trung đọc kinh.

Ba cái tên ấy phản ánh khá rõ một giai đoạn mở đất. Những cộng đoàn Công giáo không hình thành quanh các ngôi nhà thờ có sẵn mà cùng lớn lên với những khu dân cư mới.

Nhà nguyện gỗ giữa vùng Lộc Ngãi

Riêng cộng đoàn Hiệp Phát đã có một nhà nguyện bằng gỗ từ năm 1987. Đây là nơi quy tụ những gia đình Công giáo trước khi cộng đoàn có điều kiện xây dựng cơ sở kiên cố.

Hiệp Phát lúc ấy là một giáo họ và về sau trực thuộc Giáo xứ Lâm Phát. Trong nhiều năm, đời sống mục vụ của cộng đoàn gắn với các linh mục phục vụ Lâm Phát, trong đó có cha Giuse Trần Văn Đình, cha Đaminh Nguyễn Ngọc Trang và cha Giuse Lê Minh Long.

Nhà nguyện nhỏ tồn tại giữa một vùng dân cư đang phát triển, chứng kiến quá trình từ những gia đình kinh tế mới thành một cộng đoàn Công giáo ngày càng ổn định.

Lâm Phát – giáo xứ mẹ của Hiệp Phát

Để hiểu Hiệp Phát, cần đặt cộng đoàn trong lịch sử Giáo xứ Lâm Phát. Đây là giáo xứ mẹ đã trực tiếp chăm sóc Hiệp Phát trong nhiều năm.

Từ Lâm Phát về sau hình thành ít nhất hai giáo xứ mới. Năm 2019, cộng đoàn Lê Bảo Tịnh được tách ra thành Giáo xứ Lê Bảo Tịnh – Bảo Lâm. Hai năm sau, đến lượt Hiệp Phát trở thành giáo xứ độc lập.

Quá trình này phản ánh sự phát triển dân cư của vùng Bảo Lâm. Khi những điểm kinh tế mới ngày càng đông người, khoảng cách giữa các cộng đoàn và nhà thờ mẹ trở nên lớn hơn, những giáo họ dần có đủ điều kiện để tổ chức đời sống mục vụ riêng.

Từ giáo họ Anê Đê đến Nhà thờ Hiệp Phát

Trong các tư liệu của Giáo phận, Hiệp Phát còn gắn với tên gọi Anê Đê. Đây là tên Thánh Anê Lê Thị Thành, thường được gọi là bà Đê, một trong các Thánh Tử đạo Việt Nam và cũng là bổn mạng của giáo xứ.

Từ năm 2012, giáo họ được phép chuẩn bị xây dựng một ngôi nhà thờ kiên cố. Ngày 12/07/2015, Đức cha Antôn Vũ Huy Chương, Giám mục Giáo phận Đà Lạt, chủ sự nghi thức đặt viên đá xây dựng nhà thờ.

Công trình được thực hiện trong nhiều năm. Đối với một cộng đoàn hình thành từ vùng kinh tế mới, việc thay thế nhà nguyện gỗ bằng một ngôi thánh đường kiên cố đánh dấu bước chuyển quan trọng trong đời sống giáo họ.

Ngày 04/11/2019 – cung hiến thánh đường

Sau khoảng năm năm xây dựng, ngày 04/11/2019, Đức cha Đaminh Nguyễn Văn Mạnh về Hiệp Phát chủ sự Thánh lễ tạ ơn và nghi thức cung hiến thánh đường kính Thánh Anê Lê Thị Thành.

Cũng trong giai đoạn này, cha Matthêu Nguyễn Văn Việt được giao trách nhiệm quản nhiệm cộng đoàn Hiệp Phát. Giáo họ đã có nhà thờ riêng, linh mục đồng hành thường xuyên và cơ cấu mục vụ ngày càng hoàn chỉnh.

Những điều kiện để Hiệp Phát trở thành một giáo xứ độc lập dần được hình thành.

Ngày 29/06/2021 – Giáo xứ Hiệp Phát chính thức được thiết lập

Ngày 29/06/2021, Đức cha Đaminh Nguyễn Văn Mạnh, Giám mục Giáo phận Đà Lạt, ký nghị định thiết lập Giáo xứ Hiệp Phát, tách cộng đoàn khỏi Giáo xứ Lâm Phát.

Cha Matthêu Nguyễn Văn Việt trở thành quản xứ tiên khởi. Khi được thiết lập, giáo xứ có khoảng 1.200 giáo dân.

Ngày thành lập trùng lễ kính hai Thánh Tông đồ Phêrô và Phaolô, cũng là bổn mạng của Hội đồng Giáo xứ. Năm 2023, cộng đoàn tổ chức Thánh lễ kỷ niệm hai năm ngày thiết lập giáo xứ, xác nhận rõ mốc 29/06/2021 trong lịch sử Hiệp Phát.

Từ đây, một cộng đoàn từng bắt đầu bằng nhà nguyện gỗ giữa vùng kinh tế mới chính thức trở thành một giáo xứ độc lập.

Thánh Anê Lê Thị Thành – người phụ nữ Việt Nam trên bàn thờ các Thánh

Bổn mạng của Giáo xứ Hiệp Phát là Thánh Anê Lê Thị Thành, còn được biết đến với tên bà Đê. Ngày kính bổn mạng của giáo xứ là 12/07.

Việc chọn Thánh Anê Đê làm bổn mạng tạo cho Hiệp Phát một nét riêng. Trong số 117 Thánh Tử đạo Việt Nam được tuyên thánh năm 1988, bà là người phụ nữ duy nhất. Bà là một người mẹ, một giáo dân bình thường nhưng đã chịu tử đạo vì đức tin vào năm 1841.

Tên Anê Đê vì vậy xuất hiện khá thường xuyên bên cạnh tên Hiệp Phát trong các tài liệu của Giáo phận. Khi xây dựng dữ liệu tìm kiếm, “Hiệp Phát – Anê Đê” nên được giữ như một cặp tên liên quan.

Một cộng đoàn của nhiều miền quê

Hiệp Phát không hình thành từ một đoàn di dân duy nhất. Người dân đến đây từ nhiều vùng khác nhau như Nam Định, Ninh Bình, Thanh Hóa, Đồng Nai và các tỉnh miền Tây.

Họ gặp nhau trên một vùng đất mới của Lâm Đồng và cùng xây dựng cộng đồng. Chính đặc điểm ấy tạo nên diện mạo khá phổ biến của nhiều giáo xứ vùng Bảo Lộc – Bảo Lâm: tên giáo xứ còn trẻ nhưng bên trong là sự hội tụ của những truyền thống Công giáo từ nhiều miền quê khác nhau.

Theo thống kê của Giáo phận công bố năm 2024, Hiệp Phát có 171 gia đình với 1.077 giáo dân, trong đó 1.056 người Kinh và 21 người dân tộc bản địa. Danh mục Giáo hạt Bảo Lộc được cập nhật sau đó ghi nhận quy mô khoảng 1.220 giáo dân.

Những con số có thể thay đổi theo từng thời điểm, nhưng cho thấy Hiệp Phát hiện là một cộng đoàn quy mô vừa trong Giáo hạt Bảo Lộc.

Hiệp Phát trên tuyến tỉnh lộ 725

Nhà thờ Hiệp Phát nằm trên tỉnh lộ 725, tuyến đường đi qua nhiều khu vực sản xuất nông nghiệp của Bảo Lâm và kết nối với vùng Di Linh.

Trước đây, địa chỉ nhà thờ được ghi là thôn 13, xã Lộc Ngãi, huyện Bảo Lâm, tỉnh Lâm Đồng. Giáo xứ nằm gần ranh giới khu vực Tân Lâm của Di Linh, vì vậy không gian mục vụ mang đặc điểm của vùng nông nghiệp trải rộng hơn là một cộng đồng đô thị tập trung.

Trên cùng vùng Lộc Ngãi trước đây còn có Lâm Phát và Lê Bảo Tịnh. Ba cộng đoàn này có quan hệ lịch sử khá chặt chẽ và cần được tách thành ba thực thể riêng trong hệ thống Mapstore.

Từ Lộc Ngãi đến xã Bảo Lâm 1

Sau sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, thị trấn Lộc Thắng, xã Lộc Quảng và xã Lộc Ngãi được hợp nhất thành đơn vị mới mang tên xã Bảo Lâm 1, tỉnh Lâm Đồng.

Vì Nhà thờ Hiệp Phát trước đây nằm tại thôn 13, xã Lộc Ngãi nên địa chỉ hành chính hiện nay thuộc xã Bảo Lâm 1, tỉnh Lâm Đồng. Các hoạt động tại Giáo xứ Hiệp Phát trong năm 2026 cũng đã sử dụng địa danh xã Bảo Lâm 1.

Đối với Mapstore, lớp địa chỉ cũ thôn 13 – Lộc Ngãi – Bảo Lâm vẫn rất quan trọng vì xuất hiện trong toàn bộ lược sử của giáo xứ. Địa chỉ mới Bảo Lâm 1 – Lâm Đồng nên được sử dụng cho dữ liệu hiện hành, còn địa chỉ cũ được giữ để hỗ trợ tìm kiếm và đối chiếu lịch sử.

Từ một nhà nguyện gỗ đến một giáo xứ

Hiệp Phát không có lịch sử hàng trăm năm. Câu chuyện nơi đây mới bắt đầu rõ nét từ những thập niên cuối thế kỷ XX.

Những gia đình từ Nam Định, Ninh Bình, Thanh Hóa, Đồng Nai và miền Tây đến vùng kinh tế mới. Năm 1987 có nhà nguyện gỗ. Hiệp Phát trở thành một giáo họ thuộc Lâm Phát. Năm 2015 đặt viên đá xây nhà thờ, năm 2019 cung hiến thánh đường và ngày 29/06/2021 chính thức trở thành giáo xứ.

Chỉ hơn ba thập niên từ một nhà nguyện bằng gỗ đến một giáo xứ độc lập là một khoảng thời gian không dài. Nhưng phía sau những mốc ấy là câu chuyện của nhiều gia đình rời quê, đến vùng cao nguyên làm kinh tế rồi cùng nhau dựng nên một cộng đồng mới.

Đó cũng là một phần lịch sử của Bảo Lâm: vùng đất mà nhiều cộng đồng được hình thành cùng những đợt di dân, khai phá và phát triển nông nghiệp trong những thập niên cuối thế kỷ XX.

Thông tin Giáo xứ Hiệp Phát

Tên: Giáo xứ Hiệp Phát
Tên liên quan: Hiệp Phát – Anê Đê
Giáo hạt: Bảo Lộc
Giáo phận: Đà Lạt
Nguồn gốc cộng đoàn: Dân cư đến vùng kinh tế mới từ khoảng thập niên 1980
Nhà nguyện gỗ: Năm 1987
Giáo xứ mẹ: Giáo xứ Lâm Phát
Được phép xây nhà thờ kiên cố: Năm 2012
Đặt viên đá xây dựng: 12/07/2015
Cung hiến thánh đường: 04/11/2019
Thành lập giáo xứ: 29/06/2021
Giám mục thiết lập: Đức cha Đaminh Nguyễn Văn Mạnh
Quản xứ tiên khởi: Matthêu Nguyễn Văn Việt
Bổn mạng: Thánh Anê Lê Thị Thành – Anê Đê
Ngày kính bổn mạng: 12/07
Địa chỉ hiện nay: Khu vực thôn 13 Lộc Ngãi cũ, xã Bảo Lâm 1, tỉnh Lâm Đồng
Địa chỉ trước đây: Thôn 13, xã Lộc Ngãi, huyện Bảo Lâm, tỉnh Lâm Đồng
Trục giao thông: Tỉnh lộ 725
Loại hình: Giáo xứ Công giáo